દિવાળી 07

લક્ષ્મીના વિવિધ સ્વરૂપો

Fri, 25 Jan 2008 14:33:11 +0530

W.D

લક્ષ્મી ધન-ધાન્ય, સુખ-સમૃધ્ધિ અને ખુશીઓ આપનાર છે. પારંપારિક રૂપથી લક્ષ્મીને આઠ સ્વરૂપે પુજવામાં આવે છે.

* ભાગ્ય લક્ષ્મી * ગજ લક્ષ્મી
* ધન લક્ષ્મી * ધાન્ય લક્ષ્મી
* સંતાન લક્ષ્મી * વિદ્યા લક્ષ્મી
* વીર લક્ષ્મી * વૈભવ લક્ષ્મી

આ સિવાય અન્ય રૂપોથી પણ લક્ષ્મીની પુજા કરવામાં આવે છે. લક્ષ્મીના બધા જ રૂપોની સાથે મનુષ્યની અલગ અલગ ઈચ્છાઓને જોડવામાં આવી છે અને આના આધારે તેમના નામ રાખવામાં આવ્યાં છે. તો આવો તેમના વિશે વિસ્તૃત જાણકારી મેળવીએ.

આદિ લક્ષ્મી :

પૌરાણીક કથા અનુસાર આદિ લક્ષ્મી જીવન આપનાર પ્રથમ જનની છે. તેમને આદિ શક્તિના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. દેવ-દાનવ, મનુષ્ય બધા જ તેમની શક્તિઓની આગળ અજ્ઞાની છે. બ્રહ્મ પુરાણ અનુસાર આદિ લક્ષ્મીથી જ અંબિકા- વિષ્ણુ, લક્ષ્મી-બ્રહ્મા અને સરસ્વતી-શીવની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. ત્યાર બાદ આદિ લક્ષ્મીએ બ્રહ્માને સરસ્વતીથી, લક્ષ્મીને વિષ્ણુથી અને પાર્વતીને શીવથી વૈવાહિક સંબંધમાં બાંધ્યા હતાં. ત્યાર બાદ આ ત્રણેય દંપત્તિ બ્રહ્માંડને રચવાનુ, વિનાશ કરવાનું અને તેનું પાલન કરવા માટે નીકળી પડ્યાં. આદિ લક્ષ્મી ત્રણેય ગુણોથી ભરેલ છે રજ, તમ અને સત્વ.

મહાલક્ષ્મી :

આદિ લક્ષ્મીથી અલગ મહાલક્ષ્મીના સ્વરૂપને સમજવું એ ભક્તો માટે ખુબ જ સરળ છે. આ પ્રકૃતિના સૌમ્ય અને ઉદાર ભાવની પ્રતિનિધિ હોય છે. લક્ષ્મી પતિ વિષ્ણુ સંસારનું પાલન કરે છે જેની અંદર લક્ષ્મી ધન, બુધ્ધિ અને શક્તિનું યોગદાન આપે છે. યહુદી અને ખ્રીસ્તી પરંપરાને અનુસાર દુનિયા બનાવનાર ઈશ્વર યેહવાહની પ્રજ્ઞા અને વૈભવનું અમૂર્ત રૂપ સોફીયા અને સકીના નામની દેવીઓ પણ લક્ષ્મીના આ રૂપથી ઘણી બધી સમાનતા રાખે છે.

W.D

ગજ લક્ષ્મી :

ઘણાં ચિત્રો, મૂર્તિઓ વગેરેમાં લક્ષ્મીના સ્વરૂપ પર જળનો વરસાદ કરતાં બે હાથી (નર, માદા) જોવા મળે છે. આ હાથી દિગ્ગજના આઠ જોડીઓમાંના એક હોય છે કે જેઓ બ્રહ્માંડના આઠ ખુણાઓ પર સ્થિર રહીને આકાશને સંભાળી રહ્યાં છે. આ લક્ષ્મીના કૃપાપાત્ર છે. ગજ એટલે કે હાથીને શક્તિ, શ્રી તેમજ રાજસી વૈભવથી યુક્ત પ્રાણી માનવામાં આવ્યું છે. ગજને વરસાદ કરનાર મેઘ તેમજ જમીનનું પ્રતિક પણ માનવામાં આવે છે. તેમની સાથે લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ ગજ લક્ષ્મી નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

ધન લક્ષ્મી :

ભવિષ્યને સુખી બનાવવા માટે દરેક મનુષ્ય સંપદા તેમજ સંપત્તિની કામના કરે છે. આ કામનાને પૂર્ણ કરે છે ધન લક્ષ્મી. પૌરાણિક કથા અનુસાર રાજકુમારી પદ્માવતી (લક્ષીનો અવતાર) સાથે વિવાહ કરવા માટે વિષ્ણુને દેવતાઓના ખજાનચી કુબેર પાસેથી ધન ઉધાર લેવું પડ્યું. કુબેરે શરત મુકી કે જ્યાર સુધી વિષ્ણુ વ્યાજ સહિત બધું જ ધન ન ચુકાવી દે ત્યાર સુધી તેમણે ધરતી પર જ રહેવું પડશે. આ શરતને કારણે બધા જ દેવો ખુબ જ હેરાન થઈ ગયાં કેમકે વ્યાજ ખુબ જ વધું હતું. ત્યાર બાદ તેમણે ધન લક્ષ્મી પાસેથી મદદ માંગી અને ધનલક્ષ્મીએ તેમને મદદ કરી અને ત્યાર બાદ તેઓ દરિદ્ર નારાયણના નામથી પણ ઓળખાવા લાગ્યાં.

ધાન્ય લક્ષ્મી :

અનાજની ઉણપને ઘરથી દુર રાખનારી અને રસોઈઘરને હંમેશા ભરેલું રાખનાર શક્તિના રૂપે પુજવામાં આવે છે-ધાન્ય લક્ષ્મી. દ્રોપદીને હંમેશા ભોજનથી ભરેલું રહેનાર પાત્ર ધાન્ય લક્ષ્મીએ જ આશીર્વાદ સ્વરૂપે આપ્યુ હતુ. ધાન્ય લક્ષ્મી બધા જ વર્ણ, વર્ગ અને સ્તરના મનુષ્યોની ઇચ્છા પૂર્ણ કરે છે. તે એ લોકોથી પ્રસન્ન રહે છે જે ધનનું સન્માન કરે છે અને ભોજનને આદર આપીને ગ્રહણ કરે છે.

W.D

રાજ લક્ષ્મી :

રાજયોગ નસીબથી મળે છે એવું લોકોનું માનવું છે. લગભગ દરેક ધર્મની અંદર રાજસી વૈભવ પ્રદાન કરનાર એક દેવી હોય છે. આ સંદર્ભે હિન્દુ માન્યતા પ્રમાણે રાજલક્ષ્મીને પુજવામાં આવે છે. રાજ લક્ષ્મી કોઈ પણ વ્યક્તિને વૈભવ, શક્તિ અને બધા જ રાજસી સુખોનો માલિક બનાવે છે.

ગૃહ લક્ષ્મી :

ગૃહ લક્ષ્મીનો નિવાસ દરેક ઘરમાં હોય છે. આ મકાનની અંદર પ્રેમ, શાંતિ અને જીવંતતાનો સંચાર કરીને તેને ઘર બનાવે છે. આની અનઉપસ્થિતિની અંદર ઘર ઝગડાઓ, કલેહ અને નિરાશાથી ભરાઈ જાય છે. ગૃહ સ્વામીની આનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. એટલા માટે નવી વહું જયારે ઘરની અંદર પહેલી વખત આવે છે ત્યારે ધાનના વાટકાને પગ વડે સ્પર્શ કરે છે અથવા તો કંકુવાળા પગ કરીને ઘરની અંદર આવે છે. આને આવું કરવાથી એમ માનવામાં આવે છે કે ઘરની અંદરથી બુરાઈઓનો અંત થઈ જાય છે.

સૌદર્ય લક્ષ્મી :

બ્રહ્માની પુત્રી રતિ દેખાવમાં ખુબ જ સાધારણ હતી. કોઈ પણ પુરૂષ, દેવતા કે દાનવ તેની તરફ આકર્ષિત નહોતો થતો. એટલા માટે તેને સૌદર્ય લક્ષ્મી પાસેથી મદદ માટેનો અવાજ લગાવ્યો. તો સૌદર્ય લક્ષ્મીએ તેને સોળ શૃંગારની જાણકારી આપી જેને ધારણ કરતાંની સાથે રતિ ત્રણેય લોકમાં અતિ સુંદર યુવતી બની ગઈ અને પ્રેમના દેવતા મન્મથનું દિલ જીતવામાં સફળ રહી. આ રીતે સૌદર્યની લક્ષ્મી સુંદરતા પ્રદાન કરનાર છે.

ભાગ્ય લક્ષ્મી :

એવું માનવામાં આવે છે કે બાળકના જન્મના છ દિવસ બાદ ભાગ્ય લક્ષ્મી જાતે આવીને બાળકના કપાળ પર તેનું ભાગ્ય લખી જાય છે. આ માન્યતાને લઈને ભારતના ઘણાં રાજ્યોમાં ખાસ કરીને તે સ્થળો પર જ્યાં નવજાત સોયા થાય છે ત્યાં સફાઈ કરીને રંગોળીથી શળગારીને રાખવામાં આવે છે. તેની સાથે સાથે ત્યાં સ્લેટ-પેન કે કોપી પેન રાખવામં આવે છે. જેથી કરીને ભાગ્ય લક્ષ્મી બાળકનું ભાગ્ય લખી શકે. ભાગ્ય લક્ષ્મી મનુષ્યનું ભવિષ્ય બદલી શકે છે.

W.D

સંતાન લક્ષ્મી :

પ્રણીઓને ઉર્વરતા અને વંશ વૃધ્ધિનું વરદાન આપે છે- સંતાન લક્ષ્મી. આ સ્ત્રીને સર્જનનું વરદાન આપે છે અને નાના બાળકોની બિમારીઓથી રક્ષા કરે છે. બંગાળની અંદર બિલાડી અને માદા વાઘને તેમનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. કેમકે આ બંને પોતાના બચ્ચાંઓનું પાલન પોષણ પોતાના બળ પર કરે છે.

વીર લક્ષ્મી :

જીવનની દરેક પરિસ્થિતિ અને શત્રુનો સામનો કરવાની હિંમત અને તેજ આ લક્ષ્મી અર્પણ કરે છે. આમને વૈષ્ણોદેવીના નામથી પણ પુજવામાં આવે છે. આ વાધની સવારી કરે છે અને મા દુર્ગાની જેમ અસ્ત્ર શસ્ત્રોથી સુસજ્જ રહે છે.

ગૌ લક્ષ્મી :

ગાયને ભારતીય સમાજમાં માતાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે કેમકે એક માની જેમ તે પણ મનુષ્ય માટે ઘણી બધી સુવિધાઓ આપે છે. એટલા માટે તેમને ગૌ લક્ષ્મીના સ્વરૂપે પુજવમાં આવે છે. પુરાણમાં કામધેનુંનુ વર્ણન પણ છે જે પ્રાણીઓની બધી જ ઈચ્છાઓની પૂર્તિ કરે છે.

વિદ્યા લક્ષ્મી : જ્ઞાનને ધનમાં બદલવાનું વરદાન આપનારી દેવી છે વિદ્યા લક્ષ્મી. સરસ્વતીની જેમ એ પણ વિદ્યા અને કલાઓની દેવી છે. જ્યાં સરસ્વતી શુધ્ધ વૈચારિક જ્ઞાન આપનારી છે ત્યાં વિદ્યા લક્ષ્મી જ્ઞાન દ્વારા ભૌતિક સમૃધ્ધિના રસ્તા ખોલનારી છે.

આરોગ્ય લક્ષ્મી :

સ્વાસ્થ્ય જીવનનું સૌથી મોટુ વરાદાન છે અને સ્વાસ્થ્ય સહિત સંપન્ન જીવન જીવવાની કામનાથી પુજવામાં આવે છે. સમુદ્ર મંથન સમયે વિષ્ણુના અવતાર તથા આયુર્વેદના જનક ધન્વંરિતની સાથે નીકળેલ આરોગ્ય લક્ષ્મી જીવનને સ્વાસ્થ્ય અને સુખી રહેવાનું વરદાન આપે છે.

કડક લક્ષ્મી :

લક્ષ્મીનું આ સ્વરૂપ ખાસ કરીને ગામડાઓમાં પુજવામાં આવે છે. જ્યારે પણ સમાજની અંદર સ્ત્રીની સાથે કોઇ દુર્વ્યવહાર થાય છે ત્યારે કડક લક્ષ્મી પોતાનું સ્વરૂપ બતાવે છે અને લોકોને મુશ્કેલીઓ અને પરેશાનીઓનો સામનો કરવો પડે છે. આવા સમયે ભક્તો તેમની પુજા કરીને તેમના ક્રોધને શાંત કરે છે અને પોતાની ભુલની માફી માંગીને તેને બીજી વખત ન કરવાનો સંકલ્પ કરે છે.

આજે દેવ દિવાળી એટલે શિવ દિવાળી

Mon, 24 Dec 2007 22:25:24 +0530

દિવાળીના બે અઠવાડિયા પછી દેવદિવાળીનો પર્વ આવે છે. દિવાળી એ સ્વરછતા, પ્રકાશ, આનંદ અને ઉત્સાહનું મહાપર્વ છે, અને તેના અંતિમ ચરણમાં ‘દેવદિવાળી’ એ જાણે આ મહાપર્વના સમાપન રૂપે ઉજવાય છે! કારતક સુદ પૂનમના રોજ ઉજવવામાં આવતી ‘દેવદિવાળી’ શ્રદ્ધાળુઓ મંદિરોમાં તુલસી વિવાહ કરે છે અને આજના દિવસ થીજ લગ્નો માટેનું શુભ મુરત નિકળે છે.

દેવ-દિવાળી તહેવારોનો રાજા છે. હિંદુ ધર્મની માન્યતા પ્રમાણે કાળીચૌદશના દિવસે શ્રીકૃષ્ણે નરકાસુર નામના રાક્ષસનો વધ કરી પ્રજાને તેના ત્રાસમાંથી છોડાવેલી તેની સ્મૃતિમાં દીપમાળાઓ પ્રગટાવીને દિવાળીનો તહેવાર ઉજવાય છે. ભગવાન મહાવીર દિવાળીના દિવસે નિર્વાણ પામ્યા હતા, તેથી જૈનધર્મીઓ માટે પણ દિવાળીનો તહેવાર ખૂબજ આધ્યાત્મિક મહત્વ ધરાવે છે.

ભારતભરના તમામ ધર્મોના લોકો આ તહેવાર ભારે ઉત્સાહથી અને ઉલ્લાસથી ઉજવે છે. કારતક સુદ પૂનમના રોજ ઉજવવામાં આવતી ‘દેવદિવાળી’ ના સંદર્ભમાં એક પૌરાણિક કથા પણ સંકળાયેલી અને પ્રચલિત છે.

દેવ-દિવાળીની પૌરાણિક કથા -
ત્રિપુર નામનો મહાદૈત્ય પ્રયાગક્ષેત્રમાં તપ કરતો હતો. તેણે ઉગ્ર તપશ્ચર્યા કરી. એના તપના તેજ અને પ્રભાવથી ત્રિભુવન પણ બળવા માંડયા એને સંમોહિત કરવા દેવોએ અનેક અપ્સરાઓ મોકલી અને વિવિધ ઉપાયો કર્યા, પરંતુ તપસ્વી દૈત્ય ચલિત થયો નહીં અને કામ, ક્રોધ કે લોભને પણ વશ થયો નહીં, અને તેણે બ્રહ્માજીને પ્રસન્ન કરી અમરત્વ માગ્યું. ત્યારે બ્રહ્માજી બોલ્યા, ‘હે વત્સ! મારું પણ મરણ થાય છે તો પછી અન્યની તો શી વાત કરવી? શરિર ધારીઓ માટે મરણ અનિવાર્ય છે એટલે મારી પાસેથી અન્ય વરદાન માગી લે.’

ત્રિપુર બોલ્યો: ‘હે પિતામહ! દેવથી, મનુષ્યથી, રાક્ષસથી, સ્ત્રીઓથી કે રોગથી મારું મૃત્યુ થાય નહીં એવું મને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપો.’

‘તથાસ્તુ’ કહીને બ્રહ્મદેવ સત્યલોકમાં ગયા. ત્રિપુરાસુરને વરદાન પ્રાપ્ત થયું છે એ સમાચાર સાંભળી, અનેક દૈત્યો એની પાસે આવ્યા. ત્રિપુરાસુરે દૈત્યોને આદેશ આપ્યો કે, ‘આપણા વિરોધી દેવોને હણી નાખો. એમ ન થાય તો એમની પાસેની સર્વોત્તમ વસ્તુઓ છીનવી લો અને મને સમર્પિત કરો.’ દૈત્યરાજ ત્રિપુરની આજ્ઞા થતાં, સર્વ દૈત્યોએ સર્વ દેવોને, સર્પોને અને યક્ષોને બંદીવાન બનાવી ચોતરફ હાહાકાર મચાવી દીધો.

વિશેષમાં ત્રિપુરનાં વચનોને અનુસરતા વિશ્વકર્માએ ત્રિપુરની રચના કરી. જે તેજ ગતિથી ઉડનારાં ધાતુનાં વિમાન જેવાં ત્રણ પુર હતાં. ત્રિપુરાસુર એક પુરથી પાતાળમાં, એક પુરથી સ્વર્ગમાં અને એક પુરથી પૃથ્વી પર ઇરછાનુસાર વિચરતો અને વિનાશ સર્જતો. દેવો ત્રસ્ત અને લાચાર બન્યા. આગળની કથા અનુસાર ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ તેમજ નારદમુનિનું મિલન થયું સૌએ શિવજીને મળી ત્રિપુરાસુરના સંહાર માટે તેમનું શરણ સ્વીકાર્યું. દેવર્ષિ નારદજીની માયાથી પ્રેરિત ત્રિપુરાસુરે કૈલાસ પર આક્રમણ કર્યું. ત્રણ દિવસ સુધી સર્વ એકત્રિત દેવો સાથે ત્રિપુરાસુરે મહાયુદ્ધ કર્યુ અને કાર્તિક માસની શુકલ પક્ષની પૂર્ણિમાને દિવસે ભગવાન શિવજીએ એક જ બાણથી ત્રિપુરાસુરને મારી નાખ્યો, એટલે સર્વ દેવો પ્રસન્ન થયા હર્ષોલ્લાસથી તેઓએ સદાશિવને પ્રસન્ન કરવા દીપ સમર્પિત કર્યા અને દિવાળી જેવો ઉત્સવ પણ ઉજવ્યો. આથી આ દિવસને ‘દેવદિવાળી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

કાર્તિક પૂર્ણિમા, ‘દેવદિવાળી’ ના દિવસે જે કોઇ વ્યકિત પરમાત્માનું સ્મરણ કરી સાતસોવીસ દીવા કરે એ સર્વ પાપોમાંથી મુકત થાય છે. આ દીપ પ્રાગટય અને તેનાં દર્શન થકી તેને સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને અભ્યુદય તથા ઐશ્વર્યની પ્રાપ્તિ અવશ્ય થાય છે એવું પૌરાણિક ગ્રંથમાં કહેવાયું છે. ‘દેવદિવાળી’ની સમાપ્તિ સાથે જ દીપાવલીનો મહોત્સવ પૂર્ણવિરામ પામે છે અને તે સાથે જ શરૂ થાય છે... ‘શુભ લગ્નોની સિઝન’એટલે કે ‘લગ્નોત્સવ’ લગ્નોત્સુક યુવક-યુવતીઓના પરિવારોમાં શુભ મુહૂર્ત-દિને તોરણો બંધાય છે, મંગળગીતો ગવાય છે, ઢોલ ઢબૂકે છે અને વરકન્યા પ્રભુતામાં પદાર્પણ કરે છે. લગ્ન મુહૂર્તોનો વિચાર કરીએ તો તેમાં દરેક વાર લઇ શકાય છે. તિથિઓમાં શુકલપક્ષની એકમ, કૃષ્ણપક્ષની તેરસ, ચૌદસ, અમાસ અને ક્ષય તેમજ વૃદ્ધિતિથિનો ત્યાગ કરી બાકીની લઇ શકાય છે. અશ્વિની, રોહિણી, મૃગશીર્ષ, મધા, ઉ.ફા, હસ્ત, ચિત્રા, સ્વાતિ, અનુરાધા, મૂળ, ઉ.ષા. શ્રવણ, ધનિષ્ઠા, ઉ.ભા.અને રેવતી એ પંદર નક્ષત્રો લગ્ન માટે સામાન્ય રીતે લેવામાં આવે છે. વિશેષમાં, જે નક્ષત્રોમાં શનિ, રાહુ અથવા કેતુ હોય એ નક્ષત્રો તેમજ જે નક્ષત્રોના છ માસ દરમિયાન ગ્રહણ થયેલું હોય તે પણ ત્યાજય ગણાય છે.
દિવાળી એ સ્વરછતા, પ્રકાશ, આનંદ અને ઉત્સાહનું મહાપર્વ છે, અને તેના અંતિમ ચરણમાં ‘દેવદિવાળી’ એ જાણે આ મહાપર્વના સમાપન રૂપે ઉજવાય છે! કારતક સુદ પૂનમના રોજ ઉજવવામાં આવતી ‘દેવદિવાળી’

N.D

તુલસી વિવાહ -
આજે ઘેર ઘેર મનાવવામાં આવશે દેવઉઠી એકાદશી. સજશે તુલસીમાતા નો મંડપ. કાર્તિક માસની અગિયારસ એટલે દેવઉઠી અગિયારસની સાથે ગોઘૂલી મૂર્હતમાં ભગવાન શ્રી વિષ્ણુ શેરડીના મંડપ નીચે તુલસીની સાથે ફેરા લગાવશે. તેની સાથે શુભ કાર્યોની મંગલમયી શરૂઆત થઈ જશે. આ દિવસે લગ્ન માટે સ્વંય સિધ્ધ મૂર્હત હોવાનું મનાય છે.

દિવાળીમાં શરૂ થયેલો દીપોત્સવ તુલસી વિવાહની સાથે પૂરો થાય છે. આ દિવસે ઘેર ઘેર તુલસી વિવાહની ધૂમ હોય છે. રંગોળીથી આંગણું સજાવવામાં આવે છે. ફૂલોથી સજેલી તુલસીનું પૂજન કરી તેમને બોર, આમળા, શેરડી, ચણાના પાન, ધાણી, પતાશાનો નૈવેધ બતાવવામાં આવે છે.

કોણ છે તુલસી ? પહેલી કથા

એક કથા મુજબ તુલસી નામની એક ગોપી બાલકૃષ્ણ(ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ) ની ખૂબ ભક્ત હતી. તેમનું નામ જપતાં જપતાં તે કૃષ્ણવર્ણની થઈ ગઈ. રાધારાણીને તે જરાય ગમતી નહોતી. આ ઈર્ષાને કારણે તેમણે તેને વનસ્પતિ બનવાનો શ્રાપ આપી દીધો. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે જે તુલસી કૃષ્ણને ક્યારેક જ મળતી તે, હવે ચોવીસો કલાક તેમના ગળામાં રહેવા લાગી.

બીજી કથા - બીજી કથા મુજબ જાલંધર રાક્ષસની પત્ની વૃંદા શ્રેષ્ઠ પતિવ્રતા હતી, પણ સમાજ પર તેના અત્યાચારો એટલા વધી ગયા હતા કે તેનો અંત કરવો જરૂરી હતો. પણ વૃંદાના સતીત્વને કારણે તે શક્ય નહોતુ. વિષ્ણુએ જાલંધરનું રૂપ ધારણ કરી પહેલા તો વૃંદાના સતીત્વનો ભંગ કર્યો અને છળથી યુધ્ધ જીતી લીધુ. વૃંદાએ પોતાની જાતને અગ્નિને સમર્પિત કરી દીધી. તેની ચિતાથી જે છોડ ઉગ્યો તે તુલસી છે. જેને શ્રી વિષ્ણુએ પોતાના પૂજનમાં વિશેષ સ્થાન આપ્યું.

ત્રીજી કથા - પદ્મપુરાણ મુજબ સુભદ્રા અને રુકમણીના ઝગડામાં શ્રીકૃષ્ણને જ્યારે સોનાથી તોલવામાં આવ્યા ત્યારે રુકમિણિએ ફક્ત એક તુલસીના પાનથી ત્રાજવું પોતાની તરફ નમાવી લીધુ હતુ. આથી શ્રીકૃષ્ણને તુલસી પ્રિય છે.

તુલસીનું મહત્વ

લોક સાહિત્યમાં આના પર ઘણા ગીત છે. અલૌકિક પ્રેમની પ્રતિક તુઅલ્સી ઘરને પવિત્ર કરે છે, પણ ઘરમાં પ્રવેશ નથી કરતી. તેના દર્શન કરવા ગૃહિણી પોતે બહાર આવે છે. દર્શન,સ્પર્શ, નમન ધ્યાન, પૂજન, રોપણ અને સેવન આ સાત પ્રકારોથી તુલસીની પૂજા કરવામાં આવે છે.

બેંડબાજાવાળાઓની પૂછપરછ વધશે -

દેવ ઉઠી અગિયારસથી લગ્નની ધૂમ શરૂ થઈ જશે. આજના દિવસનું બુકિંગ તો ધણી જગ્યાએ ચાર મહિના પહેલા જ થઈ ગયુ હતુ.

બેંડવાળાના રેટ બે કલાક માટે 4 હજાર રૂપિયા અને 6 હજાર રૂપિયા ફિક્સ છે. પહેલાં જે લગ્ન ત્રણ દિવસ સુધી સંપન્ન થતાં હતા તે હવે એક દિવસમાં પૂરા થાય છે. હવે તો એ જ સમયે બૈડ જોઈએ તો મળે નહી, પહેલાથી બુંકિગ કરાવવું જરૂરી છે.

તુલસી વિવાહથી શુભ કાર્યોની શરૂઆત

Mon, 24 Dec 2007 22:25:14 +0530

N.D

આજે ઘેર ઘેર મનાવવામાં આવશે દેવઉઠી એકાદશી. સજશે તુલસીમાતા નો મંડપ. કાર્તિક માસની અગિયારસ એટલે દેવઉઠી અગિયારસની સાથે ગોઘૂલી મૂર્હતમાં ભગવાન શ્રી વિષ્ણુ શેરડીના મંડપ નીચે તુલસીની સાથે ફેરા લગાવશે. તેની સાથે શુભ કાર્યોની મંગલમયી શરૂઆત થઈ જશે. આ દિવસે લગ્ન માટે સ્વંય સિધ્ધ મૂર્હત હોવાનું મનાય છે.

દિવાળીમાં શરૂ થયેલો દીપોત્સવ તુલસી વિવાહની સાથે પૂરો થાય છે. આ દિવસે ઘેર ઘેર તુલસી વિવાહની ધૂમ હોય છે. રંગોળીથી આંગણું સજાવવામાં આવે છે. ફૂલોથી સજેલી તુલસીનું પૂજન કરી તેમને બોર, આમળા, શેરડી, ચણાના પાન, ધાણી, પતાશાનો નૈવેધ બતાવવામાં આવે છે.

કોણ છે તુલસી ? પહેલી કથા

એક કથા મુજબ તુલસી નામની એક ગોપી બાલકૃષ્ણ(ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ) ની ખૂબ ભક્ત હતી. તેમનું નામ જપતાં જપતાં તે કૃષ્ણવર્ણની થઈ ગઈ. રાધારાણીને તે જરાય ગમતી નહોતી. આ ઈર્ષાને કારણે તેમણે તેને વનસ્પતિ બનવાનો શ્રાપ આપી દીધો. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે જે તુલસી કૃષ્ણને ક્યારેક જ મળતી તે, હવે ચોવીસો કલાક તેમના ગળામાં રહેવા લાગી.

બીજી કથા - બીજી કથા મુજબ જાલંધર રાક્ષસની પત્ની વૃંદા શ્રેષ્ઠ પતિવ્રતા હતી, પણ સમાજ પર તેના અત્યાચારો એટલા વધી ગયા હતા કે તેનો અંત કરવો જરૂરી હતો. પણ વૃંદાના સતીત્વને કારણે તે શક્ય નહોતુ. વિષ્ણુએ જાલંધરનું રૂપ ધારણ કરી પહેલા તો વૃંદાના સતીત્વનો ભંગ કર્યો અને છળથી યુધ્ધ જીતી લીધુ. વૃંદાએ પોતાની જાતને અગ્નિને સમર્પિત કરી દીધી. તેની ચિતાથી જે છોડ ઉગ્યો તે તુલસી છે. જેને શ્રી વિષ્ણુએ પોતાના પૂજનમાં વિશેષ સ્થાન આપ્યું.

ત્રીજી કથા - પદ્મપુરાણ મુજબ સુભદ્રા અને રુકમણીના ઝગડામાં શ્રીકૃષ્ણને જ્યારે સોનાથી તોલવામાં આવ્યા ત્યારે રુકમિણિએ ફક્ત એક તુલસીના પાનથી ત્રાજવું પોતાની તરફ નમાવી લીધુ હતુ. આથી શ્રીકૃષ્ણને તુલસી પ્રિય છે.

તુલસીનું મહત્વ

લોક સાહિત્યમાં આના પર ઘણા ગીત છે. અલૌકિક પ્રેમની પ્રતિક તુઅલ્સી ઘરને પવિત્ર કરે છે, પણ ઘરમાં પ્રવેશ નથી કરતી. તેના દર્શન કરવા ગૃહિણી પોતે બહાર આવે છે. દર્શન,સ્પર્શ, નમન ધ્યાન, પૂજન, રોપણ અને સેવન આ સાત પ્રકારોથી તુલસીની પૂજા કરવામાં આવે છે.

બેંડબાજાવાળાઓની પૂછપરછ વધશે

દેવ ઉઠી અગિયારસથી લગ્નની ધૂમ શરૂ થઈ જશે. આજના દિવસનું બુકિંગ તો ધણી જગ્યાએ ચાર મહિના પહેલા જ થઈ ગયુ હતુ.

બેંડવાળાના રેટ બે કલાક માટે 4 હજાર રૂપિયા અને 6 હજાર રૂપિયા ફિક્સ છે. પહેલાં જે લગ્ન ત્રણ દિવસ સુધી સંપન્ન થતાં હતા તે હવે એક દિવસમાં પૂરા થાય છે. હવે તો એ જ સમયે બૈડ જોઈએ તો મળે નહી, પહેલાથી બુંકિગ કરાવવું જરૂરી છે.

તુલસી વિવાહ અને તુલસીનું મહત્વ

Mon, 24 Dec 2007 22:24:56 +0530

W.D

કાર્તિક શુક્લ એકાદશીએ તુલસી પૂજનનો ઉત્સવ મનાવવામાં આવે છે. પરંતુ ઉત્તર ભારતમાં આનું વિશેષ મહત્વ છે. તુલસીને વિષ્ણુ પ્રિયા પણ કહેવામાં આવે છે. આમ તો તુલસી વિવાહને માટે કાર્તિક શુક્લ નવમીની તિથિ યોગ્ય છે. પરંતુ કેટલાક લોકો અગિયારસથી પૂનમ સુધી તુલસી પૂજન કરીને પાંચમાં દિવસે તુલસીનું લગ્ન કરે છે. તુલસી વિવાહની આ પધ્ધતિ સૌથી વધુ પ્રખ્યાત છે.

તુલસી વિવાહ કેવી રીતે કરશો ?

W.D

* ત્રણ મહિના પહેલાથી તુલસીના છોડને નિયમિત સીંચો અને તેનું પૂજન કરો.
* પ્રબોધિનિ, ભીષ્મપંચક અથવા જ્યોતિ શાસ્ત્રોક્ત વિવાહ મૂર્હતમાં મંગળગીતો અને મંત્રોચ્ચાર દ્વારા તોરણ-મંડપ વગેરેનું નિર્માણ કરો.
* ત્યાર પછી ચાર બ્રાહ્મણો દ્વારા ગણપતિ-માતૃકા પૂજન અને પુળ્યાવાચન કરાવો.
* ત્યારપછી મંદિરની સાક્ષાત મૂર્તિની સાથે સોનાના લક્ષ્મીનારાયણ અને તુલસીના છોડ સાથે અને સોના-ચાંદીની તુલસીને શુભ આસન પર પૂર્વ
તરફ મોઢુ રાખીને બેસાડો.
* યજમાન ઉત્તર તરફ મોઢું રાખીને આસન ગ્રહણ કરે.
* હવે ગોઘુલીય સમયમાં વર(ભગવાન)નું પૂજન કરો.
* ત્યારબાદ મંત્રોચ્ચાર સાથે કન્યા(તુલસી)નું દાન કરો.
* ત્યારબાદ કુશકંડી હવન અને અગ્નિ પરિક્રમા કરાવો.
* ત્યારપછી કુશકડી હવન અને અગ્નિ પરિક્રમા કરાવો.
* પછી વસ્ત્ર, ઘરેણા વગેરે આપો.
* ત્યારપછી શક્તિ મુજબ બ્રાહ્મણ-ભોજ કરાવો અને પછી પોતે ભોજન કરો.
* છેલ્લે માંગલિક ગીતો સાથે વિવાહ કાર્યક્રમ સંપન્ન કરો.

તુલસીનું મહત્વ

* તુલસી એક સાધારણ છોડ જરૂર છે, પરંતુ ભારતના લોકો માટે તે ગંગા-જમના જેવી પવિત્ર છે.
* પૂજા સામગ્રીમાં તુલસીપત્ર જરૂરી સમજવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે આના સિવાય ભગવાન સંતુષ્ટ થઈને પ્રસાદ નથી ગ્રહણ કરતાં.
* નવમી, દશમીએ વ્રત અને પૂજન કરી બીજા દિવસે તુલસીના છોડને કોઈ બ્રાહ્મણને આપવો ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
* સ્નાન કર્યા પછી દરરોજ તુલસીના છોડને પાણી આપવું સ્વાસ્થ્ય માટે અતિ ઉત્તમ છે.
* તુલસીના કારણે આસપાસના વાતાવરણની હવા શુધ્ધ થઈ જાય છે.
* તુલસીના પાનનું અર્ક કેટલીય બીમારીયો દૂર કરે છે.

દેવદિવાળીનું પાંચ દિવસનું પર્વ શરૂ

Mon, 24 Dec 2007 22:24:33 +0530

દિવાળીના એક અઠવાડિયા પછી દેવદિવાળીનું પણ પાંચ દિવસનું પર્વ શરૂ થાય છે. જેને પ્રબોધિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. અષાઢ સુદ એકાદશીએ શંખાસુર નામના રાક્ષસને માર્યા બાદ પોતાનો થાક દૂર કરવા ચાર માસ સુધી ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીર સાગરમાં શયન કરે છે અને કારતક સુદ એકાદશીએ ઉઠે છે. શ્રી હરિની જાગૃત થવાની આ અવસ્થાને આપણાં શાસ્ત્રોએ મંગલમય ગણી છે.

N.D

તુલસી વિવાહ:
આજના દિવસે તુલસી વિવાહનો ઉત્સવનો પ્રારંભ થાય છે. સ્કંદ પુરાણમાં કારતક સુદ નવમીના દિવસે તુલસી વિવાહનું વિધાન છે. પરંતુ સમગ્ર ભારત અને ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશમાં આ ઉત્સવ ભારે ધામધૂમથી એકાદશીના દિવસે જ ઉજવવામાં આવે છે.

ભીષ્મ પંચક:
મહાભારતનું યુદ્ધ પૂરું થતાં ઉત્તરાયણના સૂર્યની પ્રતીક્ષા કરતા બાણશૈયા પર સૂતેલા ભીષ્મ પિતામહ પાસે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની સાથે પાંડવો જાય છે. યુધિષ્ઠિરે ભીષ્મને કોઈ ઉપદેશ આપવા વિનંતી કરી. તેથી મહાત્મા પિતામહે કારતક સુદ એકાદશીથી પૂર્ણિમા એમ પાંચ દિવસ સુધી રાજધર્મ, વર્ણધર્મ, દાનધર્મ અને મોક્ષધર્મનો મહત્ત્વપૂર્ણ ઉપેદશ આપ્યો. જેનાથી શ્રીકૃષ્ણ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. તેમણે પિતામહને વંદન કરી આ ઉપેદશના પાંચ દિવસને ‘ભીષ્મ પંચક’ નામ સ્થાપિત કરી અમરત્વ બક્ષ્યું.

વૈકુંઠ ચૌદશ :
કારતક સુદ ચતુર્દશીને વૈકુંઠ ચૌદશ કહેવાય છે. આ પાવન દિવસ શિવ અને વિષ્ણુની પારસ્પરિક એકતાનું પ્રતીક છે. એક વાર દેવાધિદેવ ભગવાન વિષ્ણુ મહાદેવના પૂજન માટે કાશી પધાર્યા. અહીં મણિકિર્ણકા ઘાટ ઉપર ગંગાસ્નાન કરીને વિશ્વનાથ મહાદેવ ઉપર એક હજાર કમળપુષ્પના અભિષેકનો સંકલ્પ કરી પૂજન શરૂ કર્યું. તેમાં એક પુષ્પ ઓછું થયું. શ્રી હરિએ પોતાના સંકલ્પની પૂર્તિ માટે કમળસમાન પોતાના નેત્ર અર્પણ કરવાની તત્પરતા દાખવી. ત્યાં જ મહાદેવજી પ્રસન્ન થયા. આથી ભગવાન વિષ્ણુને ‘કમલનયન’ અને ‘પુંડરીકાક્ષ’ કહેવામાં આવે છે. શિવજીના આદેશથી આ દિવસે પ્રથમ વિષ્ણુ અને ત્યાર બાદ શિવની આરાધના કરવામાં આવે છે.

શયનાધિન ભગવાનને જગાડવા માટે (૧) પ્રાર્થના, સ્તોત્ર, ભજન, ભગવદ્ કથા તથા પુરાણ કથાનું વાંચન કરવું. (૨) શંખનાદ, ઘંટારવ, મૃદંગ, નગારાં અને વીણાવાદન કરવાં તથા (૩) ભકિતસંગીત દ્વારા નૃત્ય, ગરબા તથા નાચ-ગાન કરવાં. આ પ્રમાણે કરવાથી વિષ્ણુ ભગવાન યોગ નિદ્રા ત્યાગીને સંસારના પાલન, પોષણ અને રક્ષણ કાજે પ્રવૃત્ત થાય છે. કારતક સુદ દિવસથી કમૂરતાં પૂરાં થાય છે અને લગ્ન-વિવાહાદિ માંગલિક કાર્યોની શુભ શરૂઆત થાય છે.

ભાઈ-બહેનના પ્રેમનો અખંડ દીવો - ભાઈબીજ

Mon, 24 Dec 2007 22:24:11 +0530

N.D

ભાઈબીજ એક એવો તહેવાર છે જેમાં સુગંધ છે ભાઈ-બહેનના મીઠા સંબંધોની. આ એ તહેવાર છે જે પ્રતિક છે કર્તવ્ય અને મંગલકામનાનુ અને આ માન્યતા જ છે જેણે કેટલાય સંબંધોને અતૂટ બંધનોમાં બાંધી મૂક્યા છે. ભાઈની સલામતી માટે અને લાંબા આયુષ્ય માટે ન જાને કેટલા વર્ષોથી આ તહેવાર બહેનો મનાવતી આવી છે. ધર્મ, ભાષા અને બંધનોથી અલગ ભાઈબીજ તહેવાર કોઈનો બંધક હોય તો તે ફક્ત ભાવનાઓનો અને ભાઈ-બહેનની સુંદર જોડીનો.

આજે ભાઈબીજ એટલેકે યમદ્રિતીયા, આજના દિવસે યમરાજે પોતાની બહેન યમીને ઘેર ભોજન કરેલુ. અને બે વરદાન આપ્યા હતા. એક તો દર વર્ષે આજના દિવસે દરેક ભાઈ પોતાની બહેનને ઘરે જમવા જશે અને ભાઈ બહેનને ભેટ આપશે. અને બીજુ વરદાન એ આપ્યું હતુ કે આજના દિવસે કોઈપણ ભાઈનું અપમૃત્યુ નહી થાય.

N.D

આ દિવસે બહેન ભાઈને પોતાની ઘેર જમવા બોલાવે છે. ભાઈ-ભાભી, બાળકો સૌ બહેનના ઘરે જમવા જાય છે. આગળના દિવસોમાં ગળ્યુ ખૂબ ખાધુ હોવાથી આ દિવસે ખીચડી, કઢી, શાક, રોટલા, મીઠાઈ વગેરેનું ખૂબ મહત્વ છે.

આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈની મનગમતી રસોઈ બનાવીને ભાઈને એ અહેસાસ કરાવે છે કે આજે પણ બહેનને ભાઈ પ્રત્યે એટલોજ પ્રેમ છે. અને ભાઈ પણ બહેનના પ્રેમને સમજી તેને ખુશ કરવા તેને પસંદ આવે તેવી ભેટ આપે છે. ભેટ મહત્વની નથી હોતી, મહત્વનું તો હોય છે એક ભાઈનું બહેનના ઘરે આગમન. બહેન તો પિયર અવાર-નવાર જતી જ હોય છે. પણ ભાઈનું પરીવાર સહિત જવું એવુ તો કોઈ પ્રસંગ હોય ત્યારે જ બને છે. અને આમ પણ લોકોની માન્યતા કે દીકરીના ઘરે વધુ ન જવાય, ન ખવાય વગેરેને કારણે પણ પિયરિયાઓ કારણ વગર જવાનું ટાળતા હોય છે. પરંતુ ધન્ય છે આપણી આ ધાર્મિક પરંપરાને જેને કારણે બહેન હકથી ભાઈને પોતાની ઘરે જમવા બોલાવી શકે છે.

N.D

રક્ષાબંધનના દિવસે દરેક બહેનને ભાઈને ઘરે જવાનો અધિકાર મળે છે અને ભાઈબીજના દિવસે ભાઈને બહેનની ઘરે જવાનો. આ બંધનની વચ્ચે આ બે તહેવારો દરમિયાન કોઈ પણ વિધ્ન આવી શકતુ જ નથી. આપણી સંસ્કૃતિ પણ કેટલી સુંદર છે. ભાઈ-બહેનંનું સરખું જ મહત્વ, કોઈને અન્યાય નહી. આવા તહેવારોને કારણે જ તો ભાઈ-બહેનનો પ્રેમ વધુ મજબૂત બનતો જાય છે.

લાભ પાંચમથી ગુજરાત ફરી ધમધમશે

Mon, 24 Dec 2007 22:24:09 +0530

સવંત 2064 કાર્તક સુદી-5 ગુરૂવાર, તા-15-11-07ના રોજ લાભ પાંચમ મનાવવામાં આવશે. આજના દિવસને જ્ઞાનપંચમી નામથી ઓળખવામાં આવે છે એટલે પવિત્ર, વિદ્યારંભ, આજે થાય 'શુભ મંગલ, પાવન'. આજ દિવસને ગુજરાતીઓ લાભ પાંચમના નામે ઓળખે છે. અને વેપાર-ધંધા શરૂ કરે છે.

આજે મધરાતથી અમદાવાદ સહિત રાજયની સાત મહાનગર પાલિકામાંથી ઓકટ્રોય નાબૂદ થઇ જશે એ વાતથી જ વેપારી આલમમાં ઉલ્લાસ ફેલાઇ ગયો છે. લાભ પાંચમ સુધી તો શહેરના બજારો બંધ છે પરંતુ ‘ઓકટ્રોય મુકત’ વેપારના મુહૂર્ત માટે વેપારીઓ તૈયારીઓ કરી રહ્યા છે.

લાભ પાંચમથી જકાત નાબૂદ થયાં બાદ લોકોને સીધો ફાયદો વાહન ખરીદવા પર વસુલાતી જકાત બંધ થવાથી થશે. રૂ.પ૦ હજારની કિંમતનું બાઈક ખરીદો તો હાલ ખરીદનારે રૂ. ૧પ૦૦ જકાત સ્વરૂપે ભરવા પડે છે. જે લાભ પાંચમથી ભરવા નહીં પડે. મહિને પ૦૦ રૂપિયાનું પેટ્રોલ ગણો તો ત્રણ મહિનાનો પેટ્રોલનો ખર્ચ નીકળી જાય એટલો ફાયદો થશે. જેના કારણથી એવી ગણતરી મૂકવામાં આવી રહી છે કે, દિવાળી જેવા પર્વે ધનતેરસનાં દિવસે લાભ પાંચમે થતી વાહનોની ખરીદી લાભ પાંચમ પર ઠેલાશે. કારણ કે, ચોથનાં રાત્રે બારનાં ટકોરા બાદ એટલે કે, લાભ પાંચમ શરૂ થવાની સાથે જ જકાત ભૂતકાળ બની જશે. જકાત નાબૂદ થયાં બાદ દરેક ચીજ વસ્તુ પર વેપારીએ જકાતનાં સરેરાશ ત્રણ ટકાનો સીધો ફાયદો થશે. જેનો સરવાળે આમ પ્રજાને લાભ થશે. હાલ તો દેખિતો લાભ વાહનોની ખરીદી પર થવાનો છે.

દિવાળી પછી લોકો આ દિવસની ખૂબ આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. કારણ કે એવી માન્યતા છે કે આ દિવસ ખૂબ શુભ હોય છે, જો કોઈ પણ નવા કામની શરૂઆત જો આ દિવસે કરવામાં આવે તો તેમાં ફાયદો જ ફાયદો થાય છે. તેથી જ તો વેપારીઓ પોતાના નવા ધંધાનું મૂર્હુત આ દિવસે કરે છે. કોઈપણ બીઝનેસ આપણે ફાયદા માટે જ કરતાં હોય છે અને દરેક ઈચ્છે છે કે તેમને તેમના નવા બીઝનેસમાં નફો જ નફો થાય તેથી લોકો ખાસ કરીને લાભ પાંચમની રાહ જોતા હોય છે.

ઘણા લોકો તો પોતાના મકાનની વાસ્તુ પૂજા, નવા વાહનની ખરીદી કે સોનાની ખરીદી વગેરે પણ આ દિવસે કરતાં હોય છે. આ દિવસે કોઈ મૂર્હુત જોવાની જરૂર નથી હોતી કારણકે આ આખો દિવસ શુભ જ ગણાય છે.

ભાઈબીજનું મહત્વ

Mon, 24 Dec 2007 22:23:30 +0530

કારતક સુદ પક્ષની બીજના દિવસે યમરાજનું પુજન કરવામાં આવે છે તેથી યમબીજ કહે છે. આ તહેવારનું મુખ્ય લક્ષ્ય ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સંબંધની સ્થાપના અને પ્રેમભાવની સ્થાપના કરવાનો છે. આ દિવસે બહેન બેરી પુજન કરે છે અને ભાઈના દિર્ધાયુષ્ય માટેની પ્રાર્થના કરે છે.

ભાઈબીજ પર શું કરશો?

* બ્રહ્મ મુહુર્તમાં ઉઠીને ઘરના કામકાજ પરવારી શરીર પર તેલની માલીશ કરીને સ્નાન કરો.
* આ દિવસે ભાઈ પણ તેલની માલિશ કરીને ગંગા યમુનામાં સ્નાન કરે.
* બહેન નીચેના મંત્ર દ્વારા ભાઈને અભિનંદન કરે-

भ्रातस्तवानुजाताहं भुंक्ष्व भक्तमिमं शुभं।
प्रीतये यमराजस्य यमुनाया विशेषतः॥

* બહેન ભાઈને ભોજન કરાવીને તિલક લગાવો.
* આ દિવસે બહેન ભાઈને ભોજનમાં ભાત ખવડાવે.
* ભાઈ ભોજન બાદ બહેનના ચરણ સ્પર્શ કરીને તેને ઉપહાર સ્વરૂપ વસ્ત્રાદિ અર્પણ કરે.
* આ દિવસે ભાઈએ પોતાની બહેનના ઘરે જઈને ભોજન કરવું જોઈએ.
* ભાઈને હાથ-પગ ધોવડાવીને શુભ આસન પર બેસાડી પોતાની યથાશક્તિ પ્રમાણે બનાવેલ વાનગીઓ દ્વારા ભાઈને ભોજન કરવે.
* ભોજન બાદ ભાઈને તિલક લગાવીને તેના આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરો.
* ભાઈ પક્ણ પોતાની બહેનને યથશક્તિ પ્રમાણે સૌભાગ્ય વસ્તુઓ તેમજ અન્ય દ્વવ્ય આપીને સૌભાગ્ય માટેની પ્રાર્થના કરો.
* આ દિવસે યમરાજ અને યમુનાજીની પુજાનું પણ મહ્ત્વ છે. ભાઈ-બહેન યમુના અને અન્ય પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરીને આયુષ્ય તેમજ સૌભાગ્ય માટેની પ્રાર્થના કરે.

પુજા માટેના મહત્વપૂર્ણ મંત્રો.

યમ પુજા માટે-

धर्मराज नमस्तुभ्यं नमस्ते यमुनाग्रज।
पाहि मां किंकरैः सार्धं सूर्यपुत्र नमोऽस्तु ते॥

યમરાજને અર્ધ્ય માટે -

एह्योहि मार्तंडज पाशहस्त यमांतकालोकधरामेश।
भ्रातृद्वितीयाकृतदेवपूजां गृहाण चार्घ्यं भगवन्नमोऽस्तु ते॥

યમુના પુજા માટે-

यमस्वसर्नमस्तेऽसु यमुने लोकपूजिते।
वरदा भव मे नित्यं सूर्यपुत्रि नमोऽस्तु ते॥

ચિત્રગુપ્તની પ્રાર્થના માટે-

मसिभाजनसंयुक्तं ध्यायेत्तं च महाबलम्‌।
लेखनीपट्टिकाहस्तं चित्रगुप्तं नमाम्यहम्‌॥

ભાઈબીજના દિવસે ચિત્રગુપ્તની પુજાની સાથે સાથે પુસ્તકો, કલમ, ખડીયાની પણ પુજા કરવામાં આવે છે. યમરાજના આલેખક ચિત્રગુપ્તની પુજા કરતી વખતે એવું કહેવામાં આવે છે કે -˜uFle vrxTxfUtnô;k raºtdwË; lbtögnbT>

બીજનું મહ્ત્વ

* વણિક વર્ગ માટે આ નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ કહેવાય છે.
* કરતક સુદ બીજના દિવસે ચિત્રગુપ્તનું પુજન કલમના રૂપમાં કરવામાં આવે છે. જો બહેન આ દિવસે પોતાના હાથેથી ભાઈને ભોજન કરાવે તો તેની ઉંમર વધી જાય છે અને જીવનના કષ્ટ દુર થાય છે.
* આ દિવસે બહેનના ઘરે ભોજન કરાવાનું મહત્વ છે.
* આ દિવસે યમુનાજીની પુજાનું વિશેષ મહત્વ છે.

નવું વર્ષ તમામ ગુજરાતીઓને મુબારક

Mon, 24 Dec 2007 22:23:18 +0530

વેબદુનિયા પરિવાર તમામ ગુજરાતીઓને પાઠવે છે કે, વિક્રમ સંવત ૨૦૬૪ના વર્ષના પ્રથમ સૂર્યોદયે નવા વર્ષની શુભકામના અને સાલમુબારક, તમારા આવનારા તમામ ૩૬૫ દિવસ સુધી નવા વર્ષની હાર્દિક શુભકામનાઓ...

આજના નૂતન વર્ષના દિવસમાં પર્વની ઉજવણી કરી રહેલા ગુજરાતમાં વિતેલા ઉમંગ વર્ષ દરમિયાનની ફિલગૂડ ઘટનાઓને લીધે સવિશેષ ઉત્સાહમય બનેલો છે.

શેરબજારના ભભૂકતા ઉતાર-ચઢાવ વર્ષમાં નવી ઊંચાઈઓ આંબીને સર્જેલા વિક્રમોને પગલે આખાયે અર્થતંત્રનું ફૂલગુલાબી ચિત્ર ઉપસી રહ્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ક્રુડ ઓઈલ અને સોના-ચાંદીના ભાવવધારા આ ફૂલગુલાબી માહૌલ નીચે દબાઈ ગયા. એ સિવાય રીયલ એસ્ટેટ સહિતના અન્ય સઘળા કારોબારમાં વર્ષ દરમિયાન રહેલી તેજી અને ચોમાસાના ધોધમાર વરસાદને લીધે ગામડેગામડે લીલી હરિયાલી છવાયેલી રહી. આખા વર્ષ દરમિયાન ગુજરાતવાસીને થતાં રહેલાં શુભ શુકન આજના નૂતનવર્ષ પ્રસંગે ધેર-ધેર જાણે ઝગમગી રહ્યાં છે. આજથી શરૂ થઇ રહેલા ૨૦૬૪ના વર્ષમાં પણ તેનો ઉજાસ રેલાતો રહેશે.

રાજકીય ક્ષેત્રમાં પણ અત્યાર લગીની સ્થિતિએ બધાને માટે ફિલગુડ જેવું વાતાવરણ પ્રવર્તી રહ્યું છે. રાજયનો મતદાર પોતાના હાથમાં ભરેલું નાળિયેર લઈને ઊભેલો હોઈ, ભાજપ અથવા કોંગ્રેસ જ તેઓને દેખાય છે. વાસ્તવિકતા તો ૨૩મી ડિસેમ્બરે જ બહાર આવશે. પરંતુ એની અટકળો -ધારણાઓનું હોંશિલું ચિત્ર સમગ્ર રાજકીય ક્ષેત્રને દિવાળી-નૂતનવર્ષના દિવસોમાં વધુ ઉત્સાહ પૂર્ણ રાખી રહેલું જણાય છે.
વિ.સં.૨૦૬૩નું વર્ષ ગુજરાતના રાજકીય મોરચે ઉભરેલા ભાજપી અસંતુષ્ટોનું વર્ષ પણ કહી શકાય. પક્ષના મોવડીમંડળને તેમણે બરાબરનું પરેશાન કર્યું.
પક્ષના મોવડીમંડળને તેમણે બરાબરનું મુંઝળ્યું, રાજય સરકાર સામે રાજકીય વિરોધ ઊભા થયા છતાં વિકાસના પંથે ગુજરાતની આગેકૂચ એકંદરે જળવાયેલી રહી.

રાજ્યમાં કન્યા કેળવણીથી માંડીને વનમહોત્સવ સુધીનાં અનેક સરકારી કાર્યક્રમો વિકાસ કામોનો ધમધમાટ વર્ષ દરમિયાન ચાલતો રહ્યો. એસઈઝેડ માં દારૂબંધીની અંશત: છૂટછાટ આપવાના ક્રાન્તિકારી નિર્ણય છતાં રાજયમાં મૂડી રોકાણ ક્ષેત્રે વેગ જળવાઈ રહ્યો મોલ-મિલ્ટપ્લેકસ કલ્ચરે રાજયના શહેરી અને અર્ધશહેરી વિસ્તારોની સૂરત બદલી નાખી, તો રિટેઈલ ક્ષેત્રે મોટાં ઉધોગગૃહોના પદાર્પણે સ્થાનિક બજારોની પણ રંગત લાવી દીધી.

નવા ગ્રાહક યુગનાં જાણે મંડાણ થયાં હોય એમ ઓગસ્ટથી નવેમ્બર સુધી બજારોમાં ભીડ જામેલી રહી. ખેડૂતથી માંડીને ખંડણીખોર સુધીના સઘળાને માટે આખુંયે વર્ષ જજાણે ધીકતું રહ્યું, જેનો ઉત્સાહ અત્યારે દીપોત્સવના દિવસોમાં જગમગી રહેલો જણાય છે.

બોલીવુડના ફટાકડા

Mon, 24 Dec 2007 22:22:59 +0530

દિવાળી પર ફટાકડાનું એક અલગ જ મહત્વ હોય છે. જેવી રીતે બજારની અંદર જુદા જુદા પ્રકારના ફટાકડા હોય છે તેમ બોલીવુડમાં પણ અલગ અલગ પ્રકારના ફટાકડા મળી આવે છે તેની એક ઝાંખી અહીં રજુ છે-

IFM

બોલીવુડના એટમ બોમ

એટમ બોમનો ધડાકો જોરદાર હોય છે. તેના ધડાકાની આગળ નાના-મોટા ધડાકા તો ક્યાંય નથી દેખાતા. બોલીવુડના એટમ બોમ છે આમીર ખાન અને ઋત્વીક રોશન. એક-બે વર્ષની અંદર તેઓ એક-બે ફિલ્મો જ કરે છે પરંતુ તેમની ફિલ્મો બોક્સ ઓફીસ પર એટલો મોટો ધડાકો કરે છે કે કે તેનો અવાજ ઘણાં દિવસો સુધી યાદ રહે છે.

IFM

બોલીવુડના રોકેટ

બોલીવુડના રોકેટ છે અમિતાભ અને શાહરૂખ. જેવી રીતે રોકેટ ઉંચાઈને અડકવાનો પ્રયત્ન કરે છે તેવી રીતે આ પણ દરેક વખતે પોતાના અભિનય અને ઓક્સ ઓફીસની કિંમતને કારણે રોજ નવી ઉંચાઈઓને અડક્યાં કરે છે.

IFM

બોલીવુડના તારામંડળ

તારામંડળ ખુબ જ આકર્ષક અને સુંદર લાગે છે. તેને જોઈને મનને ખુબ જ સારૂ મહેસુસ થાય છે. બોલીવુડની નાયિકાઓ કો તરામંડળ કરતાં ઓછી નથી. દર્શકો આમને પડદા પર જોઈને ખુબ જ ખુશ થાય છે અને સીટીઓ પણ મારે છે.

IFM

બોલીવુડની સેર

સેરની અંદર નાના નાના ફટાકડા એકબીજાની સાથે ગુંથાયેલા રહે છે અને આગ લાગતાંની સાથે જ બધા અલગ અલગ થઈ જાય છે. આ સેરની જેમ બોલીવુડના પ્રેમીઓ રહે છે. શાહીદ-કરીના અને સૈફ-રોજાને બોલીવુડની સેર કહી શકાય. શરૂઆતમાં તો તેઓ બે શરીર અને એક આત્મા જોવા મળ્યાં પરંતુ આગ લાગતાંની સાથે જ તેઓ અલગ અલગ થઈ જાય છે.

બોલીવુડના હવાઈ ગયેલા બોમ

જે બોમ જોવાથી ખુબ જ આકર્ષક લાગતો હોય તેના અવાજમાં હકીકતમાં એટલો બધો દમ નથી હોતો. તેને સુરસુરીયુ પણ કહી શકાય. બોમ હવઈ ગયેલો છે કે નહી તે તો આગ લાગ્યા બાદ જ ખબર પડે છે. બોલીવુડમાં બોબી દેઓલ, અક્ષય ખન્ના, તુષાર કપુર જેવા હવાઈ ગયેલાં બોમ છે, જેમની ફિલ્મોમાં પ્રોમો ખુબ જ સારા લાગે છે પરંતુ બોક્સ ઓફીસ પર તે હવાઈ જાય છે.

સેક્સી બોમ

આ ફટાકડા તો ફક્ત બોલીવુડની અંદર જ જોવા મળે છે. બિપાશા બાશુ, મલ્લિકા શેરાવત,સેલીના જેટલી, મોના ચોપડા અને મેઘના નાયડુ જેવી નાયિકાઓ સેક્સી બોમની શ્રેણીમાં આવે છે. આમના ધડાકા અને તેમની અદાઓથી થિયેટરની અંદર બેઠેલા દર્શકો ઘાયલ થઈ જાય છે.

કાળીચૌદસમાં પૂજા અને આરાધના શ્રેષ્ઠ

Mon, 24 Dec 2007 22:22:56 +0530

W.D

ગુરૂવારના રોજ એટલેકે 8મી નવેમ્બરે કાળીચૌદશ હોવાથી મહાકાલી માતા, હનુમાનજી, ભૈરવ સહિત ઉગ્રદેવોની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. તંત્રશાસ્ત્રના વિદ્ધવાનો આ દિવસને સાધના અને સિદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ માને છે. આ દિવસે અનેક સ્થળોએ મારૂતિ યજ્ઞ થશે અને હનુમાનજીનાં મંદિરોમાં લોકો દર્શન કરવા જશે. કાળી ચૌદસના દિવસે અમદાવાદના કેમ્પના હનુમાન મંદિર ખાતે વર્ષોથી પરંપરા અનુસાર હનુમાનજીની પ્રસાદી તરીકે કાળા દોરાનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. જયારે મહુડી ખાતે ઘંટાકર્ણ મહાવીર દેવનો હવન પણ થશે. જ્યારે અનેક સાધુ-સંતો સ્મશાનમાં જઇ માં કાળીની પૂજા અને યજ્ઞ કરશે.

કાળીચૌદસનો દિવસ શિવ અને કાળી માંના શ્રદ્ધાળુઓ માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે તેવું જણાવ્તા શ્રી પ્રદિપકુમાર વ્યાસ જણાવે છે કે, આ દિવસે સાધક પોતાની કામનાની પૂર્તિ માટે સાધના કરે છે. કાળીચૌદસની રાત્રિએ કરેલી સાધના તત્કાળ સિદ્ધિ અને ફળ આપે છે. આ દિવસે મહાકાળી માતા, હનુમાન, ભૈરવ, નરસિંહ અને વીર સહિતના ઉગ્રદેવોની પૂજા-સાધના કરવાનું વિધાન જૉવા મળે છે.

તેમણે વિવિધ પ્રયોગો આપતાં જણાવ્યું કે, કાળીચૌદસે માટીના દીવામાં અથવા લોટનો દીવો બનાવી તેમાં ચાર વાટ કરવી અને તલનો તેલ પૂરવું. આ દીપ ઘરનાં પ્રવેશ દ્વાર પર રાખવો અથવા ઘરનાં દક્ષિણ દિશામાં મૂકવો. કાળી ચૌદસની રાત્રિ સુધી તે અખંડદીપ રહે તેનું ઘ્યાન રાખવું. આ કરવાથી અનિષ્ટ તત્ત્વો દૂર રહે છે. જયારે આ દિવસે સંઘ્યા સમય બાદ સ્નાનાદિથી પવિત્ર થઈ લાલ વસ્ત્ર પહેરી, લાલ આસન ઉપર બેસી, લાલ માળાથી ‘હનુંમાનજીનો મંત્રનો જાપ કરવાથી અનેક પીડાનો નાશ થાય છે અને અંતમાં શ્રીફળ વધેરીને ઘરમાં તેના જળનો છંટકાવ કરવો જૉઈએ.

આજે ગુજરાતમાં અમદાવાદ સહિત રાજ્યભરમાં હનુમાનજીના મંદિરમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉપસ્થિત રહેશે. આજે ગુરુવારે, ચિત્રા/સ્વાતી નક્ષત્ર રોજ રાત્રે મહાકાલીનો ઉપાસના મંત્ર, ભૈરવ-હનુમાન-નરસિંહ તથા સમસ્ત વીર-પીર તમામ દેવોની મહાપૂજા અને આરાધના કરવાથી આધિ-વ્યાધિ-ઉપાધિ અને નડતરો દૂર થાય છે.

આ દિવસનો ઉપાસના મંત્ર - ૐ હ્રીં કાલી કાલી મહાકાલી, કાલિકે પરમેશ્વરી, સર્વદુ:ખ હરેદેવી, મહાકાલી નમોસ્તુતે અને ૐ હરિમર્કટ મર્કટાય સર્વકાર્ય સિદ્ધિકરાય હું હનુમતે નમ:

દાળની કચોરી

Mon, 24 Dec 2007 22:22:05 +0530

સામગ્રી - 1/2 - 1/2 વાટકી અડદની અને મગની ફોતરાં વગરની દાળ, ચપટી હીંગ, 2 ટી સ્પૂન દરદરી વરીયાળી, 2 ચમચી ધાણા જીરૂ, 1 વાડકી દહીં, ગરમ મસાલો 1/2 ચમચી, લાલ મરચું 1 ચમચી, મેંદો 500 ગ્રામ, તેલ.

વિધિ - બંને દાળને 3-4 કલાક પલાળી તેને થોડીક દાળ બચાવી બાકીની દાળને કરકરી વાટી લો. કઢાઈમાં તેલ ગરમ કરી તેમાં વરિયાળી અને હિંગ નાખો, અને વાટેલી દાળ અને આખી દાળને બંનેને નાખી સેકી લો. બધા મસાલા નાખીને ઠંડી કરો.

મેંદામાં મીઠુ, મેળવીને ચાળી લો. દોઢ ચમચી(મોટી) તેલ નાખી રોટલી જેવો લોટ બાંધી લો. નાનાં-નાનાં લૂઆ બનાવી લો. હથેળીમાં તેલ લગાવી લોઈને ફેલાવો. કિનારો પાતળી કરો. વચ્ચે મસાલો ભરી બંધ કરી કચોરી તૈયાર કરી લો. તેલ ગરમ કરી અને તેમાં કચોરીઓ તળી લો. ગરમાં ગરમ કચોરી બૂંદીના રાયતા સાથે સર્વ કરો.

મેંદાની પાપડી

Mon, 24 Dec 2007 22:22:00 +0530

સામગ્રી - 250 ગ્રામ મેંદો, 1/2 ચમચી મીઠુ, 2 ચમચી અજમો, તેલ

રીત - અજમાને 10-15 મિનિટ સુધી થોડાંક પાણીમાં પલાળી લો. મેંદો અને મીઠુ ચાળી લો અને તેમાં એક મોટો ચમચો ભરી તેલનું મોણ નાખો. હવે તેમાં અજમો અને અજમાનું પાણી ભેળવી લો. આ મિશ્રણનો કડક લોટ બાંધી લો. આના નાનાં નાનાં લૂઆ બનાવી તેને જેટલી બની શકે તેટલી પાતળી વણો આ પાપડીને સૂકાવી કડક તેલમાં તળો. ધ્યાન રાખજો કે પાપડીનો રંગ ન બદલાય.

અજમાને પલાળીને પાપડીમાં નાખવાથી તળતી વખતે અજમો નીકળતો નથી.

માખણ વડા

Mon, 24 Dec 2007 22:21:48 +0530

W.D

સામગ્રી - મેંદો 500 ગ્રામ, ખાંડ 1 કિલો, ઘી. 1 કપ દહીં, ચપટી સોડા, ઈલાયચી પાવડર, પિસ્તા અને વરક

વિધિ - મેંદા અને સોડાને ચાળી લો, 200 ગ્રામ ઘી ગરમ કરી લો અને મેંદામાં નાખો. અને સારી રીતે મિક્સ કરી દહીંથી બાંધી લો. રોટલી જેવો લોટ બાંધી લો. નાના નાના લૂઆ બનાવી તેને દબાવી લો, ઉપરથી ચાકુ વડે ક્રોસ કે કોઈ નિશાની બનાવી લો. એક કઢાઈમાં ઘી ને સારી રીતે ગરમ કરી બધા વડાને ધીમ ગેસ પર સોનેરી રંગના સેકી લો. ખાંડમાં બે કપ પાણી નાખી તેની બે તારી ચાસણી બનાવી લો. તેમાં ઈલાયચીનો ભૂકો
નાખો. ચાસણી થોડી ઠંડી પડે કે તેમાં માખણ વડા નાખી દો. 10 મિનિટ સુધી રાખી મુકો પછી ચારણીમાં કાઢી લો. હવે ઉપરથી વરક અને પિસ્તાથી સજાવી સર્વ કરો.

પનીર કતરી

Mon, 24 Dec 2007 22:21:39 +0530

N.D

સામગ્રી - 400 ગ્રામ નરમ પનીર, 2 કપ મિલ્ક પાવડર, દોઢ કપ ખાંડ, 100 ગ્રામ માખણ, 1 નાની ચમચી વાટેલી ઈલાયચી, થોડુંક કેસર, 2 નાની ચમચી, ઘી અને સજાવવા માટે પિસ્તા.

વિધિ - પનીર, ખાંડા અને મિલ્ક પાવડરને મિક્સ કરી એક કઢાઈમાં સેકો. જ્યારે ખાંડ ઓગલી જાય અને મિશ્રણ ગાઢું થઈ જાય ત્યારે તેમાં માખણ નાખીને થોડીવાર સુધી હલાવતાં રહો. ગેસ પરથી ઉતારી તેમાં ઈલાયચી પાવડર નાખો અને એક ઘી લગાવેલી થાળીમાં જમાવી તેને ત્રિકોણાકારમાં કાપી લો. તેને કેસર પિસ્તાથી સજાવીને મુકો.

આવી દિવાળી

Mon, 24 Dec 2007 22:21:13 +0530

W.D

આવી દિવાળી આવી દિવાળી
ખુશીયો લઈને આવી દિવાળી

ઝગમગ ઝગમગ દિવા ઝળહળશે.
ઘરે ઘરે મીઠાઈઓ મહેંકશે.

મમ્મી સુંદર ઘર સજાવશે
પપ્પા બધા મહેમાનને બોલાવશે

અમને નવા-નવા કપડાં મળશે
નાના-નાના ફટાકડાં પણ મળશે

કેટલાંક ફટાકડા અવાજ કરશે
તો કેટલાંક ફુસ્સ થઈ ઉડશે

હુ જ્યારે કોઠી સળગાવીશ
બેનડી મારી તાળી વગાડશે

પપ્પા જ્યારે બોમ્બ ફોડશે
બાળકો બધા ઘરમાં ભાગશે.

હર્ષોલ્લાસથી સૌ દિવાળી મનાવશે
હસશે, કુદશે અને મોજ કરશે.

લક્ષ્મી પૂજનનો સમય

Mon, 24 Dec 2007 22:20:49 +0530

N.D

આસોના કૃષ્ણ પક્ષની તેરસ બુધવાર તારીખ 7-11-2007 ના દિવસે સવારે 6.43 થી 9.33 સુધી લાભ, અમૃત ચોઘડિયા 17.56 થી 12.22 સુધી શુભ ચોઘડિયા, બપોરે 3.12 થી સાંજે 6.02 સુધી ચર અને લાભ ચોઘડિયા રહેશે.

રાત્રે 7.37 થી 11.29 સુધી શુભ, અમૃત, ચલ ચોઘડિયા રહેશે. આમાં શુભ, અમૃત રાત્રે 7.37 થી 11.29 સુધી ચોપડા પૂજન માટે ખુબ જ સારૂ રહેશે. આ દિવસે વૈદ્ય, ચિકિત્સા જગતથી જોડાયેલ વ્યક્તિઓ ભગવાન ધન્વંતરિજીની પુજા કરે છે. ગાદી પાથરીને ભગનાવ ધન્વંતરિજીનો ફોટો, નામાના ચોપડા વગેરે મુકીને વિધિ પૂર્વક પુજા કરે છે. આ દિવસે પિત્તળના વાસણો, ચાંદીના વાસણો ખરીદવાનું શુભ માનવામાં આવે છે.

બચાવો પોતાને અને પર્યાવરણને

Mon, 24 Dec 2007 22:19:40 +0530

W.D

દીવાળીના તહેવારને લઈને દરેકના મનમાં હર્ષોલ્લાસ હોય છે. દરેક વ્યક્તિ લક્ષ્મીની આરાધના કરી તેમની પ્રાપ્તિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. આ તહેવારના ઉમંગ સાથે જ આવે છે ફટાકડા ફોડવાનો અનેરો ઉત્સાહ. પણ અતિ ઉત્સાહમાં લોકો એ ભૂલી જાય છે ફટાકડાની ઝગમગાહટ એક બાજુ તો આપણાં મનને આનંદથી ભરી દે છે તો બીજી બાજુ આનાથી થનારું નુકશાન ખુશીથી બમણુ થઈ જાય છે.

W.D

તમને કદી વિચાર નથી આવતો કે જે લક્ષ્મીને મેળવવા આપણે તેમની આરાધના કરીએ છીએ તે જ લક્ષ્મીના કરોડો રૂપિયાના ફટાકડાં લાવી ક્ષણમાં તેને બાળી નાખીએ છીએ ! ફક્ત ખુશી દર્શાવવા કે લોકોની સામે પોતાના ઠાઠ બતાવવા આટલાં બધા ફટાકડા ફોડવાની જરૂર નથી. નાના નાના તારામંડળ અને પ્રકાશ આપનારા નાના નાના ફટાકડાં પણ મનમાં ઉમંગ પેદા કરે છે. વૈભવ પ્રદર્શન અને એકબીજાની હરીફાઈમાં જેટલા ધનને બરબાદ કરવામાં આવે છે તે જ ધનને જો કોઈ વિકાસના કામમાં લગાવવામાં આવે તો કેટલાયની જીંદગી સુધરી જાય.

આર્થિક બાબતની સાથે સાથે ફટાકડાથી પર્યાવરણને નુકશાન પણ થાય છે. ફટાકડાંમાંથી નીકળતો ઝેરીલો ધુમાડો આખું વાતાવરણ પ્રદૂષિત કરી નાખે છે. આ ધુમાડો શ્વસન દ્વારા અમારા ફેંફડામાં જામીને અમને બીમાર કરે છે. ફટાકડાંને કારણે કેટલાય મૂંગા જાનવરો મરી જાય છે.

W.D

મોટાં મોટાં અવાજોવાળા ફટાકડાં ફોડીને ખુશ થનારા લોકો તે વિચારી પણ નથી શકતા કે આ ધ્વનિ પ્રદૂષણના પરિણામ કેટલા ઘાતક હોઈ શકે છે. આ ધ્વનિ પ્રદૂષણ જો શ્રવણ ક્ષમતાથી વધુ હોય તો કાનના પર્દાને નુકશાન પહોંચી શકે છે. ફટાકડા ફોડતી વખતે હાથમાં ફટાકડાં ફૂટી જવાને કારણે કેટલાંય લોકો પોતાનો જીવ ગુમાવે છે અને દિવાળીનું અજવાળુ અંધારામાં ફેરવાય જાય છે.

જો કે હવે લોકોને પર્યાવરણ અને સ્વાસ્થ્ય પ્રતિ જાગૃત કરવાનાં પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. પરંતુ આવા પ્રયત્નો નાના પાયેથી થવા જોઈએ, જેવી કે સ્કુલ, ઘર વગેરેથી થવા જોઈએ. વિવિધ ધર્મગુરૂઓ પણ જો આ અંગે આદેશ કે ઉપદેશ આપે તો ઘણી જાગૃતતા આવી જશે.

W.D

મોટાં તો માની જશે પણ નાનાને કેવી રીતે સમજાવવા, તેઓ તો ફટાકડા ફોડ્યા સિવાય માનવાના જ નથી. પણ સાવધાની તો રાખી જ શકે છે. તો આવો જાણો કે ફટાકડાં ફોડતી વખતે શું સાવધાની રાખશો.

* ફટાકડાં ફોડતી વખતે સુતરાઉ કપડાં જ પહેરો. પગમાં ચપ્પલ, બની શકે ત્યાં સુધી શુજ પહેરો જેથી કરીને ગરમ કે અડધાં બળેલા ફટાંકડાં પર પગ પડે તો પગ ન બળે.

* બાળકોને ફટાકડાં ખિસ્સામાં ભરીને ન ફરવા દો. ફટાકડાંના બોક્સને ગરમી ઉત્પન્ન કરતી વસ્તુઓ જેવી કે ટીવી, મોબાઈલ, ફ્રિજ વગેરે પાસે ન મૂકતા. આનાથી વિસ્ફોટ થવાની શક્યતા રહે છે.

* બાળકોને અડધાં ફૂટેલા ફટાકડા વીણવાની મંજૂરી ન આપતા.

* બોમ્બને હાથમાં લઈને ફોડવાની ભૂલ ન કરતાં, અને ન તો તેનો કાગળ કાઢીને તેની દિવેટને કાઢવાની કોશિશ કરતા.

* તારામંડળ લઈને હાથમાં વધુ ફેરવતા નહી, આની નાનકડી ચિનગારી કદી બાળકની આંખમાં કે કોઈ ઈલેક્ટ્રીક વસ્તુ પર પડી જશે તો મોટી દુર્ધટના બની શકે છે.

* ફટાકડાંનો મોટો અવાજ કરવા આને કોઈ ડબ્બામાં કે માટલામાં ન ફોડતા, ઘમાકાની સાથે આના ઉડતાં ટુકડાં કોઈને ઘાયલ કરી શકે છે.

* રોકેટ સળગાવતી વખતે તેનું મોઢું ઉપરની તરફ જ રાખો નહી તો આ સૌથી ખતરનાક ફટાકડાંથી સૌથી વધુ નુકશાન થાય છે.

* ફટાકડાં ફોડવાનો વધુ આનંદ લેવો હોય તો કોલોની કે મોહલ્લાના લોકોએ પોતાનો એક સમૂહ બનાવી, એક સાથે એક ખુલ્લા મેદાનમાં ફટાકડાં ફોડવા જોઈએ, આને કારણે તમે ઓછા ફટાકડાંથી વધુ આનંદ મેળવી શકો છો.

* જતાં આવતા વાહનો પર ફટાકડાં ન ફેંકતા. નિર્દોષ જાનવરોની પૂંછડી પર પણ ફટાકડાં ન બાંધતા, મસ્તીમાં કરવામાં આવેલી આ હરકત ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

* જ્યારે પણ ફટાકડાં ફોડો ત્યારે એકાદ બે ડોલ ભરીને પાણી અવશ્ય પાસે લઈને મૂકો.

બસ, તો આ વર્ષે ફટાકડાંની મજા લઈને આપણા પર્યાવરણ અને બધા લોકો પ્રત્યે સાવધાની રાખીને દીવાળીની બમણી ખુશી મનાવો.

હવે પછીની દિવાળીમાં ઓછું પ્રદુષણ

Mon, 24 Dec 2007 22:18:46 +0530

W.D

દિવાળીની શરૂઆત થઈ ગઈ છે અને તેનો ઉત્સાહ લોકોમાં જોવા મળી રહ્યો છે. આ તહેવાર આખા દેશમાં ખુબ જ ધામધુમથી ઉજવવામાં આવે છે. જ્યાં જોઈએ ત્યાં દિવડાઓનો ઝગમગાટ જોવા મળે છે અને સાથે સાથે ફટાકડઓની ધુમ. જેમ જેમ જમાનો બદલાઈ રહ્યો છે તેમ તેમ માણસના વિચારો પણ બદલાઈ રહ્યાં છે પરંતુ પર્યાવરણના મુદ્દે દિવાળીના સમયે પ્રદુષણને જોઈએ તો મન કંપી ઉઠે છે.

દર વર્ષે હજારો લાખો કરોડના ફટાકડાઓ થોડીક જ ક્ષણોમાં સ્વાહા કરી દેવામાં આવે છે અને તેનાથી મળે છે પણ શું? બસ થોડીક જ ક્ષણોનો આનંદ પરંતુ ત્યાર બાદ પર્યાવરણની જે હાલત થાય છે તે કોઇએ વિચાર્યું છે? હવે તે સમય આવી ગયો છે કે આપણે ફક્ત સારી વાતોને સાંભળવાની જ નથી પરંતુ તેનો અમલ પણ કરવાનો છે.

તો આ વર્ષે આપણે બધા ભેગા મળીને તે નિર્ણય કરીએ કે દિવાળીનો ઉલ્લાસ પણ બનેલો રહે અને આખા દેશમાં આ સકારાત્મક સંદેશ પણ ફેલાવીએ કે અમે પ્રકૃતિના મિત્રના રૂપમાં તહેવાર ઉજવે શકીએ છીએ અને આખા સમાજને એક નવી દિશા અને નવી સમજ આપી શકીએ છીએ.

* જો તમે ફ્લેટમાં રહેતાં હોય તો બધા ભેગા મળીને દિવાળી ઉજવો જેથી કરીને ઓછા ફટાકડામાં વધું મજા આવશે.

* જો તમારી આખી કોલોનીમાં સારો એવો મેળ હોય તો બધા જ ભેગા મળીને દિવાળી મિલન સમારોહ અને અન્નકુટનું આયોજન કરી શકો છે. તમે પ્રયત્ન અવશ્ય કરજો કે આખી લોકોની ના મળી શકે તો ઓછામાં ઓછી તમારી ગલીના લોકો અવશ્ય ભેગા મળીને ફટાકડા ફોડજો.

W.D

* બજારની અંદર મહિલાઓ, બાળકો અને વૃધ્ધોની અવરજવર રહે છે તો બધા ભેગા મળીને નક્કી કરો કે ધનતેરસ અને દિવાળીઆ દિવસે બજારમાં અને રસ્તા પર ફટાકડા ન ફોડવા. જો વાહનોની અવરજવર ચાલુ હોય તો મહેરબાની કરીને થોડીક વાર માટે ફટાકડા ફોડવાના બંધ કરી દો નહિતર કોઇ મોટી દુર્ઘટનાને નોતરશો.

* બાળકોને ઓછા ફટાકડા ફોડવા માટે પ્રોત્સહિત કરો અને તેમને સમજાવો કે ઓછા અવાજવાળા અને વધું ઉચે જઈને ફુટનારા ફટાકડા પસંદ ન કરે.

* જ્યારે પણ નાના બાળકો ફટાકડા ફોડતા હોય તો હંમેશા તેમની સાથે રહો કેમકે દુર્ઘટના ઘટતાં કંઈ વાર નથી લાગતી.

* માણસાઈ ખાતર તો આપણે રસ્તા પર ફરનાર ગાય, કુતરા અને અન્ય જાનવરને નુકશાન ન થાય તેનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. તેમને હેરાન કરવા એ માણસાઈ ખાતર સારી વાત નથી.

* દિવાળીના સમયે મીઠાઈ અને વ્યંજનોની ખુબ જ ધુમ રહે છે તો એ વાતનું પણ ધ્યાન રાખો કે ધનનો વધું પડ્તો અપવ્યય ન થાય.

* દિવાળીના સમયે બધી જ બાજુ ખુબ જ રોશની હોય છે પરંતુ તેનો વ્યય ઓછો કરો અને દિવા સળગાવો. દિવાના તેલ અને દિવાના ખર્ચથી નકામા ગભરાશો નહી.

તો આવો આપણે બધા ભેગા મળીને આટલો નિર્ણય કરીએ કે આ વર્ષે દિવાળીમાં ફટાકડા ઓછા ફોડીને પર્યાવરણને પ્રદુષણથી બચાવીશુ.

રાશીને અનુરૂપ લક્ષ્મી પુજન કરો

Mon, 24 Dec 2007 22:18:01 +0530

W.D

કોઇ પણ વ્યક્તિ જો પોતની રાશીને અનુકૂળ મંત્રનો જાપ કરે તો લાભકારી થાય છે. આ મંત્રોનું કોઇ ખાસ વિધાન નથી પરંતુ સામાન્ય સહજ ભાવથી સ્નાન કર્યા બાદ પોતાના પૂજા રૂમમાં કે પછી પોતાના ઘરમાં શુધ્ધ સ્થાનની પસંદગી કરો. ત્યાર બાદ દિવ અને અગરબત્તી કરીને આસન પર બેસો અને ત્યાર બાદ પોતાની શક્તિને અનુરૂપ એક, ત્રણ કે પાંચ માળાનો જાપ કરો. ચોક્કસ આનુ પરિણામ તમને મળશે જેનાથી તમારા યશ, ધન અને સમૃધ્ધિમાં વધારો થશે.

રાશિ - લક્ષ્મી મંત્ર

મેષ - ૐ એમ ક્લીં સૌં:
વૃષભ - ૐ એમ ક્લીં શ્રીં
મિથુન - ૐ ક્લીં એમ સૌં:
કર્ક - ૐ એમ ક્લીં શ્રીં
સિંહ - ૐ હ્વીં શ્રીં સૌં:
કન્યા - ૐ શ્રીં એમ સૌ:
તુલા - ૐ હ્વીં ક્લીં શ્રીં
વૃશ્ચીક - ૐ એમ ક્લીં સૌં:
ધનુ - ૐ હ્વીં ક્લીં સૌં:
મકર - ૐ એમ ક્લીં હ્વીં શ્રીં સૌં:
કુંભ - ૐ હ્વીં એમ ક્લીં શ્રીં
મીન - ૐ હ્વીં ક્લીં સૌં:

આ સિવાય લક્ષ્મીજીનું વિધિવત પુજન પણ કરો

ધનતેરસના દિવસે પરંપરા મુજબ સવારે અથવા સાંજે લક્ષ્મીજીનું વિધિવત પુજન કરવું. દર વર્ષે તમે જે સોના-ચાંદીના સિક્કા, શ્રીયંત્ર, મૂર્તિની પુજા કરતાં હોય તેને પુજા કરવી. શ્રધ્ધા અને ભક્તિભાવ પૂર્વક માતાજીની પુજા કરી વિશેષ આરાધના સ્વરૂપે નીચે આપેલ મંત્રોનું ઉચ્ચારણ કરવું.

* ઓમ શ્રીં હ્રીં ક્લીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમ:
* ઓમ હ્રીં શ્રીં ઓમ મહાલક્ષ્મ્યૈ નમ:
* ઓમ હ્રીં ક્લીં શ્રીં ભગવતી મહાલક્ષ્મી મમ સર્વ વાંચ્છીત દેહિ દેહિ સ્વાહા.

શ્રી માતા લક્ષ્મીજીની પૌરાણિક કથા

Mon, 24 Dec 2007 22:17:43 +0530

W.D

એક વાર સનતકુમારે બધા મહર્ષિ-મુનિયોને કહ્યુ કે - મહાનુભવો કાર્તિક અમાસના દિવસે સવારે સ્નાન કરીને ભક્તિપૂર્વક પિતર અને દેવપૂજન કરવું જોઈએ. તે દિવસે રોગી અને બાળક સિવાય અન્ય કોઈએ ભોજન ન કરવું જોઈએ. સાંજે વિધિપૂર્વક મંડપ બનાવીને તેને ફૂલ, પાંદડં, તોરણો વગેરેથે સુસજ્જિત કરવા જોઈએ. અન્ય બધા દેવતાઓનું પૂજન કરવું જોઈએ. પરીક્રમા કરવી જોઈએ.

મનિશ્વરોએ પૂછ્યુ - લક્ષ્મીની પૂજા સાથે બીજા દેવી દેવતાઓના પૂજનનું શુ મહત્વ છે. ત્યારે સનતકુમારજીએ કહ્યુ કે - લક્ષ્મીજી સમસ્ત દેવી-દેવતાઓ સાથે રાજા બલિને ત્યાં બંધક બની હતી. ત્યારે આજના દિવસે જ ભગવાન વિષ્ણુએ બધાને કેદમાંથી છોડાવ્યા. બંધન મુક્ત થતાં જ બધા દેવતાઓ લક્ષ્મીજીની સાથે જઈને ક્ષીરસાગરમાં ઉંધી ગયા.

તેથી હવે આપણે પોત-પોતાના ઘરમાં તેમના ઉંધવાનો એવો પ્રબંધ કરવો જોઈએ કે તેઓ ક્ષીરસાગર તરફ ન જઈને સ્વચ્છ સ્થાન અને કોમળ પથારી પર વિશ્રામ કરશે. જે લોકો લક્ષ્મીના સ્વાગતની તૈયારી ઉત્સાહ પૂર્વક કરે છે લક્ષ્મી તેમની પાસેથી કદી નથી જતી.

રાતના સમયે લક્ષ્મીજીનું પૂજન વિધિપૂર્વક કરવું જોઈએ. થોડી-થોડી મીઠાઈઓ નો નૈવેધ અર્પણ કરવો જોઈએ. દીવા સળગાવવા જોઈએ. દીપકને સર્વાનિષ્ટ કરવા જોઈએ.

રાજાનું કર્તવ્યુ છે કે નગરમાં ઢોલ વગાડીને બીજા દિવસે બાળકોને અનેક પ્રકારની રમતો રમવાની આજ્ઞા આપે . બાળકો કઈ કઈ રમતો રમી શકે છે તે પણ જાણવું જોઈએ. જો તેઓ આગ લગાડીને રમે છે અને તેમાંથી આગ નથી નીકળી રહી તો સમજવું જોઈએ કે આ વર્ષે ભયંકર દુકાળ પડશે.

જો બાળકો દુ:ખ પ્રકટ કરે તો દુ:ખ અને સુખ પ્રગટ કરવાથી સુખની પ્રાપ્તિ થશે. જો તેઓ એકબીજા સાથે લડે તો રાજ યુધ્ધ થવાની શક્યતાછે. બાળકો રડે તો અનાવૃષ્ટિ. જો તેઓ ઘોડો બનીને રમે તો માનવું જોઈએ કે બીજા રાજ્ય પર વિજય થશે. જો બાળક લિંગ પકડીને ક્રીડા કરે તો વ્યાભિચાર ફેલાશે. જો તેઓ અન્ન- જળ ચુસે તો અકાળ પડશે.

દિવાળીમાં લક્ષ્મીને આરાધના કરો

Mon, 24 Dec 2007 22:17:24 +0530

W.D

મોટાભાગના લોકોને તો એ જ ખબર નથી પડતી કે દીવાળી કેવી રીતે ઉજવવી જોઈએ. કાર્તિક કૃષ્ણ પક્ષ અમાસે દીવાળી મનાવવામાં આવે છે. તે દિવસે ધન આપનારી 'મહાલક્ષ્મી' અને ધનના અધિપતિ 'કુબેર'નું પૂજન કરવામાં આવે છે.

અમારા જૂના આખ્યાનોમાં આ પર્વને મનાવવાની સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આનો સંબંધ અમારા જીવનમાં વય, આરોગ્ય ધન, જ્ઞાન, વૈભવ અને સમૃધ્ધિની દિવસોદિવસ પ્રાપ્તિથી છે.

ઉંમર વગર ધન, યશ, વૈભવનો કોઈ પણ ઉપયોગ છે જ નહી. તેથી સૌ પહેલા આયુ વૃધ્ધિ માટે અને આરોગ્ય પ્રાપ્તિની કામના કરવમાં આવે છે. તે પછી તેજ, બળ અને પુષ્ટિની કામના કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ધન, જ્ઞાન, અને વૈભવની પ્રાપ્તિની કામના કરવામાં આવે છે.

ઉંમર અને આરોગ્યની વૃધ્ધિની સાથે જ બીજી વસ્તુની પ્રાપ્તિ માટે ક્રમવારે આ તહેવાર ધન-તેરસ, કાળી ચૌદસ, કાર્તિક અમાસ (દીવાળી-મહાલક્ષ્મી,કુબેર પૂજન) અન્નકૂટ(ગૌ પૂજન) ભાઈ-બીજ, (યમ દ્વિતીયા)ના રૂપમાં પાઁચ દિવસ સુધી મનાવવામાં આવે છે.

અ) દીવાળી -
કાર્તિક કૃષ્ણ પક્ષ અમાસે દીવાળીનો તહેવાર મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસે મહાલક્ષ્મીની કૃપા પ્રાપ્તિ માટે અનુષ્ઠાનપૂર્વક પૂજન કરવાનું વિધાન છે.

તે જ ક્રમમાં ગણેશ, સરસ્વતી, મહાકાળી, કુબેર, માતૃકા, કળશ, નવગ્રહ પૂજન કરવામાં આવે છે. સાથે જ નવા વહી ખાતા, લેખની-દવાત, ઘર-દુકાનના મુખ્ય દરવાજે, દીપમાળાનું પણ પૂજન કરવામાં આવે છે. મહાલક્ષ્મીના વિભિન્ન આઠ અંગોની આઠ સિધ્ધિયોની પ્રાપ્તિ માટે પૂજન કરવામાં આવે છે. દીવાળીની રાતે લક્ષ્મીની પ્રાપ્તિ માટે વિશેષ તાંત્રિક મહત્વ છે. આ દિવસે સંપૂર્ણ રાતે જાગરણ કરીને 'લક્ષ્મી'ને ખુશ કરવા માટે લક્ષ્મી આપનારા શ્રી સૂર્ય, લક્ષ્મી સૂત,વિષ્ણુ સતનામ, લક્ષ્મી યંત્ર પૂજન વગેરેનું પોતની કાર્ય કુશળતા મુજબ જપ અને હવન કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને શ્રી યંત્ર તંત્રોનું પૂજન કરવામાં આવે છે.

બ) દિવાળીના દિવસે શું કરશો ?
- સરસ્વતીમા રૂપમાં વહી-ખાંતાઓનું પૂજન કરવામાં આવે છે.
-'મહાકાળી'ના રૂપમાં સ્યાહીનું પૂજન કરવામાં આવે છે.
- કુબેરના રૂપમાં તિજોરીનું પૂજન કરવામાં આવે છે.
- ઘરના વ્યાપારિક પ્રતિષ્ઠાનના મુખ્ય દરવાજા પર સ્વસ્તિ વાચક ચિન્હ વગેરે અંકિત કરી તેમનું પૂજન કરવામાં આવે છે.
- દીવો સળગાવી તેને ક્રમવાર સજાવી મહાલક્ષ્મીના પ્રકાશના રૂપમાં પૂજન કરવામાં આવે છે. આ દીવાઓથી દેવસ્થાન, ઘર
સજાવવામાં આવે છે.
- દરિદ્રતાના નાશ માટે, આર્થિક પ્રગતિમાં બાધા દૂર કરવા, આર્થિક ઉન્નતિ માટે, વિભિન્ન શ્લોક, કવચ, વેદો, મંત્રોનું અનુષ્ઠાન દીવાળીની રાતે કરવામાં આવે છે.
- પ્રસન્નતા વ્યક્ત કરવા માટે ફટાકડાં ફોડવામાં આવે છે. મિત્રો, સગા-સંબધીયોને શુભ કામનાઓ આપવામાં આવે છે. મીઠાઈ અને ભેટનું વિતરણ કરવામાં આવે છે.
- વડીલો અને પૂજ્ય વ્યક્તિઓના આશીર્વાદ લેવામાં આવે છે.

આ રીતે દીવાળીને લક્ષ્મીને પ્રસન્ન કરવાના ઉત્સવના રૂપમાં મનાવવામાં આવે છે.

કાળીચૌદસની માતાની પૂજા-વિધી

Mon, 24 Dec 2007 22:17:00 +0530

W.D

કાળીચૌદસમાં કાળીમાંની પૂજા -
- આ દિવસે લોટના દીવા બનાવો.
- દીવામાં તલનું તેલ ભરીને, દીવાની ચારેબાજુ રૂની ચાર બત્તિયો લગાવો.
- દીવો પ્રજવલ્લિત કરો.
- પૂર્વ તરફ મોઢુ રાખીને ફૂલ-ચોખાથી પૂજન કરો.
- ત્યારબાદ નીચેના મંત્રથી દીવાને કોઈ મંદિરમા મૂકી દો.

दत्तो दीपः चतुर्दश्यां नरक प्रीतये मया।
चतुः वर्ती समायुक्त सर्वपापापनुत्तये॥

- સાંજે ઘર, દુકાન, કાર્યાલય વગેરેને સળગતાં દીવાથી સુશોભિત કરો.

અ) હનુમાન જન્મ મહોત્સવ -
આજના દિવસે અંજનાદેવીના ગર્ભમાંથી રામભક્ત હનુમાનનો જન્મ થયો હતો, તેથી તે અંજનેયાય તરીકે પણ ઓળખાય છે.

- હનુમાનના ભક્તો સવારે સ્નાન કરી નિમ્ન સંકલ્પ સાથે હનુમાનની પ્રતિમા પર તેલ-સિંદૂર ચઢાવીને પંચોપચાર અથવા ષોડ્શોપચાર પૂજન કરે.

'शौर्यौदार्यधौर्यादिवृद्ध्‌यर्थं हनुमत्प्रीतिकामनया
हनुमज्जयंतीमहोत्सवं करिष्ये'।

- ત્યારબાદ લાડુ, ચૂરમાનો નૈવેધ બતાવે.
- પછી સુંદરકાંડનો પાઠ કરી પ્રસાદ વહેંચો.

બ) કાળી ચૌદસ સ્નાન -
-ચંદ્રોદયવ્યાપિની ચતુર્દશીએ સવારે નિત્યકામથી પરવારીને નીચેના મંત્ર સાથે શરીરમાં તલનું તેલ વગેરેનું ઉબટન લગાડવું.

यमलोकदर्शनाभावकामोऽहमभ्यंगस्नानं करिष्ये।

- હળથી ઉખડેલી માટીના ઢેલા અને ઉંગા વનસ્પતિને પોતાના માથા પરથી ફેરવી શુધ્ધ સ્નાન કરવું.

ક) યમ દીપદાન અને યમ તર્પણ -
દીપદાન-
- સાંજે પ્રદોષ સમયે તલનું તેલથી ભરીને 14 દીવા એક થાળીમાં સજાવો.
- પછી હાથમાં પાણી લઈને નીચેનો સંકલ્પ બોલો -
'यम-मार्ग अंधकार निवारणार्थे चतुर्दश दीपानाम्‌ दानं करिष्ये ।
- સંકલ્પ પાણી છોડો.
- હવે દીવો સળગાવી ફૂલ-ચોખાથી પૂજન કરો.
- ત્યારબાદ તે દીવાને સૂની જગ્યાએ કે સાર્વજનિક સ્થળે અથવા કોઈ મંદિરમાં લગાવો.

ખ) યમ તર્પણ -
-સાંજે એક પાત્રમાં પાણી ભરીને કાળા અને સફેદ તલ અને કુશા નાખો.
- યજ્ઞોપવિતની કંઠીની જેમ ઘારણ કરો.
- નીચેનો મંત્ર બોલતી વખતે હાથમાં પાણી ભરીને આંગળીયો વડે તે જ પાત્રમાં પાણી છોડતા જલાંજલિ આપો -
1) યમાય નમ: 2) ધર્મરાજાય નમ: 3) મૃત્યવે નમ : 4) અનંતાય નમ : 5) વૈવસ્વતાય નમ: 6) કાલાય નમ:
7) સર્વભૂતક્ષયામ નમ: 8) ઔદુમ્બરાય નમ: 9) દઘ્નાય નમ: 10) નીલાય નમ : 11) પરમેષ્ઠિતે નમ:
12) વૃકોદરાય નમ: 13) ચિત્રાય નમ : 14) ચિત્રગુપ્તાય નમ :

ગ) યમરાજ પૂજન -
- આ દિવસે યમને માટે લોટનો દીવો બનાવીને ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર મૂકો.
- રાતે ઘરની સ્ત્રીયો દીવામાં તેલ નાખી ચાર બત્તી સળગાવે.
- પાણી, રોલી ,ચોખા, ગોળ, ફૂલ, નૈવેધ વગેરે સાથે દીવો સળગાવી યમનું પૂજન કરો.

ગુજરાતી નમકીન - ભાખરવડી

Mon, 24 Dec 2007 22:15:21 +0530

W.D

સામગ્રી - 1 મોટી ચમચી મકાઈનો લોટ, 2 વાડકી બેસન, 1/2 વાડકી રવો. ભરાવન માટે સામગ્રી - 1 ક્પ નારિયેલનું છીણ, 1/2 કપ સેકેલા તલ, 4-5 લીલાં મરચાં, 1 ટુકદો આદુ, 50 ગ્રામ લસણ, લીલાં ધાણા, 2 ચમચી ખસખસ, ગરમ મસાલો,મીઠુ સ્વાદ મુજબ, તળવા માટે તેલ.

વિધિ - સૌ પહેલાં બેસનમાં મકાઈનો લોટ, રવો, મીઠુ નાખીને ગરમ પાણીથી લોટ બાંધી લો. અને 10 મિનિટ સુધી કપડાંથી ઢાંકી મુકો.

ભરાવન માટે મસાલો - સૌ પહેલા કડાહીમાં થોડુંક તેલ ગરમ કરી, તેમા મરચા, લસણ અને આદુનું પેસ્ટ નાખો, બે મિનિટ સુધી ધીમા ગેસ પર હલાવતા રહો. તેમા ખોપરું, ખસખસ, તલ, અને મીઠું તેમજ ગરમ મસાલો નાખી સારી રીતે મિક્સ કરો. પાંચ મિનિટ પછી ઉતારી તેને ઠંડુ કરો. હવે આમાં સમારેલાં ધાણા નાખી દો.

બાંધેલા લોટાના મોટા લૂઆ બનાવી તેને રોટલી વણો. આ રોટલી પર ભરાવનની એક પરત બનાવો. હવે આનો ગોલ રોલ બનાવતા જાવ અને દબાવતા જાવ. તેના કાપાં પાડી સારી રીતે ગરમ થયેલાં તેલમાં હાથ વડે દબાવીને તળી લો.

દિવાળી સ્વીટ - બાલુશાહી

Mon, 24 Dec 2007 22:14:47 +0530

W.D

સામગ્રી - 1 કિલો મેંદો, 300 ગ્રામ ઘી, અડધી ચમચી ખાવાનો સોડા, 20 ગ્રામ દહીં, લાલ રંગ, ડ્રાય ફ્રૂટ્સ

વિધિ - એક કઢાહીમાં ઘી ગરમ કરી તેને મેંદામાં નાખો. ત્યારબાદ સોડા, દહીં અને થોડુંક પાણી નાખો. મેંદાને ત્યાં સુધી બાફો જ્યાં સુધી તે થોડો કડક ન થઈ જાય. પણ વધુ કડક કે વધુ નરમ ન થાય તેનુ ધ્યાન રાખજો. થોડો લાલ રંગ પણ નાખી દો.ઠંડુ કરીને તેના નાના નાના પેંડા બનાવી લો.

કડાહીમાં તેલ ગરમ કરવા મુકો. વચ્ચે એક ઝારો મુકી દો. અને આ ઝારા પર પેંડા મુકી દો. હવે ધીમા ગેસ પર પેંડાને સીઝવા દો, પેંડ સીઝશે કે ફૂલી જશે. હવે આ પેંડાની વચ્ચે એક નાનકડું કાણું પાડો અને તેને તેલમાં તળી લો. સોનેરી રંગની થાય કે તેને કાઢી લો. આને અડધા કલાક સુધી ઠંડી થવા દો. ચાર તારની ચાસણી બનાવી લો. એક તપેલી પર ચારણી મુકો તેની ઉપર બધી બાલુશાહી મુકી દો, અને હવે આ બાલુશાહી પર ધીરે ધીરે ચાસણી રેડતા જાવ..

આ રીતે દસ મિનિટ સુધી કરતા રહો જેથી બાલુશાહીમાં ચાસણી સારી રીતે મિક્સ થઈ જાય. ઠંડી થાય કે ઉપરથી બદામ અને પિસ્તાની કતરન નાખો.

દિવાળીની મીઠાઇ - ઘૂઘરા

Mon, 24 Dec 2007 22:14:12 +0530

W.D

સામગ્રી - લોટ બાંધવા માટે - 500 ગ્રામ મેદો, મોણ માટે ઘી કે તેલ, ભરાવન માટે - 250 ગ્રામ રવો, 250 ગ્રામ માવો, 500 ગ્રામ દળેલી ખાંડ, ઈલાયચી 10 ગ્રામ, કાજુ-બદામ-કિશમિશનુ મિશ્રણ 50 ગ્રામ. તળવા માટે ઘી.

વિધિ - સૌ પ્રથમ રવાને બે ચમચી ઘી માં સેકી લો. માવાને કોરો જ સેકી લો. માવો છુટો પડે કે ઉતારી લો. હવે આ બંને મિશ્રણ ઠંડા થાય કે તેમને મિક્સ કરો અને તેમાં દળેલી ખાંડ અને સુકો મેવો નાખો. ઈલાયચીને છોલી બારીક વાટી લો અને આ મિશ્રણમાં નાખો.

મેંદાને ચાળીને એક બે પળી ઘી નાખીને સારી રીતે મિક્સ કરો અને તેનો મુલાયમ લોટ બાંધી લો. હવે એક વાડકી ચોખાના લોટમાં લોટ ઘટ્ટ ખીરાં જેવો થાય તેટલું ઘી નાખો. હવે મેંદાનો એક મોટો લુઓ લો. તેની મોટી રોટલી વણો તેમાં વેલણના કિનાર વડે ઠોકીને આખી રોટલી પર ખાંડા પાડો. હવે આ રોટલી પર ચોખાના ઘી વાળા લોટને હાથ વડે સારી રીતે ચોપડો(આ રીતે કરવાથી ઘૂઘરા કુરકુરા બને છે).

હવે આનો રોલ બનાવી તેના ભાખરવડી સાઈઝના લૂઆ કાપી લો. આ રીતે બધા લોટના લૂઆ તૈયાર કરો. આ લૂઆને વણીને મોટી પૂરી વણો. આ પૂરીને ઘૂઘરાના સાંચામાં થોડો મેદો લગાવી પાથરો, અને તેમાં ભરાવન બે ચમચી ભરો. સાંચાની કિનોરીને દૂધ લગાવી બંધ કરો. જેથી પૂરી ચોંટી જશે. સાંચા બહારની વધારાની પૂરીને કાઢી નાખો. આ રીતે બધા ઘૂઘરા બનાવો, અને તેને ઘી માં તળી લો.

દિવાળીની વાનગી - જાડા મઠિયા

Mon, 24 Dec 2007 22:13:36 +0530

W.D

સામગ્રી - મઠની દાળ 1 કિલો, અડદની દાળ 250 ગ્રામ, 200 ગ્રામ ખાંડ, થોડુ મીઠુ, અજમો બે ચમચી. હિંગ, તળવા માટે તેલ.

વિધિ - બંને દાળને અગાઉથી જ અજમો અને હીંગ અને તલ નાખીને દળાવી લો. એજ તપેલીમાં પાણી ગરમ કરી તેમાં ખાંડ અને મીઠુ નાખો જેથી ખાંડ ઓગળી જાય. હવે તેને ઠંડુ થવા દો. હવે લોટને આ પાણીથી કઠણ બાંધી લો. આ લોટને ત્યાં સુધી ખાંડો જ્યાં સુધી તે નરમ ન પડે. આ લોટની એક સરખા લુઆં બનાવી થોડાં જાડા અને પૂરી જેટલી સાઈઝમાં વણી લો. હવે આને તેલમાં તળી લો. લો તૈયાર છે સ્વાદિષ્ટ મઠિયાં.

દિવાળીની મોજ-મસ્તી અને ધમપછાડા

Mon, 24 Dec 2007 22:13:00 +0530

W.D

પ્રિય બાળકો,
તમે હમણાં શુ કરી રહ્યા છો ? ગરબાની મસ્તી માણી લીધી, ગરબા રમી રમીને થાકી પણ ગયા હશો, રાવણને પણ બાળી લીધો, શરદ પૂનમમાં દૂધ પૌઆ પણ ખઈ લીધા, હવે દિવાળીને લઈને તમારા મનમાં ખૂબ ઉત્સાહ હશે તે હું સમજી શકુ છું. નવાં-નવાં કપડાં પણ આવી ગયા હશે અને ન આવ્યા હોય તો મમ્મી-પપ્પાની પાછળ પડી રહ્યા હશો - પપ્પા મને તો દિવાળી પર ઋત્વિક જેવું પેંટ જોઈએ, કે પછી મમ્મી મને પેલી મિતાલી જેવી કેપ્રી જોઈએ, ઠીક કહ્યું ને ? તમને શાળામાં હવે 15-20 દિવસનું મીની વેકેશન પડી ગયું હશે. હવે તો ઘરમાં દિવાળીની તૈયારીઓ પણ શરૂ થઈ ગઈ હશે.

તમને ખબર છે દોસ્તો દિવાળી શામાટે ઉજવવામાં આવે છે ? અરે, તમે તો વિચારમાં પડી ગયા. આપણે ધર્મની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો દિવાળી એટલા માટે ઉજવાય છે કે, આ સમયે ભગવાન રામ રાવણને હણીને સીતા અને લક્ષ્મણ સાથે પોતાનો વનવાસ પૂરો કરી અયોધ્યા પાછા ફર્યા હતા, તેથી તેમના આવવાની ખુશીમાં લોકોએ મીઠાઈ વહેંચીને ફટાકડાં ફોડ્યાં અને ઘરે ઘરે દીવા સળગાવવામાં આવ્યાં હતા. અને આ રીતે દિવાળીની શરૂઆત થઈ હતી.

જ્યારે અન્ય કારણ એવું છે કે, જો દિવાળી ન હોત તો તમે રોજ શાળામાં જતાં, હોમવર્ક કરતા અને બસ એ જ રોટલી શાક, દાળ-ભાત ખાતાં. જીંદગીમાં કોઈ નવીનતા ન હોત. જો તહેવારો જ ન હોય તો અમારી જીંદગી મશીનની જેમ રોજ એક સરખું કામ કરવામાં જ વીતી જાત. દિવાળી આવવાની હોય છે તો આપણે ઘરની સાફ-સફાઈ કરીએ છીએ, ઘરમાં નવીનતા આવે છે, નવી નવી વસ્તુઓ લાવીએ છીએ. એકબીજાને મળવા જઈએ છીએ, તેથી ભૂલી ગયેલા સંબંધો ફરી મજબૂત બને છે.

તમારે માટે તો સૌથી મોટી વાત કે તમને નવાં-નવા પકવાન ખાવા મળે છે. ઘણાં બાળકોને મેં પૂછ્યુ કે, દિવાળીએ તમે શું કરો છો ? બધાએ એક સરખાં જ જવાબ આપ્યા કે અમે તો ફટાકડાં ફોડીએ છીએ. નવાં- નવાં કપડાં પહેરીએ છીએ. પણ બાળકો ફક્ત નવા કપડાં પહેરીને ફટાકડાં ફોડવા એ જ દિવાળી છે ?

આ વખતે એવું કાંઈ કરો કે તમને દિવાળીની મજા આવી જાય. ઘરમાં મમ્મી-પપ્પા, દાદા-દાદી બધાં દિવાળીની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત હોય છે, તમે પણ તેમને મદદ કરો. તમે વિચારશો કે અમે તે વળી શું મદદ કરી શકીએ ? પણ બાળકોની નાની નાની મદદથી પણ ઘણું કામ ઓછું થઈ જાય છે. મમ્મીએ સામાન ગોઠવતી હોય તો આપણે એક એક વસ્તુ સાફ કરીને આપીએ તો મમ્મી કેટલી ખુશ થાય અને બધા હળીમળીને કામ કરીએ તો કામ પણ જલ્દી થાય અને કામ કરવાની મજા પણ આવે. તો ચાલો શરૂ થઈ જઈએ મદદ કરવા...

દિવાળી પર પાર્ટીની તૈયારીઓ

Mon, 24 Dec 2007 19:17:44 +0530

W.D

દિવાળીના તહેવારમાં તો કામ એટલા હોય છે કે ખરાં સમયે કશું સૂંઝતુ નથી. આ વખતે દિવાળી પર તમે ઈચ્છો છો કે દિવાળી પર ક્શું વ્યવસ્થિત થઈ જાય તો તે માટે તૈયારી શરૂ કરી દો. પાર્ટી તમારા મિત્રો માટે હોય કે આમંત્રિત મહેમાનો માટે પહેલાથી જો પ્લાનિંગ કરવામાં આવે તો સરળતા રહે છે.

દિવાળી જેવા પ્રસંગે પાર્ટી કરવાનો પણ આનંદ આવે છે. કારણકે બધાનું મન ઉલ્લાસથી ભરેલું હોય છે. દીવાળી પર પાર્ટી આપવાને બદલે એક દિવસ પહેલા કે એક દિવસ પછી જો પાર્ટી રાખવામાં આવે તો સારુ રહેશે. કારણકે દરેક વ્યક્તિ આ તહેવારને પોતાના ઘરે જ ઉજવવાનો પસંદ કરે છે. અને તે દિવસે પૂજા પણ કરે છે.

-સૌ પહેલા લિસ્ટ બનાવી લો :-
જો તમારી પાસે કોમ્પ્યુટર હોય તો પહેલાંથી જ મહેમાનોનું લિસ્ટ બનાવી સુરક્ષિત મુકી દો. જો કોમ્પ્યુટર ન હોય તો ડાયરીમાં લિસ્ટ બનાવી લો. જ્યારે ઘરના બધા લોકો ભેગા હોય ત્યારે આ લિસ્ટ બનાવો જેથી કરીને બધાના મહેમાનોના નામ આવી જાય. મહેમાનોમાં એવા લોકોને જરૂર બોલાવો જેમની જોડે તમારી ઓછી મુલાકાત થાય છે.

તારીખ નક્કી કરો -
પોતાના બધા મહેમાનોને પૂછીને જ તારીખ નક્કી કરો. એવું ન બને કે તમે કાર્યક્રમ બનાવી લો અને મહેમાન આવી જ ન શકે. ઘરમાં બધાને પૂછેને નિર્ણય લો.

રસોઈયાની વ્યવસ્થા -
જો તમે પોતે જ રસોઈ બનાવવાના હોય તો કોઈ વાંધો નહી પણ વધુ લોકોને બોલાવી રહ્યા હોય તો કેટરિંગની સેવા લેવી જ યોગ્ય રહેશે. તમને પણ તૈયાર થવાનો અને વાતો કરવાનો સમય મળવો જોઈએ. આવા સમયે કેટરર અને રસોઈયાઓ બહુ વ્યસ્ત થઈ જાય છે આથી તેમની જોડે પહેલાંથી જ વાત કરી રાખો. બની શકે ત્યાં સુધી પાર્ટી સીધી-સાદી રાખો અને ખાવામાં લાઈટ ફૂડ મૂકો. આમ પણ તહેવારોમાં લોકો હેવી ખાઈને કંટાળી જાય છે. પાર્ટી મોડા સુધી ચાલતી હોય છે આથી નાસ્તા જેવી વસ્તુ વધુ મૂકો.

મહેમાનોને ખાસ આગ્રહ રાખીને બોલાવશો તો તેઓ તમને કહેશે કે તેઓ આવી શકશે કે નહી. જેનાથી તમને પણ અંદાજ લાગી જશે કે કેટલા લોકો આવવાના છે.

ઘરની સજાવટ -
એકવાર રસોઈનું કામ સોપી દીધું કે તમે આરામથી ઘરને સજાવી શકો છો. ક્યાં દીવા લગાવવાના છે અને ક્યાં મીણબત્તી અને લાઈંટિંગ લગાવવાની છે. રંગોળી અને ફૂલ ક્યાં સજાવવાના છે. આ બધી વાતો પર ધ્યાન આપવાનો તમને સમય મળશે. આ માટે પહેલાથી જ ખરીદી કરી મુકો. પાછળથી બજારોમાં ખૂબ જ ભીડ થઈ જાય છે.

સંગીત -
પાર્ટીની શરૂઆતમાં થોડું હળવું સંગીત મુકો. જ્યારે બધા જોડે મળવાનું, વાતચીત થઈ જાય ત્યારે ખાવાનું રાખો. પછી ધમાકેદાર સંગીત જેના પર બધા ઝૂમી શકે.

તમારા કપડાં વગેરેતો તમે પહેલાંથી જ તૈયાર મુકશો. અને કેવી રીતે તૈયાર થવાનું છે એ પણ પહેલાંથી જ નક્કી કરી રાખો. બાળકોને પારંપારિક કપડાં પહેરાવો, પણ કપડાં સુવિધાજનક પણ હોવા જોઈએ. એવુ ન બને કે વારેઘડીએ તેઓ તમારી પાસે આવે. તો પછી તૈયાર થઈ જાવ શાનદાર દિવાળીની પાર્ટી માટે.

રંગોળી દ્વારા દેવતાઓની આરાધના

Mon, 24 Dec 2007 19:16:52 +0530

W.D

ભારતીય લોકકલાની પરંપરામાં રંગોળીનો ઇતિહાસ તેને પાંચ હજાર વર્ષ પાછળ લઈ જાય છે. પાછલાં હજારો વર્ષોથી ભારતીય ગૃહિણીઓ તહેવારો અને માંગલીક પ્રસંગો પર શુભ પ્રતિક માનવામાં આવતી અને દેવતાઓની પ્રાર્થનાના રૂપમાં રંગોળી સજાવે છે. ઘરના દરવાજાથી લઈને આંગણા સુધી સુંદર રંગોના માધ્યમથી રંગોળી પુરવામાં આવે છે.

ઉત્તરથી દક્ષિણ અને પૂર્વથી પશ્ચીમ સુધી કદાચ કોઇ ભાગ્યેજ કોઇ ખુણો આ પરંપરાથી વંચિત રહેલ હશે. સમય અને કાળના અનુસાર આના નામ વગેરેમાં પરિવર્તન તો થયું છે, પરંતુ આનું મુળ આજે પણ એમનું એમ જ છે.

રંગોળીની ડિઝાઈન ખાસ કરીને પ્રકૃતિ પાસેથી લેવામાં આવે છે. આની અંદર પોપટ, હંસ, કેરી, ફૂલ, પાંદડા વગેરે જેવી ડિઝાઈન દોરવામાં આવે છે. ભારતના અલગ અલગ ભાગોમાં અલગ અલગ રીતે રંગોળી પુરવામાં આવે છે.

W.D

પશ્ચિમ ભારત (મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, રાજસ્થાન)ના રંગોળીની વિશેષતા પૂર્વ ભારત (બંગાળ, ઓરીસ્સા, હિમાચલ પ્રદેશ)ની રંગોળીથી ઘણી રીતે અલગ છે. પૂર્વ ભારતમાં આને અલ્પના નામથી શણગારવામાં આવે છે જેમાં ચોખા અને બીજા અનાજના લોટનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતના તમિલનાડુ, કર્ણાટક તેમજ કેરલમાં પ્રચલિત રંગોળી કોલમના નામે ઓળખાય છે.

આજકાલ રંગોળીના રંગોની અંદર સિંથેટીક રંગોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આનાથી રંગોળીની ચમક વધી જાય છે. ઘણાં કલાકારો ફક્ત કિનારાઓ પર ત્રિ-આયામી ચિત્રાંકન કરે છે જ્યારે કે કેટલાક અનાજ અને દાણાઓના સહારે આખી રંગોળી પુરી કરે છે.

દિવાળી પર જુગાર રમવું જરૂરી છે?

Mon, 24 Dec 2007 19:12:44 +0530

W.D

આજકાલ દરેક પ્રકારની પરંપરાને આધુનિકતામાં ઢાળી દેવામાં આવી છે. આ જ રીતની એક પરંપરા છે પત્તા રમવાની પરંપરા. એવું કહેવામાં આવે છે કે દિવાળીની રાત્રે પત્તા રમનાર પર લક્ષ્મી દેવીની કૃપા થાય છે અને તે ધનધાન્યથી પરિપૂર્ણ થઈ જાય છે. આ રમતમાં જે જીતી જાય છે તે તો ખુબ જ ખુશ થઈ જાય છે પરંતુ કોઇને તો હારવું જ પડે છે. પરંતુ જે હારે છે તે આગામી દિવાળીની રાહ જોઈ નથી શકતું અને એક બીજી રમત રમવા માટે ઉત્સુક થઈ જાય છે. આ રીતે બાજી પર બાજી અને અંતે હારીને ઘરે જવા સિવાય બીજો કોઇ જ છુટકો નથી હોતો.

પહેલાં તે જાણો કે પરંપરા કેમ અને ક્યારથી શરૂ થઈ? આની પાછળ પણ એક વાર્તા છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે આ દિવસે લક્ષ્મીજીએ તેમના પતિ શિવજી સાથે પાસા રમ્યા હતાં અને કહ્યું હતું કે, જે પણ આ દિવસે આ રીતના પાસા રમશે તેના પર આખુ વર્ષ લક્ષ્મીજી પ્રસન્ન રહેશે. પરંતુ લોકોએ આનો ખોટો અર્થ કાઢીને જુગાર રમવા લાગ્યાં. આ દિવસે પૈસાને ખુબ જ મહત્વ આપવામાં આવે છે અને જુગાર રમવો એ પણ શુભ માનવામાં આવે છે. જુગારીઓ તો એવું કહે છે કે, જે આ દિવસે જુગાર નથી રમતાં તેઓ આગલાં જન્મમાં ગધેડાઓ બને છે. તો દિવાળીના આખા અઠવાડિયા દરમિયાન કસીનો અને જુગાર ઘરવાળાઓને તો લીલા લહેર થઈ જાય છે.

લોકો ઘરે પોતાના દોસ્તો અને સંબંધીઓને બોલાવીને જુગાર રમે છે. બધા જ લોકોને આ દિવસે તો ખુલ્લી રીતે જુગાર રમવાનું લાયસંસ મળી જાય છે. રમનાર કહે છે કે ઇલોરાના કૈલાશ મંદિરમાં શિવ-પાર્વતીને સોગઠાં રમતાં બતાવ્યાં છે અને આ પરંપરા ખુબ જ જુની છે.

તેઓ તે જાણવા માંગે છે કે આ વર્ષે તેમના ભાગ્યમાં શું છે? જુગારમાં જીતનાર એમ માને છે કે આ વર્ષે દરેક કામમાં સફળતા પ્રાપ્ત થશે.પરંતુ આ વાત અહીં સુધી સીમિત નથી રહેતી પરંતુ એક વખત તેનો સ્વાદ લાગવાથી આ લત છુટતી જ નથી અને જુગારી જેવો માણસ આખા વર્ષ માટે જુગારમાં ફસાઈને રહી જાય છે. એટલા માટે સારૂ એ જ રહેશે કે દિવાળીની સ્વસ્થ પરંપરાઓને નિભાવો અને જુગાર જેવી પરંપરાઓને નકારો.

તહેવારોની શોખીન મહિલાઓ

Mon, 24 Dec 2007 19:11:42 +0530

W.D

હમણાં તો તહેવારો પર તહેવારો આવી રહ્યાં છે. પહેલા નવરાત્રી, દશેરા અને ત્યાર બાદ દિવાળી. આ જ તે સમય છે કે જ્યારે મહિલાઓ જણાવી દે છે કે તેઓમાં કેટલો ઉત્સાહ છે તહેવારો ઉજવવાનો. આમ પણ સ્ત્રીઓને પોષણકર્તા માનવામાં આવે છે અને તેઓ સંસ્કૃતિના પોષણમાં પણ સહાયક છે.

સ્ત્રીઓ માને છે કે તેમના બાળકો તેમને તહેવાર ઉજવતાં જોશે તો તેમના પણ પોતાની સંસ્કૃતિ પ્રત્યે માન જાગશે અને તહેવારોનું મહ્ત્વ સમજાશે. તન અને મનથી પરંપરાઓમાં સમર્પિત મહિલાઓ તહેવારોના સમયે તો આખા પરિવારની જવાબદારી ઉઠાવવામાં હંમેશા આગળ રહે છે. બજારથી શું શું ખરીદી કરવામાં આવશે, તે કેવી રીતે કરવામાં આવશે, કેવી રીતે ઘરને શણગારવામાં આવશે તે બધી જ બાબતો તેને પુછીને કરવામાં આવે છે.

મહિલાઓની છબી પરંપરા અને સંસ્કૃતિના પોષક તરીકેની છે. આ ઉપરાંત જો આધુનિક સ્ત્રીને જોઈએ તો તે તહેવારોને આનંદનું માધ્યમ માને છે. નવું નવું કંઈક કરવું અને જીવનની એકરસતાને તોડવી એ જ તેમના માટે તહેવારોનું પર્યાય છે. આ જ તે સમય હોય છે જ્યારે તે પોતાન પર ધ્યાન આપી શકે છે. એટલે કે તે પોતાન માટે ઘરેણાં અને અન્ય વસ્તુઓની ખરીદી કરી શકે છે.

ખાસ કરીને મહિલાઓ અને છોકરીઓ માટે કિંમતી ઘરેણા તેમની ખુશી માટે જ નહી પરંતુ એટલા માટે ખરીદવામાં આવે છે કે તે સંપત્તિનો એક ભાગ ગણાય છે અને તહેવાર પર સંપત્તિમાં વધારો કરવો એ શુભ માનવામાં આવે છે. એટલા માટે તો બજારમાં તહેવારોના સમયે નવી નવી ઓફરો આવે છે. દરેક દુકાનદાર ઇચ્છે છે કે આ સમયે મહિલાઓ તેમની પાસેથી જ ખરીદી કરે.

મહિલા ભલેને ગમે તેટલા ઊંચા હોદ્દા પર કેમ ન હોય પરંતુ તેને ઉત્સવ ખુબ જ પસંદ હોય છે, કેમકે તેમનો સ્વભાવ જ હંમેશા પરિવાર તરફ નમવાનો હોય છે. મહિલા ભલેને ગમે તેટલી મોટી કોર્પોરેટ કેમ ન હોય પરંતુ તે હંમેશા પોતાના પરિવાર સાથે જોડાઈને ચાલે છે. જ્યારે પુરૂષ તેના કેરીયરને વધું મહત્વ આપે છે. અને આ વાત ફક્ત ભારત માટે જ નહી પરંતુ આખા વિશ્વ માટે સનાતન સત્ય છે.

મહિલા ભલેને ગૃહીણી હોય કે નોકરી કરતી હોય તેને દિવાળીનો તહેવાર ખુબ જ પસંદ હોય છે. તે ગમે તેટલી વ્યસ્ત હોય છતાં પણ આ તહેવારને ખુબ જ ઉત્સાહપુર્વક ઉજવે છે. આ તેમના કુશળ પ્રબંધકનો પણ પરિચય છે. ઘર માટે નવી નવી મીઠાઈ બનાવવી, રંગોળી પુરવી, તોરણ લગાવવાં વગેરે કામો તેમના પર થોપવામાં નથી આવતાં પરંતુ તેઓ આને ખુશી ખુશી કરે છે. મહિલા ભલે ગૃહીણી હોય કે કામકાજ કરતી હોય તેને તહેવારો ઉજાવાનો ઉત્સાહ હંમેશા રહેલો છે અને આગળ પણ રહેશે.

તમારી દિવાળી યાદગાર બનાવો

Mon, 24 Dec 2007 19:10:19 +0530

N.D

દિવાળી અજવાળાની સાથે સાથે આકર્ષક ગીફ્ટનો પણ તહેવાર છે. બાળકો આને ખુબ જ પસંદ કરે છે. દિવાળી વખતે ઘણી બધી ગીફ્ટ મળતી હોવાથી બાળકો તેના આવવાની ખુબ જ આતુરતાથી રાહ જુએ છે. મોટા લોકો પણ પહેલાથી જ આયોજન બનાવી રાખે છે કે બાળકોને શું ગીફ્ટ આપવી? કેમકે તેઓ નથી ઇચ્છતા કે દરેક વખતે તેઓ બાળકોને એક જેવી જ ગીફ્ટ આપે. એટલા માટે આની પહેલેથી જ તૈયારી કરી દે છે. આવા મહત્વના તહેવારોને યાદગાર બનાવવા માટે આવી નાની નાની બાબતોનું ધ્યાન રાખવાથી તે વધુ યાદગાર બની જાય છે.

- તમે બાળકોને ગીફ્ટ આપો તે પહેલા નક્કી કરી લો કે ગીફ્ટ કેટલી ઉંમરના બાળક માટે ખરીદવાની છે.

- બાળકોની પસંદ અને નાપસંદનો ખાસ ખ્યાલ રાખો.

- તમે ગીફ્ટ એવી પસંદ કરો જેનાથી તમે જેને પણ આપો તેની દિવાળી ખુશ થઈ જાય.

- તમે બાળકોને ગીફ્ટ આપો તો તેઓ તાત્કાલીક ઉપયોગ કરી શકે તેવી ગીફ્ટ આપો.

- ગીફ્ટ હંમેશા બાળકોને ગમતી હોય તેવી જ આપો.

- તમે પોતાની ગીફ્ટની સાથે રમકડાં અને ચોકલેટ આપવાનું ભુલશો નહી.

W.D

તમે બાળકોનું દિલ કેવી રીતે જીતી શકો?

- બાળકોને ફટાકડાનો ખુબ જ શોખ હોય છે એટલા માટે તમે તેમને સારી ક્વોલીટીના ફટાકડા પણ આપી શકો છો.

- તેમને ગમતી ડીવીડી કે પછી વીડિયો ગેમ પણ આપી શકો છો. પરંતુ તેમને આ આપતાં પહેલા તેમની પસંદ અને ના પસંદગીનો અવશ્ય ખ્યાલ રાખો.

- બાળકોને વીડીયો ગેમ્સનો ખુબ જ શોખ હોય છે તેથી તેમને આ ગીફ્ટ આપવી એ ખુબ જ સારો વિકલ્પ સાબિત થશે. પરંતુ હા હિંસક પ્રકારના વીડિયો ગેમ્સ ન આપો.

- ચોકલેટ પર તો બાળકો પાગલ થઈ જાય છે એટલા માટે તમે તેમને ચોકલેટ હૈમ્પર પણ આપી શકો છો.

- જો બાળકને નવી નવી વસ્તુ જાણવાનો શોખ હોય તો તમે તેને કોઇ સારા પુસ્તક પણ ભેટમાં આપી શકો છો.

દેવી દીપ જ્યોતિની આરાધના

Mon, 24 Dec 2007 19:08:53 +0530

W.D

"હે દીપ જ્યોતિ તુ અમારૂ કલ્યાણ કરનાર, શુભ કરનાર અમને આરોગ્ય અને ધન આપનાર, શત્રુનો નાશ કરનારી છે. દીપ જ્યોતિ તમને નમસ્કાર! હે દીપ જ્યોતિ તુ પરબ્રહ્મ છે, તુ જનાર્દન છે, તુ અમારા પાપોને હરનાર છે તમને નમસ્કાર!"
'शुभं करोतु कल्याणमारोग्यं धनसंपदा।
शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥
दीपज्योतिः परब्रह्म दीपज्योतिर्जनार्दनः।
दीपो हरतु मे पापं दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥'
જ્યાં પ્રકાશ હોય છે ત્યાંથી અંધારૂ દુર થઈ જાય છે. જ્યાંથી અંધકાર દુર થઈ જાય છે ત્યાં માંગલ્ય થાય છે, સર્વત્ર શુભ થાય છે, ત્યાં આરોગ્ય પણ સારૂ રહે છે, ત્યાં ધન સંપત્તિ પણ હોય છે. બુધ્ધિમાં પ્રકાશ થતાં જ શત્રુની બુધ્ધિ કુંઠિત થઈ જાય છે શત્રુનો વિનાશ નિશ્ચિત થઈ જાય છે. કામ, ક્રોધ, લોભ, મદ, મોહ વગેરેનો નાશ થઈ જાય છે. પાપનું કારણ અજ્ઞાન છે અને આ અજ્ઞાનને દૂર કરનાર દિપક છે. આપણા જીવનમાં તે જ્ઞાનનો પ્રકાશ લાવે છે અને અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર ભગાવી દે છે.

આજના આ યુગમાં જ્યારે આખુ વાતાવરણ વિદ્યુત શક્તિથી ઝગમગી રહ્યું છે, ત્યારે કોઇ શિક્ષિત માણસને દીપ પ્રગટાવીને તેને નમન કરવાની ક્રિયા હાસ્યાસ્પદ લાગે છે. જ્યારે પૌરાણિક જમાનામાં વિજળીનો અભાવ હતો, ત્યારે દીપ પ્રગટાવીને તેને સ્થિર રહેવાની પ્રાર્થના કરવી એ સુયોગ્ય હતું. કેમકે જો દીવો હોલવાઈ જાય તો ચાલુ કાર્ય અધૂરું રહી જતું. પરંતુ આજે પરિસ્થિતિમાં મહાન પરિવર્તન થયો છે. આજે વિજ્ઞાને માણસને એવા ભૌતિક વિકાસ પર લાવીને ઉભો કરી દીધો છે, જ્યાં તેને દિપકની સ્તુતિ કરવાનો સમાય નથી.

W.D

આપણાં પુર્વજોએ દીપ દર્શનને પ્રાધાન્ય આપ્યુ હતું. તેની પાછળ ખુબ જ ઊંડી સમજ અને કૃતજ્ઞતાની સંભાવના હતી. વિદ્યુત શક્તિના આ યુગમાં પણ ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને તેને નમસ્કાર કરવાની એટલી જ પ્રચંડ માનયતા છે. ઘીનો દીવો પોતાની ધીમી જ્યોતથી માણસને આત્મજ્યોતિનું માર્ગદર્શન કરાવે છે, જેના દ્વારા મનુષ્ય શાંત બનીને અંતર્મુખ બને છે.

એક દીવો બીજા કેટલાય દીવાને પ્રકાશીત કરી શકે છે, જ્યારે એક લાઈટનો બલ્બ બીજા બલ્બને પ્રકાશીત નથી કરી શકતો. એટલા માટે આ યુગમાં પણ દીપકનું અને તેની જ્યોતનું એટલુ જ મહત્વ છે. માણસે દીપક પાસેથી પ્રેરણા લેવી જોઈએ કે હું પ્રકાશીત રહીશ અને બીજાઓને પણ પ્રકાશીત કરીશ. જાતે બળીને બીજાને અજંવાળું આપવની પ્રેરણા આપણને દીવા દ્વારા મળે છે. માણસે પણ જગતમાં અંધકાર દૂર કરવા માટે, અજ્ઞાન દૂર કરવા માટે અને દૈવીક વિચારોનો પ્રકાશ ફેલાવવા માટે હંમેશા પોતે બળતાં રહેવું જોઈએ આવી જીવનદીક્ષા દીપક આપણને આપે છે.

દિવાળી મહોત્સવનો વિવિધ ઇતિહાસ

Mon, 24 Dec 2007 19:07:12 +0530

W.D

દિવાળીની સાથે જોડાયેલ થોડાક રોચક તથ્ય છે જે ઇતિહાસના પાના પર પોતાનું સ્થાન મેળવી ચુક્યા છે. આ તહેવારનું પોતાનું ઐતિહાસિક મહત્વ પણ છે જેના કારણે આ તહેવાર કોઇ એક ખાસ સમુહનો ન હોઈને આખા રાષ્ટ્રનો તહેવાર બની ગયો છે.

* ત્રેતા યુગમાં ભગવાન રામ જ્યારે રાવણને હરાવીને પાછા અયોધ્યા ફર્યા હતાં ત્યારે શ્રી રામના આગમન પર દિવડા પ્રગટાવીને તેમનું સ્વાગત કરવમાં આવ્યું હતું અને ઉત્સવ ઉજવવામાં આવ્યો હતો.

* આ કથા પણ પ્રચલિત છે જ્યારે શ્રી કૃષ્ણએ આતતાઈ નરકાસુર જેવા દુષ્ટનો વધ કર્યો હતો ત્યારે વ્રજના લોકોએ દીવડા પ્રગટાવીને પોતાની ખુશી જાહેર કરી હતી.

* રાક્ષસોનો વધ કરવા માટે મા દેવીએ મહાકાળીનું રૂપ ધારણ કર્યું હતું. રાક્ષસોનો વધ કર્યા બાદ પણ જ્યારે મહાકાળીનો ક્રોધ શાંત ન થયો ત્યારે ભગવાન શીવ તેમના ચરણોની નીચે સુઈ ગયાં હતાં. ભગવાન શીવના શરીરના સ્પર્શ માત્રથી જ મહાકાળીનો ક્રોધ શાંત થઈ ગયો હતો. તેમની આ યાદ સ્વરૂપે શાંતિની પ્રતિક દેવી લક્ષ્મીની પુજાની શરૂઆત થઈ છે. આ જ રાત્રે તેમના રૌદ્ર રૂપ મહાકાળીની પુજાનું પણ મહત્વ છે.

* મહાપ્રતાપી અને દાનવીર રાજા બલીએ પોતાના બળ દ્વારા ત્રણેય લોક પર વિજય મેળવી લીધી ત્યારે દેવતાઓની પ્રાર્થના કરવા પર વિષ્ણુએ વામન રૂપ ધારણ કરીને પ્રતાપી રાજા બલી પાસેથી ત્રણ પગ પૃથ્વી દાન સ્વરૂપે માંગી લીધી. મહાપ્રતાપી રાજા બલીએ ભગવાન વિષ્ણુની ચાલાકીને સમજવા છતાં પણ યાચકને નિરાશ ન કરતાં તેમને ત્રન પગ પૃથ્વી દાનમાં આપી દીધી. વિષ્ણુએ ત્રણ પગમાં ત્રણેય લોકોને માપી લીધા અને તેઓ રાજા બલીની દાનશીલતાથી પ્રભાવિત થઈને તેમને પાતાળ લોકન રાજા બનાવી દીધા અને સાથે સાથે તેમને તે પણ આશ્વાસન આપ્યુ કે તેમની યાદ સ્વરૂપે ભૂ લોકવાસી દર વર્ષે દિવાળી ઉજવશે.

* કારતકની અમાવસના દિવસે શીખોના છઠ્ઠા ગુરૂ હરગોવિન્દસિંહજી બાદશાહ જહાગીરની કેદથી મુક્ત થઈને અમૃતસર પાછા ફર્યા હતાં.

* કૃષ્ણએ અત્યાચારી નરકાસુરનો વધ દિવાળીના એક દિવસ પહેલાં કર્યો હતો. તેના બીજા દિવસે ગોકુળવાસીઓએ ખુશ થઈને ઉત્સવ ઉજવ્યો હતો.

* બૌધ્ધ ધર્મના પ્રવર્તક ગૌતમ બુધ્ધના સમર્થકો તેમજ અનુયાયિઓએ 2500 વર્ષ પહેલાં ગૌતમ બુધ્ધ સ્વાગત માટે હજારો લાખો દિવડા પ્રગટવીને દિવાળી ઉજવી હતી.

* સમ્રાટ વિક્રમાદિત્યનો રાજ્યાભિષેક દિવાળીના દિવસે થયો હતો. એટલા માટે દિવા પ્રગટાવીને ઉત્સવ ઉજવવમાં આવ્યો હતો.

* અમૃતસરના સુવર્ણ મંદિરનું નિર્માણ પણ દિવાળીના દિવસે કરવામાં આવ્યું હતું.

* દીન-એ-ઈલાહીના પ્રવર્તક મુગલ સમ્રાટ અકબરના શાસનકાળમાં દૌલતખાનાની સામે 40 ગજ ઉંચો એક મોટો આકાશદીપ દિવાળીના દિવસે લગાવ્યો હતો. બાદશાહ જહાંગીર પણ દિવાળી ખુબ જ ધામધુમથી ઉજવતાં હતાં.

કેવી રહેશે સુપરસ્ટારોની દિવાળી ?

Mon, 24 Dec 2007 19:03:38 +0530

આખાં વર્ષ દરમિયાન પોતાની પ્રસિધ્ધિ અને ગ્લેમરના માધ્યમથી લોકોને લલચાવનારા સિને-કલાકારોને માટે વાર-તહેવારનું એટલું જ મહત્વ હોય છે, જેટલું એક સામાન્ય ભારતીયને હોય છે. તહેવારોને દૂર શૂંટિગ સ્થળ પર કોઈ પણ કલાકાર મનાવવા નથી માંગતા અને આ જ કારણ હોય છે કે દિવાળીનો તહેવાર નજીક આવતાં જ પ્રત્યેક કલાકાર દિવાળીનો કાર્યક્રમ એ રીતે બનાવે છે કે દિવાળી ઘરે જ મનાવી શકાય. કેટલાય કલાકારો દિવાળી પર પોતાના પરિવારને લઈને બહાર ફરવા નીકળી જાય છે, જ્યારેકે મોટાભાગના કલાકારો દિવાળી ઘરે જ મનાવે છે.

આ વર્ષે આ લોકો માટે દિવાળી હશે ખાસ -

IFM

બચ્ચન પરિવાર - અમિતાભ બચ્ચન ધાર્મિક પ્રવૃત્તિના વ્યક્તિ છે. અને બધા તહેવારોને માને છે. પુત્ર અભિષેક બચ્ચનના લગ્ન પછી પુત્રવધુ એશ્વર્યાની સાસરીમાં આ પહેલી દિવાળી છે. સંપૂર્ણ બચ્ચન પરિવારે આ વાતનો ખ્યાલ રાખ્યો છે કે દિવાળી સારી રીતે મનાવાય અને પરિવારના બધા સદસ્યો એકસાથે મળીને દિવાળી મનાવે. જો કે અમિતાભ બચ્ચન આ વખતે દિવાળી સાદાઈથી મનાવવા માંગે છે કારણકે તેમના મમ્મી તેજી બચ્ચન બીમાર છે. બચ્ચન પરિવારની પૂત્રવધુ એશ્વર્યા કરવા ચોથ પહેલાં જ પોતાની હોલીવુડ ફિલ્મનું શૂંટિંગ છોડીને મુંબઈ પાછી આવી ગઈ છે. એ તો સ્વાભાવિક જ છે કે દરેક મહિલા માટે સાસરિયામાં પહેલી દિવાળીનું બહુ મહત્વ હોય છે અને દરેક મહિલાના મનમાં આ માટે અનેરો ઉત્સાહ હોય છે તે પછી સામાન્ય મહિલા હોય કે કોઈ અભિનેત્રી. જયા બચ્ચન પણ પોતાની વહુને માટે વિશેષ તૈયારીઓ કરી રહી છે અને જેમાં તેમની પુત્રી શ્વેતાએ ભરપૂર મદદ કરી છે.

IFM

શાહરૂખ અને ગૌરી - શાહરૂખને માટે આ વર્ષની દિવાળી જરા વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. કારણ કે તેમની ફિલ્મ 'ઓમ શાંતિ ઓમ' રિલીજ થઈ રહી છે. આમ તો શાહરૂખના ઘરે ઈદ પણ ખૂબ ઉત્સાહથી મનાવવામાં આવે છે. અને દિવાળી પણ તેઓ મનાવે છે. શાહરૂખની 'ચક દે ઈંડિયા' હિટ થઈ ચૂકી છે. આથી તેમને આ દિવાળી જોર-શોરથી મનાવવાનો હક પણ છે.

IFM

કપૂર પરિવાર - બંને કપૂર પરિવાર ઋષિ કપૂર અને અનિલ કપૂરના માટે આ વર્ષની દિવાળી જીવનભર યાદ રહેશે. ઋષિના પુત્ર રનબીર કપૂર અને અનિલ કપૂરની પુત્રી સોનમ કપૂર સંજય લીલા ભંસાલીની ફિલ્મ 'સાઁવરિયા' દ્વારા બોલીવુડમાં પ્રવેશ કરી રહ્યા છે. ફિલ્મ દિવાળીના દિવસે જ રજૂ થશે. આ કારણે જ કપૂર પરિવાર માટે આ દિવાળી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. રિતિક રોશન - રોશન પરિવારને માટે આ દિવાળી ખુશીયોની ભેટ લઈને આવી છે. કારણકે રિતિક ફરી પિતા બન્યા છે. અને દાદા રાકેશ રોશન ખૂબ ખુશ છે. રાકેશ રોશન પોતાની આગલી ફિલ્મ ક્રેજી-4ના શૂંટિગમાં વ્યસ્ત છે. અને રિતિક રોશન પોતાની આવનારી ફિલ્મ જોધા-અકબરને લઈને આશાની દોર પકડી રાખી છે.

IFM

રિતેશ દેશમુખ-આ વર્ષે નિશ્ચિત રૂપથી રિતેશને માટે ખૂબ સારું રહ્યુ અને આ વર્ષે રિલીજ થયેલી તેમની ફિલ્મ 'હે બેબી' ની સફળતાને કારણે તેઓ ખૂબ ખુશ પણ છે. આમ તો રિતેશ મહારાષ્ટ્રમાં પોતાના પુશ્તેની ગામમાં જઈને દિવાળી મનાવવામાં વધુ ખુશી મળે છે.

કંગના રાનાવત - કંગનાને પોતાના પરિવાર સાથે દિવાળી મનાવવાનું વધુ ગમે છે. આ વર્ષે કંગના પોતાના પરિવાર સાથે ફિલ્મ બનાવશે કારણકે ગયા વર્ષે તેમની બહેન દિવાળીના સમયે બીમાર હતી.

IFM

પ્રિયંકા ચોપડા - પ્રિયંકાને માટે પાછલી દિવાળી બહુ સારી રહી હતી. કારણકે ગયા વર્ષે તેમની ફિલ્મ ડોન રિલીજ થઈ હતી, આ વર્ષે પ્રિયંકા જોરશોરથી દિવાળી મનાવી રહી છે કારણકે તે આ વખતે સારી ફિલ્મો કરી રહી છે તે ઉપરાંત તે ધણી જાહેરાતોમાં પણ જોવા મળશે.

IFM

જોન અબ્રાહમ અને બિપાશા બાસુ - જોન અબ્રાહમ પોતાની ફિલ્મ 'ગોલ'ને લઈને ઘણી આશાઓ બાંધીને બેસ્યા છે. ત્યાંજ બિપાશા બાસુને પારંપારિક રૂપથી દિવાળી મનાવવી વધુ ગમે છે. બિપાશાના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોજેક્ટસમાં લઈ જવાની ઘોષણા થવાના કારણે આ વર્ષે બિપાશા બમણી ખુશીની સાથે દિવાળી મનાવશે.