હોળી-ધૂળેટી

રંગબેરંગી ફિલ્મો

Thu, 20 Mar 2008 16:30:18 +0530

IFM

રંગોને ઉત્સાહ, ઉલ્લાસ અને ખુશીઓનો પર્યાય કહી શકાય છે. તેથી રંગોના તહેવાર પર ચારે બાજુ ખુશીઓ જોવા મળે છે. ફિલ્મવાળાઓને રંગીલા કહેવાય છે . જીવનના દરેક રંગ તેમની ફિલ્મોમાં જોવા મળે છે. લ્લ્લ્

ખુશીઓનો રંગ, જોશનો રંગ, દેશભક્તિનો રંગ, હાસ્યનો રંગ,પીડાનો રંગ તેમની ફિલ્મોમાં જોવા મળે છે. ફિલ્મોમાં હોળીના દ્રશ્યો અને ગીતો સમય સમય પર જોવા મળે છે. ફિલ્મોના નામમાં પણ રંગોએ પોતાનો રંગ જમાવ્યો છે. આવો ચર્ચા કરો ફિલ્મોની જેમનુ નામ રંગોથી સજેલુ છે.

હોળી પર ગુલાલ અને લાલ રંગ સૌથી વધુ વપરાય છે તેથી શરૂઆત આ રંગથી જ કરીએ. લાલ બંગલા(1966), લાલ કિલા(1961), લાલ પત્થર(1972) અને લાલ હવેલી(1944) પોતાના નામથી જ રહસ્યમય ફિલ્મોનો આભાસ કરાવે છે. લાલ દુપટ્ટા(1948) અને લાલ ચુનરિયા(1983)મા લાલ શબ્દનો ઉપયોગ રોમાંસ માટે કરવામાં આવ્યો છે.

કેટલાક નામ તો ઘણા વિચિત્ર છે જેવા કે લાલ બાદશાહ(1999). લાલ ચિઠ્ઠી(1935) અને લાલ ચિતા(1935) રાણી અને લાલ પરી(1975), લાલ પરી (1954) અને લાલ બુઝક્કડ(1938) પણ ફિલ્મોમાં જોવા મળી. આ સિવાય લાલ સલામ(2002), કાલી ટોપી લાલ રૂમાલ(1959) અને લાલ બત્તી(1957) જેવી ફિલ્મો પણ રજૂ થઈ ચૂકી છે, જેમના નામમાં લાલ છે.

IFM

કેટલાક લોકોને તો હિન્દી પસંદ નથી તેથી તેમણે પોતાની ફિલ્મોમાં 'રેડ' શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો. રેડ રોજ (1980), રેડ સિગ્નલ (1941), રેડ સ્વસ્તિક(2007) અને રેડ(2007)નામની ફિલ્મો દર્શકોને જોવા મળી, આ વાત જુદી છે કે આ ફિલ્મો જોઈને દર્શકો રેડ થઈ ગયા.

ભૂરા રંગનુ પણ એક જુદુ જ મહત્વ છે. આનાથી વિશાળતાનો આભાસ થાય છે. નીલા આકાશ(1965), નીલ કમલ(1947,1968), નીલા(1935), નીલમ પરી(1952), નીલ મણિ(1957), નીલી આંખે(1962) અને
નીલમ(1945) નામની ફિલ્મો જોવા મળી. 'બ્લૂ' નામની ફિલ્મ તો આવવાની છે, જ્યારે કે બ્લૂ અમ્બ્રેલા(2004)અને હૈદરાબાદ બ્લૂઝ(1998) જેવી ફિલ્મો પ્રદર્શિત થઈ ચૂકી છે.

કાળા રંગને ભલે અશુભ મનાતો હોય, પણ ફિલ્મી લોકોને તો આ ખૂબ પસંદ છે. કાલા કે બ્લેક શબ્દ જોડવાથી કોઈ પણ શબ્દનો અર્થ બદલાય જાય છે. એક નિર્માતા એ તો સમુદ્રને જ કાળો કરી નાખ્યો હતો અને આ ફિલ્મનુ નામ રાખ્યુ કાલા સમંદર (1962) તો કોઈને પર્વત જ કાળો દેખાયો અને તેમણે પોતાની ફિલ્મનુ નામ રાખ્યુ કાલા પર્વત (1971)

IFM

કાલા ઘોડા (1963), કાલા સોના(1975), કાલા આદમી(1978), કાલા પત્થર(1979), કાલા પાની(1958, 1980), કાલા ધંધા ગોરે લોગ(1986), કાલા બજાર(1960, 1989) કાલા કોટ (1993), કાલા સચ(1995), સજા-એ-કાલા પાની(1996) કાલા ચોર (1956),કાલા આદમી(1978), ગોરા ઔર કાલા (1972), દાલ મેં કાલા(1964) અને કાલા ચશ્મા(1962) જેવા રોચક નામો પણ ફિલ્મોના મૂકવામાં આવ્યા છે.

બ્લેક શબ્દ પણ પ્રચલનમાં રહ્યો છે. બ્લેક બોક્સ(1936), બ્લેક આઉટ(1942), બ્લેક કેટ(1959), બ્લેકમેલર(1959), બ્લેક રાઈડર, બ્લેક ટાઈગર(1960), બ્લેક શેડો(1963), બ્લેક એરો(1969), બ્લેકમેલ(1973,2005) બ્લેક(2005) બ્લેક ફ્રાયડે(2007) જેવી ફિલ્મોમાં બ્લેક શબ્દનો ઉપયોગ ફિલ્મના પ્રભાવને વધારવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. એક નિર્માતાએ બિપાશાના નામ પર જ ફિલ્મ બનાવી નાખી - બિપાશા ધ બ્લેક બ્યૂટી(2006).

બ્લેક જ્યાં અંધારાનુ પ્રતિક છે ત્યાં વ્હાઈટ પ્રકાશનુ. તેથે કેટલાક ફિલ્મકારોએ આ બંને રંગોનુ નામ એક સાથે વાપરવામાં આવ્યુ છે. તાજેતરમાં જ સુભાષ ઘઈની 'બ્લેક એંડ વ્હાઈટ' રજૂ થઈ છે. મિ. બ્લેક મિ. વ્હાઈટ અને ધ બેલ્ક એંડ વ્હાઈટ ફેક્ટ જેવે ફિલ્મો રજૂ થવાની છે.

સફેદ રંગ પર શ્વેત : ધ વ્હાઈટ રેનબો (2005), વ્હાઈટ નોઈઝ(2005) રજૂ થઈ ચૂકી છે. 1977માં સફેદ શબ્દવાળી બે ફિલ્મો રજૂ થઈ. 'સફેદ જૂઠ' અને 'સફેદ હાથી' સફેદ સવાર(1941)માં જોવા મળી હતી.

ગુલાબી(1966) અને ગાલ ગુલાબી નેન શરાબી'(1974) નામની બે ફિલ્મોમાં ગુલાબી રંગ જોવા મળ્યો. બીજી બાજુ લીલા રંગ પ્ર 'હરે કાઁચ કી ચૂડિયાઁ'(1967)નુ નામ આ સમયે યાદ આવી રહ્યુ છે.

રંગથી બધા રંગોનો આભાસ થાય છે. આથી ફિલ્મોના નામમાં રંગ શબ્દ ખૂબ જોવા મળ્યા. રંગ શબ્દથી જુદા-જુદા અર્થ નીકળે છે. દેશભક્તિનો રંગ, રંગ દે બસંતી(2006) અને તિરંગા(1993)માં જોવા મળી.

કોઈને દુનિયા મતલબી દેખાઈ તો તેમણે પોતાના ફિલ્મનુ નામ મૂક્યુ બે રંગી દુનિયા(1933) તો કોઈને દુનિયા સારી લાગી તો તેમણે ફિલ્મનુ નામ મૂક્યુ રંગીન જમાના(1948).

થોડા વધુ ઉત્સાહવાળા કે જેમના ચરિત્રમાં ખોટ હોય તેને માટે મોટાભાગે રંગીલા શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેથે રંગીલા રાજપૂત(1933)રંગીલા નવાબ (1935), રંગીલા મજદૂર(1938) રંગીલા જવાન(1940) રંગીલા દોસ્ત(1944) રંગીલા મુસાફિર (1950), રંગીલા (1952, 1995), રંગીલા રાજા (1960) રંગીલા રતન(1976), રંગીન રાત(1956)અને રંગીન કહાની (1947) જેવા નામથી જ ફિલ્મની વાર્તાનો આભાસ થઈ જાય છે.

રંગ શબ્દનો પ્રયોગ ઘમંડને માટે પણ વાપરવામાં આવે છે, તેથી અપને રંગ હજાર(1975) અને રંગબાજ(1996)નામની ફિલ્મો પણ આવી. એક્શન અને સામાજિક ફિલ્મોના નામમાં પણ રંગ આવ્યો, જેમકે લહૂ કે દો રંગ(1997, 1979) કુરબાની રંગ લાયેગી(1991) મહેંદી રંગ લાયેગી (1982) અને યે ખૂન રંગ લાયેગા(1970)

IFM

આ સિવાય સાત રંગ કે સપને(1998), રંગ(1993), રંગ-બિરંગી(1983), રુત રંગીલી આઈ(1972), રંગોલી (1962), નવરંગ(1959), રંગીલા રાજસ્થાન (1949) અને રંગ મહેલ(1948)માં પણ રંગ છવાયેલો રહ્યો.

જો કે તહેવાર હોળીનો છે તેથી હોળી નામની ફિલ્મો પર પણ નજર નાખી લઈએ. હોલી(1940,1984), હોલી આઈ રે(1970), સિન્દૂરકી હોલી(1996) નામની ફિલ્મો રજૂ થઈ ચૂકી છે અને કર્મા, કંફેશન એંડ હોલી રજૂ થવાની છે.

અમે તો રંગોને લગતા આટલા જ નામ યાદ છે, આ સિવાય તમને રંગ કે હોળી સંબંધિત કોઈ ફિલ્મનુ નામ યાદ હોય તો અમને જરૂર જણાવજો.

હોળી પર પ્રયોગ કરો

Wed, 19 Mar 2008 18:16:29 +0530

N.D

ધુળેટીના દિવસે સૌથી પહેલાં ઈષ્ટ દેવતાને ગુલાલ લગાવો તેનાથી દેવી-દેવતાની કૃપા હંમેશા આપણી પર રહે છે અને વાસ્તુદોષ ઓછો થશે.

તમારા પરિવારની અંદર જો કોઈએ વ્યક્તિ ગંભીર બિમારીથી ગ્રસ્ત હોય તો હોળીની રાત્રે સાત અભિમંત્રિત ગોમતી ચક્ર લઈને પોતાની જમણા હાથની મુઠ્ઠીમાં રાખો અને સળગતી હોળીની પરિક્રમા કરો. પરિક્રમા 21 વખત કરો અને સાથે સાથે રોગીના રોગ નષ્ટ થવાની પ્રાર્થના દીન-હીન થઈને મનોમન કરો. ત્યાર બાદ એક જોડી લવિંગ, પાનના બે પત્તા, ગુગળ, હવન સામગ્રી અને થોડીક ખાંડ હોળીને સમર્પિત કરો. હવે તમારી મુઠ્ઠીમાં સાત ગોમતી ચક્ર છે તેને ઘરે લઈ આવો. આ સાતમાંથી ચારને રોગીના પલંગની ચારે પાયા પર ચાંદીના તારથી બાંધી દો. હવે જે ત્રણ ચક્ર બચ્યાં તેને રોગીના માથાથી ઉતારતાં પગ સુધી લાવો અને મૌન રહેતાં ઘરની બહાર નીકળી જાવ અને આ ચક્રોને એવી જગ્યાએ ફેંકો જ્યાં કોઈ આવતું જતું ન હોય. ત્યાર બાદ ઘરે આવીને હાથ-મોઢુ ધોઈ લો અને બે મિનિટ બાદ વાતચીત શરૂ કરો. આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા દરમિયાન એકદમ મૌન જ રહો. ગોમતી ચક્ર બિલકુલ સરળતાથી પૂજા-પાઠની દુકાનો પર મળી જશે. તમને આભાસ થતો હોય કે તમારા પરિવારના કોઈ સદસ્યને બહારની અડચણ છે તો હોળીના દિવસે એક જોડો લવિંગ, પીપળાનું મૂળ, થોડાક કાળા તલ અને થોડીક પીળી રાઈને બિમાર વ્યક્તિની ઉપરથી 21 વખત ઉતારીને હોળીની અગ્નિમાં નાંખી દો. આવીને હાથ-મોઢુ અવશ્ય ધુઓ. આવું કરવાથી બહારની હવાનો પ્રકોપ શાંત થઈને રોગીને ધીરે ધીરે નિરોગી બનાવી દેશે.

રંગોની આરાધનાનો તહેવાર હોળી

Wed, 19 Mar 2008 18:16:06 +0530

PTI

રંગો વિના સંસાર કેટલો સુનો, અદધુરો હોય છે તેની કલ્પના પણ ખુબ જ દુ:ખદાયક છે. જે પરમાત્માએ પ્રકૃતિમાં અગણિત રંગો પુર્યા તેને જ મનુષ્યને રંગોને જોવા માટે અને ઓળખવા માટે અગણિત આંખો આપી અને તેનાથી આનંદિત થઈ શકે તેવી ચેતના પણ પ્રદાન કરી. એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે તેને વિવિધ રંગોને જોવા માટે આંખો આપી કે આંખોની રચના બાદ તેના રસ્તા મનને અવર્ણનીય સુખ પહોચાડવા માટે પ્રકૃતિમાં રંગ વેર્યા. આજકાલ સજાવટી કલર બનાવનાર કંપનીઓ અત્યાધુનિક કોમ્પ્યુટરના માધ્યમથી જેટલા રંગ અને શેડસ પોતાના ગ્રાહકને આપી રહી છે કે ભવિષ્યમાં આપશે તેનાથી લાખ ઘણાં લોભામણા કલર તે પરમાત્માએ પોતાની પીંછી દ્વારા પૃથ્વીના દરેક કણ કણમાં ભરી દિધા છે. સંસાર રચનારે કહ્યું કે માણસ ફૂલોમાં, પતંગિયામાં, મોરમાં, સૂરજ-ચંદ્રની સાથે સાથે ડગથી ડગ માંડીને ચાલતાં અને દરેક પળે ચહેરો બદલતાં આકાશના ચિત્તાકર્ષક રંગોમાં, ઈન્દ્રધનુષ્ય વગેરેમાં સૃષ્ટિની રચયિતાની સુંદરતાની ઝલક મેળવી શકે તેને સત્યં શિવં સુંદરમનું જ્ઞાન મેળવવાનો અવસર મળે.

રંગોની અનુભૂતિ કરનાર, ખૂબસુરતીથી આનંદિત થનાર મન ભગવાને માણસને આપ્યું છે. ઘણાં પશુ પક્ષીઓ અલગ અલગ રંગ જોવા અને ઓળખવામાં અસક્ષમ હોય છે. જો કે પશુ પક્ષીઓને જુદા જુદા રંગ, પેટર્ન, ડિઝાઈન, રંગ સંયોજન વગેરે વારસામાં મળે છે. બીજી બાજુ વિડંબના છે કે રંગોથી સૃજીત થનાર સૌદર્યનો પુજારી હોવા છતાં પણ મનુષ્ય જાતે રંગીન મીજાજ તો થઈ શકે છે પણ પોતે રંગીલો નથી થતી શકતો.

તે વધારે અને ઓછો ગોરો હોઈ શકે છે, સાવલો, ઘૌવરર્ણૉ પણ હોઈ શકે છે પરંતુ પતંગિયા જેવા અલૌકિક રંગો નથી મેળવી શકતો. તે પોતાની ચારે બાજુ રંગીન વસ્તુઓ, રંગીન પ્રાણીઓ વગેરેને જોઈ શકે છે અને તેની અંદર પોતે પણ અનુભવી ન શકે તેવી દબાયેલી ઈચ્છા હોય છે પરંતુ તેની આ છટપટાહટ બહાર નથી જોઈ શકાતી.

રંગોની આ અભિલાષા જ્યારે સામાજીક, સામુહિક બની જાય છે તો હોળી આવે છે. રંગોની આરાધનાનો એક અનોખો સામાજીક તહેવાર અસ્તિત્વમાં આવી જાય છે અને લોકો એકબીજાને જુદા જુદા રંગોમાં નાંખી દે છે. ફાગણ રમાય છે, ગુલાલ ઉડાડે છે, રંગ ભરીને એકબીજા પર પીચકારીઓ મારે છે. માણસ પોતાને રંગીન બનાવીને પોતાને પ્રકૃતિની વધારે નજીક અનુભવે છે. માણસ પોતાને રંગીન બનાવીને પોતાને પ્રકૃતિની વધારે નજીક મહેસુસ કરે છે અને તનની સાથે સાથે મનને પણ રંગી લે છે.

સાચા અર્થમાં પ્રકૃતિની સાથે એકરંગ થઈ જવાની કામનાને મૂર્તિરૂપ આપવાનો એક અવસર છે. એક અદ્વિતિય તહેવાર છે હોળી. પહેલાં આપણા દેશની અંદર હોળી અને વસંતોત્સવ ઘણાં દિવસો સુધી ઉજવવામાં આવતો હતો. હોળીની સાથે જોડાયેલ આસુરીવૃત્તિવાળા હિરણ્યકશ્યપના પુત્ર ભક્ત પ્રહલાદ નએ હોળીકાની કથા તો દરેક વ્યક્તિના મનમાં વસેલી છે. પોતાના પરસેવાની કમાણીથી પાકેલ અનાજ પર ખુશી ઉજવતાં ખેડુતો માટે પોતાના આનંદને સાર્વજનિક કરવાનો પણ એક રસ્તો છે. ભારત છે જ ગામડાઓનો દેશ.

રંગોના તહેવારની શરૂઆત દુનિયામાં જો ક્યાયથી થઈ હોય તો તે છે ભારત. સંસારના કયા ખુણામાં જનસામાન્યના આ ખુશનુમા તહેવાર માટે આવા મસ્ત લોકો મળતાં હતાં?

ટામેટા દ્વારા રમાતી હોળી

Wed, 19 Mar 2008 18:15:24 +0530

W.D

હોળી આમ તો જોવા જઈતો રંગોનો તહેવાર છે રંગ વિના હોળી કેવી? પરંતુ ગ્રીસની અંદર ટામેટાથી હોળી રમવામાં આવે છે. અહીંયા મોટા મોટા રસથી ભરેલા ટામેટા ઉત્પન્ન થાય છે. આને તેઓ લવ એપ્પલ કહે છે. હોળીના દિવસે સરકાર તરફથી દરેક નાગરિકને એ કિલો ટામેટા એટલે કે લવ એપ્પલ ભેટ તરીકે આપવામાં આવે છે. આ દિવસે લોકો નવા વસ્ત્રો ધારણ કરીને આ ટામેટાથી ભરેલી બેગ લઈને રસ્તા પર નીકળી પડે છે અને જે કોઈ પણ સ્ત્રી-પુરૂષ મળે તેને એકબીજાની સામસામે ટામેટા મારે છે. આ લવ એપ્પ્લ જ્યારે શરીર પર અથડાઈને ફૂટે છે ત્યારે શરીર આના રસથી તરબોળ થઈ જાય છે. ટામેટા એકબીજાને મારવા માટે તેઓ એકબીજાની પાછળ દૂર દૂર સુધી દોડે પણ છે અને ટામેટા મારીને જ દમ લે છે.

અહીંયાની યુવતીઓ પોતાના પરિચિતો તેમજ પ્રેમિયોને ગાલ પર ચુંબન આપીને ખુબ જ કળાથી કાળો રંગ લગાવી દે છે. તેઓ આશીષ જેવા યુવાનોને ગધેડા પર બેસાડીને આઈ લવ યુ કહે છે અને જ્યારે યુવાન ખુશ થઈને તેની સામે આવે છે ત્યારે તે કહે છે કે મે તને નહિ ગધેડાને કહ્યું છે.

અહીંયા રહેનારા લોકોની એવી માન્યતા છે કે લવ એપ્પ્લ એકબીજાને મારવાથી દેશ પર કોઈ પણ પ્રકારની આપત્તિ નથી આવતી અને દરેક વર્ષે ધન ધાન્ય સારૂ ઉત્પન્ન થાય છે.

કેમિકલયુક્ત કલરથી બચો

Wed, 19 Mar 2008 18:14:58 +0530

W.D

હોળીના રંગોનો તહેવાર છે અને પ્રાચીનકાળથી જ આ દિવસે રંગનું મહત્વ રહ્યું છે. પરંપરાથી ચાલી આવતાં આ તહેવારમાં પહેલાં પ્રાકૃતિક રંગોનો ઉપયોગ થતો હતો પરંતુ ધીરે-ધીરે આની જગ્યા ચટકીલા અને રાસાયણિક રંગોએ લઈ લીધી. તો હોળી રમતી વખતે આનાથી થોડીક સાવધાન રહેવાની જરૂરત છે નહિતર તે તમને નુકશાન પહોચાડશે.

જેવી ઠંડીની ઋતુ ગુમ થઈ જાય છે તેની સાથે જ આગમાન થાય છે ઋતુઓના રાજા વસંતનું. આની સાથે જ ખુશનુમા સવારની મંદ-મદ પવનની શરૂઆત થઈ જાય છે અને આની સાથે જ તે લઈ આવે છે અંદરો અંદર ભાઈચારાની ભાવના. તેથી જ તો હોળીને ખુશી અને ભાઈચારાનો મહાન તહેવાર ગણાવ્યો છે. સ્નેહ અને સંબંધોનો પ્રેરણા સ્ત્રોત ધરતીના ખુણે ખુણે હરિયાળી લઈ આવે છે અને ફૂલો દ્વારા તેના રંગબીરંગ રંગોને વેરી દે છે. તેની મહેકથી આખુ વાતાવરણ ખુશનુમા થઈ જાય છે. આખરે હોળી તો રંગોન જ તહેવાર છે. પરંતુ પોતાની જીંદગીમાં સંબંધોની અંદર પણ રંગ વેરતુ આ પર્વ હવે ફક્ત ભૌતિક રંગ સુધી જ સિમિત રહી ગયું છે. ખુશીમાં લોકો સંશ્લેષિત અને રાસાયણિક રંગોનો ખુબ જ ઉપયોગ કરે છે તેની ત્વચા પર ખરાબ અસર પડે છે. ઘણાં લોકોને તો આ તહેવાર પર રમતમાં ત્વચાને લગતાં વિકારોની ભેટ જીંદગીભર માટે મળી જાય છે. લોકો હોળી રમવામાં એટલા બધા મશગુલ થઈ જાય છે કે ઘણી વખત રાસાયણિક રંગોને તેઓ પી લે છે અને કોરા રંગો ખાઈ પણ લે છે જે જીવલેણ સાબિત થાય છે.

ખાસ કરીને આજકાલ બજારની અંદર મળતાં રંગો કોઈને કોઈ પણ પ્રકારના રસાયણિક મિશ્રણથી જ બને છે. આને ફક્ત વ્યાવસાયિક દ્રષ્ટિકોણથી જ તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેઓ આનો ઉપયોગ કરનાર લોકો પર કેવો પ્રભાવ પડશે તેની જરા પણ ચિંતા નથી કરતાં. આની અંદર અમ્લીય અને ક્ષારિય બંને પ્રકારના રંગોનો સમાવેશ થાય છે. હોળી રમવા માટે હવે ખાસ કરીને આનો જ ઉપયોગ થાય છે. કેમકે આ રંગો સસ્તા હોય છે અને દરેક જગ્યાએ ખુબ જ સરળતાથી મળી પણ જાય છે. બીજી એ વાત કે આ થોડાક જ પ્રમાણમાં પાણીમાં ભેળવવાથી તે ઘાટા થઈ જાય છે. આ જ વિશેષતાઓને કારણે આપણે ઘણી વખત હોળી રમવાના ચક્કરમાં ઘણાં ભયને નોતરી દઈએ છીએ. પુરૂષોની સરખામણીમાં મહિલા અને બાળકોની ત્વચા નાજુક હોય છે તેથી આ રંગો તેમને ઘણું નુકશાન પહોચાડી શકે છે.

આજકાલ તો લોકો હવે જનૂનમાં આવીને ગ્રીજ, પેંટ, ચારકોલ અને કેરોસીન તેલ વગેરે ભેળવીને પણ લગાવવા લાગી જાય છે. હોળીની ખુશીમાં રંગોના નામ પર આ વસ્તુઓનું પ્રચલન દિવસે દિવસે વધતું જઈ રહ્યું છે. આ પદાર્થ જેટલી વાર સુધી શરીર પર લાગેલા રહે છે તેટલા ઉંડા ચાલ્યા જાય છે. આને છોડાવવા માટે કઠોર સાબુ અને કેરોસીનનો ઉપયોગ તો વધારે ઘાતકી બની જાય છે.

જરૂરી સમજો તો અબીલ અને ગુલાલથી જ હોળી રમો અને વધારે સમય સુધી ગુલાલને પણ શરીર પર ન રહેવા દેશો કેમકે પસસેવાની સાથે મળીને આ પણ શરીરની અંદર જઈને ભળી જાય છે. એટલા માટે યોગ્ય તે જ રહેશે કે હોળી રમ્યા બાદ તુરંત જ સ્નાન કરી લો. રંગોનો તહેવાર ઉજવવાની ખુશીમાં પોતાની ત્વચાને નુકશાન ન પહોચાડશો. હોળી ખુશીઓનો તહેવાર છે બધા જ ઉજવો અને ખુશ રહો અને ખુશી વહેંચો.

થોડીક સાવધાની જરૂરી

Wed, 19 Mar 2008 18:13:55 +0530

W.D

હોળી રંગોનો તહેવાર છે અને હોળી રમવી બધાને સારૂ લાગે છે. પરંતુ હોળી રમ્યા બાદ કલરને છોડાવવા ખુબ જ અઘરા લાગે છે. આ ડરને કારણે ઘણાં લોકો તો હોળી રમતાં જ નથી. પરંતુ હવે આનાથી ડરવાની જરૂર નથી કેમકે અહીં આનાથી પીછો છોડાવવાના નુસખા આપ્યાં છે. હોળી રમતાં પહેલાં આને એક વખત અવશ્ય વાંચો-

* આજકાલ રાસાયણિક રંગોનો ખુબ જ ઉપયોગ થાય છે જેનો શરીરની ચામડી પર ખુબ જ પ્રભાવ પડે છે. એટલા માટે હોળીનો આનંદ લીધા બાદ જેટલું જલ્દી બની શકે તેટલા આ રંગોને છોડાવો. આને વધારે સમય સુધી ત્વચા પર રહેવા દેશો નહિ.

* કપડા પરથી અને વાળમાંથી જેટલો સુકો કલર કાઢી શકો તેટલો કાઢી લો. ત્યાર બાદ સુકા મુલાયમ કપડા વડે રંગને છોડાવો.

* રંગોને ધીરે ધીરે છોડાવો વધારે પડતી ચામડીને ઘસવાથી ત્વચા પર બળતરા થાય છે અને છોલાઈ જવાનો ભય પણ રહે છે.

* બેસન કે લોટની અંદર લીંબુનો રસ નાંખીને તેનાથી રંગને છોડાવી શકો છો. દહી અને નારીયેળના તેલથી પણ ત્વચાને ધીરે ધીરે ઘસીને તેને દૂર કરી શકો છો.

* રંગને દૂર કરવા માટે કેરોસીન કે કપડા ધોવાના સાબુનો ઉપયોગ ન કરશો.

* વાળમાંથી રંગને દૂર કરવા માટે પહેલાં તેને સારી રીતે ખંખેરી લો જેથી કરીને તેમાંથી સુકો રંગ નીકળી જશે. ત્યાર બાદ વાળને સાદા પાણીથી ધોઈ લો. બેસન કે દહી અને આમલા વડે પણ વાળને ધોઈ શકો છો. આમળાને આગલી રાત્રે પલાળીને રાખી દો. ત્યાર બાદ વાળની અંદર શેમ્પુ કરો. શેમ્પુ કરી લીધા બાદ એક મગ પાણીની અંદર એક ચમચી સીરકો નાંખીને ધોઈ લો.

* આંખોની અંદર રંગ કે ગુલાલ પડી જાય તો તુરંત જ સાદા પાણીથી આંખોને ધોઈ લો. જો બળતરા ઓછી ન થતી હોય તો એક વાસણની અંદર પાણી ભરીને આંખોને તેની અંદર ડુબાળી રાખો અને તેને ચારે દિશામાં ગુમાવો. થોડીક વાર બાદ ગુલાબજળના થોડાક ટીંપા નાંખીને આંખો બંધ કરી રાખો. શક્ય હોય તો આંખોની ઉપર નીચે ચંદનનો લેપ લગાવો અને તેને સુકાયા પહેલા જ ધોઈ લો. તેનાથી આરામ મળશે.

* રંગ છોડાયા બાદ ત્વચા સુકી થઈ જાય છે અને ખેંચાય છે અને શરીરના ખુલ્લા ભાગની અંદર બળતરા થવા લાગે છે. તો ત્વચાને પહેલાંની સ્થિતિમાં લાવવા માટે ચહેરા પર અને હાથ પગ પર મોઈશ્ચરાઈઝર અને બોડી લોશન લગાવવું જોઈએ.

* જરૂરત જેવું લાગે તો હોળી રમ્યા બાદ ફેશિયલ, મેનિક્યોર અને પેડિક્યોર પણ કરાવી શકો છો.

હોળીના એસ.એમ.એસ

Wed, 19 Mar 2008 18:12:51 +0530

દિલથી દિલ મળવાનો તહેવાર

હોળી છે એક એવો તહેવાર
દિલથી દિલ મેળવવાનો
પરેજ છે જેમને રંગોથી
તેમણે પણ રંગીન કરવાનો

મોબાઈલ નહી પિચકારી

દૂરથી જોયુ તો અમે સમજ્યા કે
તેમના હાથોમાં છે મોબાઈલ
રંગાઈ ગયા પછી જાણ્યુ
આ તો છે પિચકારીની નવી સ્ટાઈલ

પૂછીને લગાવજો રંગ

લગાવી ન દેશો, વગર પૂછે
કોઈને રંગ અજાણ્યો
તમને ખબર નથી કે આજકાલ
ચોઈસનો છે જમાનો

આપણા નેતા

ભગવાન જાણે તેઓ કયા
સાબુથે ન્હાય છે.
રોજ મોઢુ કાળુ કરે છે
છતાં તેઓ ઉજળા જ દેખાય છે.

રંગોનો વરઘોડો

રંગોનો વરઘોડો છે
નેતા બન્યા છે વરરાજા
આમની જેમ રંગ બદલવો
શીખશો તો મળશે સજા

આ સાસુ કદી વહુ નહોતી

આજે વાઘણ છે
કાલે ભલે ગાય હશે
લાગતુ નથી કે આ
સાસુ પણ કદી વહુ હશે.

મોટા લોકો

મોટા લોકો મોટી પસંદ
ભૂલી રહ્યા છે હવે હોળીનો રંગ

રોજ છે રંગોનો બજાર

રંગ-બેરંગી વસ્તુઓથી
દેશનો બજાર પટાયો છે
છતાં દેશમાં
રંગોની કિમંત ક્યાં ઘટી છે.

હોળીનું વૈજ્ઞાનિક મહત્વ

Wed, 19 Mar 2008 18:12:18 +0530

W.D

તહેવારોનું ધાર્મિક મહત્વ હોવાની સાથે સાથે વૈજ્ઞાનિક મહત્વ પણ હોય છે. પરંતુ હોળી દહન એ વાતનું પ્રતિક છે કે માણસ પોતાના મનના ખરાબ વિચારોને હોળીની આગની અંદર સળગાવી દે. આનાથી મન નિર્મળ રહેશે અને ભક્ત પ્રહલાદની જેમ આગની અંદરથી તપેલા સોનાની જેમ નિખરીને નીકળશે.

વસંત આવવાની ખુશીમાં ઝાડના સુકાયેલ પાંદડા અને લાકડાઓને એકઠાં કરીને સળગાવી દેવા જ તેનો ઉદ્દેશ્ય રહ્યો હશે. પરંતુ અત્યારે તો લોકો દ્વારા મોંઘા લાકડાને સળગાવવામાં આવે છે. આ હોળીનું વિકૃત સ્વરૂપ છે. બીજા દિવસે હોળીની અગ્નિમાં ઘઉંના ડુંડા શેકવાનો રિવાજ છે. આનું કારણ એ છે કે આ દિવસોમાં ઘઉંનો પાક તૈયાર થઈ જાય છે. નવા પાકને અગ્નિના દેવતાને સમર્પિત કરવાની સાથે સાથે તે પણ સાબિત થાય છે કે આ વખતનો પાક કેવો છે?

હોળીના બીજા દિવસે ધૂળેટીનો તહેવાર આવે છે. એકબીજાને ગુલાલ લગાવવી અને રંગ છાંટવો, સામાજીક મેળ મિલાપ અને ભાઈચારાની એકતાનું પ્રતિક છે. આ બહાને લોકો બધા જ મતભેદ ભુલીને એક થઈ જાય છે. હોળીનું મનોવૈજ્ઞાનિક મહત્વ પણ છે. લોકોના મનમાં ઘણાં પ્રકારના મનોવિકાર છુપાયેલા રહે છે. આ સમાજના ભયથી કે શાલીનતાવશ પ્રગટ નથી થતાં. પરંતુ હોળીના દિવસે વ્યક્તિ ખુબ જ ઉલટા સીધા કામ કરવા માટે સ્વતંત્ર બની જાય છે. હાસ પરિહાસ, ઉપહાસ, મશ્કરી, મજાક-મસ્તીના માધ્યમથી બધી જ ખરાબ ભાવનાઓ છુટી જાય છે. આ રીતે વ્યક્તિ તન-મનથી પોતાની જાતને હલ્કી-ફુલ્કી અનુભવે છે. રંગની પિચકારી અને ગુલાલથી રમવાની પ્રથા તે સંકેત આપે છે કે હવે ઠંડીની ઋતુ પુર્ણ થઈ ગઈ છે અને ગરમીના દિવસો ચાલુ થઈ ગયાં છે તેથી હવે ગરમ પાણીથી નહાવાની કોઈ જ જરૂરત નથી. હવે ઠંડા પાણીથી નહાવામાં કોઈ જ નુકશાન નથી.

આજની હોળી કેટલી પારંપારિક

Wed, 19 Mar 2008 18:11:50 +0530

W.D

હોળી એટલે ઘાણી-ચણા-ખજૂર ખાવાનો દિવસો, હોળી એટલે સેવઈઓ બનાવવાના દિવસો, હોળી એટલે રંગબેરંગી રંગોનો તહેવાર. સામાન્ય રીતે જોવા જઈએ તો કોઈ તહેવાર એવો નથી હોતો જેને કોઈ નાપસંદ કરતુ હોય કે કોઈ તહેવાર એવો નથી જે દિવસે કોઈ બહાર નીકળવાનુ ટાળતુ હોય. પણ હોળી એ એક એવો દિવસ છે જેમાં તમને 40 ટકા લોકો એવા જોવા મળશે જે આ તહેવારને નાપસંદ કરતા હોય. તહેવાર ના પસંદ કરવનુ કારણ માત્ર છે આજની બેઢંગ રીતે રમાતી હોળી.

હોળીના દિવસે જરૂરી નથી કે આપણે લાકડા જ બાળવા જોઈએ, તે દિવસે તમે તમારુ જૂનુ ફર્નિચર, કાગળો વગેરે જેવી વસ્તુઓ પણ ભેગી કરીને બાળી શકો છો, પણ હોળી આવતા જ લોકો ગમે તે રીતે જોયા વગર ઘણીવાર લીલા ઝાડ પણ કાપી નાખે છે. હોળીના નામે લોકો રસ્તામાં લોકો પાસેથી જબરજસ્તી ફાળો એકઠો કરે છે.

હોળીના દિવસે તો આપણે પૂજન કરવામાં અને અવનવી મીઠાઈઓ ખાવામાં વીતાવીએ, પણ બીજા દિવસે એટલેકે ઘૂળેટીના દિવસે મોટા ભાગના લોકો એવુ વિચારે છે કે ચાલો આજે ક્યાંક આઉટ ઓફ સીટી નીકળી જઈએ. કેટલાક ઘરની અંદર જ એક રૂમમાં બંધ થઈને ટીવી સામે ગોઠવાઈ જાય અને ઘરમાં બધાને કહી દે કે જો કોઈ મારી પૂછપરછ કરે તો કહેજો કે હું ઘરમાં નથી. રંગબેરંગી રંગ કોણે ન ગમતા હોય ? જેનુ જીવન નીરસ હોય તે જ આ બધી વાતોથી દૂર રહે.

સાચુ કહીએ તો કોઈ રંગોથી દૂર ભાગવા નથી માગતુ, પણ આજે જે રીતે ધૂળેટી રમવાનુ પ્રચલન શરૂ થઈ ગયુ છે તેનાથી મોટાભાગના લોકોને આની ચીડ ચડે છે. આજે કોઈ ગુલાલ માત્રથી જ રમતા નથી, પણ પાકાં રાસાયણિક રંગોથી હોળી રમે છે. જે રંગો અઠવાડિયા સુધી નીકળતા નથી અને સ્કીન પર અને આંખો પર અસર થાય છે તે જુદી. કેટલીક જગ્યાએ તો માટીનુ કાદવ બનાવીને તેમાં લોકોને પકડી પકડીને નાખવામાં આવે છે. આ પ્રકારની જબરજસ્તી કોઈના માટે મજાક છે તો કોઈના માટે અપમાન.

ઘૂળેટી રમવાનો વિરોધ નથી પણ નુકશાનદાયક રંગોથી રમવુ, યુવતીઓ પર પાણી નાખીને તેમની મજાક ઉડાવવી, રસ્તામાં જતા લોકો પર ગમે તેવા રંગો ફેંકવા એ કેટલી હદે યોગ્ય છે ? ઘણા લોકો તો નાના-નાના બાળકોને પણ પકડીને રંગ લગાવીને મજા લે છે, પણ એ નથી જોતા કે નાના બાળકોના આંખમાં કે મોઢામાં રંગ જવાથી તેની અસર શુ થશે.

W.D

આજે આપણા દેશની એક મોટી સમસ્યા પાણી છે. જેને બચાવવુ દરેક નાગરિકનુ કર્તવ્ય છે. પણ એક હોળીના દિવસે જ એટલુ પાણી વેસ્ટ જાય છે જેટલુ એક અઠવાડિયામાં પણ નહી જતુ હોય. એક સાચા નાગરિક તરીકે આપણે આવા દિવસે કોરી હોળી રમવી જોઈએ. કુદરતે આપણને ઘણા કુદરતી રંગ આપ્યા છે. આ ઉપરાંત અબીલ, ગુલાલ વગેરે એવા રંગો છે જેનાથી કોઈ નુકશાન પણ નથી થતુ અને જેને કોરો લગાડીને પણ ધૂળેટી રમી શકાય છે.

હોળીનો તહેવાર એવી રીતે ઉજવવો જોઈએ જેનાથી આપણે કારણે બીજી વ્યક્તિને કોઈ પણ જાતનુ મનદુ:ખ કે નુકશાન ન થાય, આવી રીતે હોળી ઉજવીશુ તો લોકો આવતા વર્ષે હોળી આવવાની આતુરતાથી રાહ જોવાશે.

હોળીના રંગબેરંગી શરબત

Wed, 19 Mar 2008 18:10:57 +0530

ભાંગની ઠંડાઈ

W.D

સામગ્રી - 1 1/2 કપ દૂધ, 1/2 કપ ખાંડ, 1 કપ મિલ્ક, 1 ચમચી બદામ, 1 ચમચી મગજતરીના બીજ, 1/2 ચમચી ખસખસ, 1/2 ચમચી વરિયાળી, 1/2 ચમચી ઈલાયચીનો ભૂકો, 1/2 ચમચી ગુલાબજળ, 1 ચમચી ભાંગનુ ચૂરણ, એકાદ બે કાળા મરી, કેસરના લચ્છા 7-8.

વિધિ - 2 કપ પાણીમાં ખાંડ ઓગાળી મૂકી દો. બાકીની બધી સામગ્રી ભેળવીને 2 કપ પાણીમાં 3-4 કલાક પલાળો. 3 કલાક પછી મિક્સરમાં બારીક વાટી લો.

પાતળુ કપડુ લઈને આ મિશ્રણને ચાળી લો. તેમાં થોડુ પાણી નાખીને એક વાર ફરી ચાળી લો, અને ખાંડવાળા પાણીમાં નાખી દો. ગ્લાસમાં ભાંગ-ઠંડાઈ નાખી તેમા દૂધ નાખીને ઠંડુ કરીને પરોસો.

ઓરેંજ શરબત

W.D

સામગ્રી - 500 ગ્રામ સંતરાનો રસ, સાઈટ્રિક એસિડ 1 ચમચી, 1 ચમચી પોટેશિયમ મેટાબાઈસલ્ફેટચ, સંતરાનુ એસેંસ 1 ચમચી, ખાંડ 1 કિલો, પાણી 1 લીટર.

વિધિ - ખાંડમાં ચાસણી ભેળવીને એક તારની ચાસણી બનાવી લો. જ્યારે ચાસણી બની જાય ત્યારે ગેસ પરથી ઉતારી ઠંડુ કરો.

ચાસણી એકદમ ઠંડી થયા પછી તેમાં સંતરાનો રસ, સાઈટ્રિક એસિડ, સંતરાનુ એસેંસ, પોટેશિયમ મેટાબાઈસલ્ફેટ અને સંતરાનો રસ ભેળવો. આને બોટલમાં ભરી લો અને મહેમાનોના આવવા પર પાણી અને બરફ નાખીને સર્વ કરો. આ શરબત ઘણા દિવસ સુધી ખરાબ થતુ નથી.

કેરીનુ શરબત

W.D

સામગ્રી - 1/2 કિલો કાચી કેરી, 10 થી 12 કપ પાણી, વાટેલો ગોળ બે કપ, 6 નંગ મરી, 1/2 ચમચી મીઠુ.

વિધિ - કેરીને ઘોઈને દસ મિનિટને માટે કૂકરમાં મૂકી દો. પછી કેરીને ઠંડી પડવા દો. ઠંડી થયા પછી તેને હાથ વડે મસળી નાખો અને છોલટા અલગ કરો, ગોટલીમાંથી પણ મસળીને ગૂદો કાઢી લો. હવે આમાં પાણી, ગોળ, કાળા મરીનો ભૂકો અને મીઠુ ઉમેરો

જો તમને ફુદીનાનો સ્વાદ પસંદ હોય તો થોડુ ફુદીનાનુ પેસ્ટ પણ ભેળવી શકો છો. સારી રીતે હલાવીને ઠંડુ થવા મૂકી દો. સર્વ કરતી વખતે આઈસ ક્યૂબ નાખવાને બદલે બરફનો ભૂકો નાખો.

હોળીની રંગીન વાનગીઓ

Wed, 19 Mar 2008 18:10:12 +0530

હોળીના દિવસે તમે રંગ રમવામાં એટલા મસ્ત હોય કે જમવાનુ બનાવવાનો ઝાઝો સમય જ ન મળે, આવા સમયે થોડીક મીઠાઈઓ એક દિવસ પહેલા બનાવી શકાય છે. એકાદ ચટપટુ વ્યંજન એવુ જેમાં વધુ મહેનત પણ કરવી પડે.

ડુંગળીના ભજીયા

W.D

સામગ્રી - 1 વાડકી કકરુ બેસન, 1/4 વાડકી ચોખાનો લોટ, 1 વાડકી ઝીણી સમારેલી ડુંગરી, 1 ચમચી લાલ મરચુ, હળદર અને ખાવાનો સોડા એક ચમચી. લીલા ધાણા ઝીણા સમારેલા, તેલ મીઠુ સ્વાદ મુજબ.

બેસન અને ચોખાનો લોટ મિક્સ કરો. તેમાં ઉપરોક્ત બધી સામગ્રી નાખી દો. 2 નાની ચમ્મચ તેલનુ મોણ નાખીને બધી સામગ્રી મિક્સ કરીને ખીરું તૈયાર કરો.

તેલ ગરમ કરીને તેમાં ભજીયા તળી લો. હવે ગરમા-ગરમ ડુંગળીના ભજીયા સર્વ કરો.

રંગીન બૂંદીના લાડુ

W.D

સામગ્રી - 500 ગ્રામ મીઠી બૂંદી, 5-6 નંગ કાલા જામ, પિસ્તા, ગુલાબ કતરી (લીલી,પીળી, લાલ)

વિધિ - જેટલા કાળા જામ છે, તેટલા ભાગ બૂંદીના કરી લો. બૂંદીના લાડુ બનાવો અને તેની વચ્ચે એક એક કાલા જામ મૂકો. વરખ લગાવો અને અડધો કલાક ફ્રિજમાં મૂકી દો.

થોડો કડક થયા પછી ચપ્પુથી તેના બે ભાગ કરો વચ્ચે પિસ્તા અને ગુલાબ કતરીથી સજાવીને 'રંગીન બૂંદીના લાડુ' સર્વ કરો.

ચમચમ ગોળો

W.D

સામગ્રી - 500 ગ્રામ માવો, 200 ગ્રામ દળેલી ખાંડ, 8-9 કેસરના લચ્છા, અડધો કપ નારિયળનુ છીણ.

સજાવવા માટે - 1 મોટી ચમચી પિસ્તાનો ભૂકો.

વિધિ - કેસરને 1 નાની ચમચી પાણીમાં પલાળીને ઘોટી લો. માવાને સાધારણ શેકી લો.
ઠંડો થયા પછી હાથથી મસળીને તેણે ચિકણો કરો. આમા દળેલી ખાંડ નાખીને સારી રીતે ભેળવો. આ માવાનો 1/4 ભાગ જુદો કાઢી તેમા કેસર મેળવી દો. જેથી પીળો રંગ આવી જશે. આના નાના નાના ગોળા બનાવી લો. માવાના સફેદ ભાગના ગોળ ચમચમ બનાવો. તેને આંગળીથી ડાબીને તેમાં પીળી ગોળી મૂકીને ઘીરેથી બંધ કરી દો.

આ રીતે બધા ચમચમ બનાવીને તેને નારિયળના છીણથી લપેટી દો. એક પ્લેટમાં સજાવી દરેક ચમચમ પર પિસ્તાને ભભરાવો.

હોળીની ઉજવણી પાછળના બે પ્રસંગો

Wed, 19 Mar 2008 18:08:31 +0530

W.D

ભારતીય તહેવારો સાથે સંકળાયેલી માન્યતાઓ અને કથાઓ તેમની ઉત્પત્તિ પર પ્રકાશ નાખે છે. કદી લેખિત તો કદી મોખિક આ કથાઓ પેઢી દર પેઢી વારસો બનતી જાય છે. આ પ્રાચીન તહેવાર પર નજર નાખો તો કેટલાય નામ મળશે. શરૂના નામો 'હોળાકા', પછી 'હુતાશ્ની', 'ફાલ્ગુનિકા', 'હોળીકાત્સોવ', 'થી લઈને આજની 'હોળી' સુધી. આ હોળી સાથે સંકળાયેલા બે પ્રસંગો અમે રજૂ કરીએ છીએ -

પ્રથમ કથા - બાળકોને બીવડાવતી હતી રાક્ષસી -

યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણને પૂછ્યુ - ફાગણ પૂર્ણિમાએ દરેક ગામ અને નગરમાં એક ઉત્સવ કેમ થાય છે. દરેક ઘરમાં બાળકો કેમ મસ્તીમાં ખોવાય જાય છે, અને હોળિકા કેમ સળગાવવામાં આવે છે, આમાં કયા દેવતાની પૂજા કરવામાં આવે છે.,. અને આને 'અડાડા' કેમ કહેવામાં આવે છે ? શ્રીકૃષ્ણએ યુદ્ધિષ્ઠિરને રાજા રધુના વિશે એક દંતકથા સંભળાવી. રાજા રધુ પાસે લોકો એ ફરિયાદ લઈને ગયા કે 'ઢોળ્ડા' નામની એક રાક્ષસી બાળકોને દિવસ-રાત સતાવતી રહે છે. રાજા દ્વારા પૂછવામાં આવતા તેમણે પુરોહિતે જણાવ્યુ કે પેલી માળીની છોકરી એક રાક્ષસી છે, જેણે શિવે વરદાન આપ્યુ છે કે તેને દેવ, માનવ, વગેરે નહી મારી શકે અને ન તો કોઈ શસ્ત્ર તેને મારી શકે કે ન તો ઠંડી, ગરમી કે વરસાદ તેને મારી શકે છે, પરંતુ શિવે એટલુ કહ્યુ કે તે રમતા બાળકોથી બી શકે છે. પુરોહિતે જણાવ્યુ કે ફાગણની પૂનમના રોજ શિયાળો સમાપ્ત થાય છેઅ એન ગ્રીષ્મ ઋતુની શરૂઆત થાય છે.

ત્યારે લોકો હંસે અને આનંદ મનાવે. બાળકો લાકડીના ટુકડા લઈને બહાર આનંદપૂર્વક નીકળી પડે. લાકડીઓ અને ઘાસ ભેગા કરે. રક્ષા મંત્રોની સાથે તેમા આગ લગાવે, તાળિઓ વગાડે, અને અગ્નિની ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણા કરે. ખૂબ હસે અને મસ્તી, અટ્ટહાસ્ય કરવાથી તે રાક્ષસી મરી જશે. જ્યારે રાજાએ આ બધુ કર્યુ તો રાક્ષસી મરી ગઈ અને તે દિવસને અડાડા કે હોળિકા કહેવામા આવી.

બીજી કથા - હોળિકા અને પ્રહલાદ

આ તહેવારનો મુખ્ય સંબંધ પ્રહલાદ સાથે છે. પ્રહલાદ હતો વિષ્ણુ ભક્ત પણ તેણે એવા પરિવારમાં જન્મ લીધો હતો જેનો મુખ્ય માણસ ક્રૂર અને નિર્દયી હતો. પ્રહલાદના પિતા એટલે કે નિર્દયી હિરણ્યકશ્યપ પોતાની જાતને ભગવાન સમજતો હતો અને પ્રજા પાસે પણ એ જ આશા રાખતો હતો કે તેઓ પણ એની જ પૂજા કરે અને તેને જ ભગવાન માને. જે લોકો આવુ ન કરતા તેમને મારી નાખવામાં આવતા અથવા તો જેલમાં નાખી દેવામાં આવતા. જ્યારે હિરણ્યકશ્યપનો પુત્ર પ્રહલાદ વિષ્ણુ ભક્ત નીકળ્યો તો પહેલા તો તેને એ નિર્દયીએ ધમકાવ્યો અને પછી તેની પર અનેક દબાણો કર્યા કે તે વિષ્ણુની ભક્તિ છોડી હિરણ્યકશ્યપની પૂજા કરે. પણ પ્રહલાદને તો પોતાના ઈશ્વર પર શ્રધ્ધા હતી તેથી તે પોતાની ભક્તિથી ડગમગાયા વગર વિષ્ણૂની જ પૂજા કરતો.

બધા પ્રયત્નો કર્યા પછી પણ જ્યારે પ્રહલાદ ન માન્યો તો હિરણ્યકશ્યપે તેને મારવાનો વિચાર કર્યો. તે માટે તેણે ઘણા પ્રયત્નો કર્યા પણ પ્રહલાદ મર્યો નહી. છેવતે હિરણ્યકશ્યપે પોતાની બહેન હોળિકા જેણે અગ્નિમાં ન બળવાનુ વરદાન હતુ તેને બોલાવી અને પ્રહલાદને મારવાની એક યોજના બનાવી. એક દિવસ નિર્દયી રાજાએ બધી બહુ લાકડીઓ ભેગી કરી અને તેમાં આગ ચાંપી દીધી. જ્યારે બધી લાકડીઓ તીવ્ર વેગથી બળવા લાગી, ત્યારે રાજાએ પોતાની બહેનને આદેશ આપ્યો કે તે પ્રહલાદને લઈને સળગતી લાકડીઓ વચ્ચે જઈ બેસે. હોળીકાએ એવુ જ કર્યુ. મગર દેવયોગથી પ્રહલાદ તો બચી ગયો, પરંતુ હોળીકા વરદાન પ્રાપ્ત હોવા છતાં બળીને રાખ થઈ ગઈ. ત્યારથી પ્રહલાદની ભક્તિ અને અસુરી રાક્ષસી હોળિકાની સ્મૃતિમાં આ તહેવારને મનાવતા આવી રહ્યા છે.

હોળીની ઉજવણી

Wed, 19 Mar 2008 18:08:02 +0530

W.D

ફાગણ શુક્લ અષ્ટમીથી પૂનમ સુધી આઠ દિવસ હોળાષ્ટક માનવામાં આવે છે. આ સાથે જ હોળી ઉત્સવ મનાવવાની શરૂઆત થઈ જાય છે. હોળી દહનની તૈયારી પણ આ દિવસથી શરૂ થઈ જાય છે.

- હોળાષ્ટકના પ્રથમ દિવસે કોઈ ઝાડની શાખાને કાપીને તેના પર રંગ બિરંગી કપડાના ટુકડા બાંધવામાં આવે છે.
- શાખાને જમીનમાં એ રીતે રોપવામાં આવે છે કે તેનો અડધાથી વધુ ભાગ જમીનની ઉપર રહે.
- પછી આ ડાળીની આસપાસ લોકોનુ જૂથ એકઠુ થઈન નાચે છે અને એકબીજા પર અબીલ-ગુલાલ ઉડાડે છે.
-હોળાષ્ટકના છેલ્લા દિવસે એટલે કે ફાગણ પૂનમે હોળીનો મુખ્ય તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે.
- આ તહેવારના દિવસે જ્યાં ડાળીને રોપી હતી ત્યાં ખાડો કરીને તેમાં લાકડીઓ, ઘાસ-ફૂસ, છાણા, કે છાણની બનેલી વિશેષ આકૃતિઓથી સજાવવામાં આવે છે. ઉપર હાર, પતંગ વગેરેથી સજાવવામાં આવે છે જેને હોળીકા કહે છે. આ હોળીની આસપાસ રંગોળી પૂરવામાં આવે છે. પછી શુભ મૂહર્તે હોળી પ્રગટાવવામાં આવે છે.
- હોળી પ્રગટતા જ લોકો પાણી,પૂજન સામગ્રી અને ઘાણી-ચણા-ખજૂર -નારિયળ લઈને તેની પૂજા કરે છે. હોળીકાની આસપાસ પાણી ફેરવી તેની પ્રદક્ષિણા કરવામાં આવે છે.
-જુદા જુદા રાજ્ય અને જુદા જુદા સમાજની જુદી જુદી પૂજા વિધિ હોય છે. તેથી હોળીકાનુ પૂજન પોતાની પારંપારિક પૂજા પધ્ધતિ અનુસાર જ કરવુ જોઈએ. હોળીની પૂજા વેડમી, સેવઈ જેવા પકવાનોથી પણ કરવામાં આવે છે.
- આ તહેવાર નવો પાકના આનંદ, ઉલ્લાસમાં પણ ઉજવાય છે.
- હોળીકા દહન પછી તેની રાખ નીકળે તેને શરીર પર ચોપડવી જોઈએ અને આ રાખને ચોપડતી વખતે નીચેનો મંત્ર બોલવો જોઈએ.
वंदितासि सुरेन्द्रेण ब्रम्हणा शंकरेण च ।
अतस्त्वं पाहि माँ देवी! भूति भूतिप्रदा भव ॥
એવી માન્યતા છે કે સળગતી હોળીની રાખ ઘરમાં સમૃધ્ધિ લાવે છે. સાથે જ આવુ કરવાથી ઘરમાં શાંતિ અને પ્રેમનુ વાતાવરણનુ નિર્માણ થાય છે.

રંગોનો મન સાથે સંબંધ

Wed, 19 Mar 2008 18:07:37 +0530

W.D

જ્યારે કેસર-ક્યારિઓ સજીને હસવા લાગે, જ્યારે ગ્રામ્ય અંચલોથી રસીલા, સુરીલા, મીઠા ફાગની સુમધુર સ્વર લહેરીઓ ઉઠવા માંડે છે. જંગલ ટેસૂના ફૂલોથી પટાઈ જાય અને જ્યારે સુરમ્ય ખેતરોમાં સોનેરી દૂઘ ભરીને ઘઉંના મુલાયમ ડૂંડાઓ ઝૂમવા લાગે તો સમજો કે હોળી આવી ગઈ. હોળી કે સુંગંધી, મદમસ્ત, ખુશી અને મસ્તીથી ભરેલો તહેવાર છે. કુદરત પણ આ રંગીલા તહેવાર પર અગણિત રંગ-બિરંગી સુગંધિત પ્રસાધનો ફૂલોના રૂપમાં સજવા-ધજવા માંડે છે. કશેક કેસર, કનેર, ચંપા, ચમેલી અને ચાંદની શરમાવા લાગે છે. જ્યાં જુઓ ત્યાં રંગોનુ મનોરમ દ્રશ્ય જોવા મળે છે. માનો કુદરત પણ પૃથ્વી પર અવતરિત થઈને મનુષ્યની સાથે હોળી ઉજવવા મચલી ઉઠે છે. હોળી રંગોથી ભરેલી, રંગોમાં વસેલો, રંગોને ફેલાવતો રંગીલો તહેવાર અછે. રંગોનો કુદરત અને મન સાથે ખૂબ જ ઉંડો સંબંધ છે.

આસમાની રંગ - આસમાની રંગ ધેર્યનુ પ્રતીક છે. આપણે કલ્પના કરીએ તો બની શકે કે કદી માણસે અધીરા થઈને દૂર સુધી ફેલાયેલા આકાશને નિહાળ્યુ અને આકશને તેમના એકાંકીપણના સાથી બનીને ધીરજ બંધાવ્યો હશે. ત્યારથી વિશાળ ગગનનો આછો ભૂરો રંગ ધેર્યનુ પ્રતીક બની ગયો હશે, એટલેકે આકાશની પ્રકૃતિ તેના રંગનો પ્રતિક બની ગઈ.

લીલો રંગ - લીલો રંગ ગતિ અને ચંચળતાનુ પ્રતિક છે. બની શકે કે નિરાશાથી હારીને મનુષ્યએ કોઈ દોડતી નદીના અવિરત પ્રવાહ પાસેથી આગળ વધવાની શિક્ષા મેળવી હશે. ત્યારે નદીનો ઘાટ્ટો લીલો રંગ ગતિ, જોશ અને આવેગનો પ્રતિક માનવામાં આવ્યો હશે. જો કે પાણી સદા રંગવિહિન હોય છે, પણ પોતાના સમ્મિલિત સ્વરૂપમાં નદી ઘાટ્ટા લીલ રંગને વ્યક્ત કરે છે અને આ રંગ નદીની પ્રકૃતિની જેમ જોશ અને ગતિને અભિવ્યક્ત કરે છે.

લીલાછમ ખેતરોમાં ખેતીને લહેરાતી જોઈને એક ખેડૂતનું મન સ્વાભાવિક રીતે ખુશી, ઉત્સાહ અને ઉમંગથી ઝૂમવા લાગે છે, કારણકે આ તેની અગાધ મહેનતના રૂપે પડેલા સ્વેટ બિંદૂઓનુ ઈનામ હોય છે, તેથે ખેતીને ચમકતી, ખીલતી જોઈને લીલા રંગને હર્ષ ઉલ્લાસ અને લીલોતરીનુ પ્રતિક માનવામાં આવ્યુ છે.

લાલ રંગ - કોઈ તાજા ખીલેલા ફૂલને જોઈને માનવીના મન જ્યારે આકુળ થઈ ગયો હશે ત્યારે તેના ચહેરા પર રક્તિમ આભા છવાઈ ગઈ હશે, ત્યારે લાલ રંગને જ રહસ્યાત્મકતાનુ પ્રતિક માની લેવાયુ હશે.

ગુલાબી રંગ - લાલ અને સફેદ રંગના મિશ્રણથી બનેલો રંગ એકદમ કોમળતાનુ પ્રતિક છે, કારણકે આ રંગ ગુલાબી છે અને ગુલાબ કદી કઠોર હોય એવુ લાગ્યુ છે તમને ? આની કોમળતા પર તો સાહિત્યમાં અગણિત રચનાઓ લખાઈ ગઈ છે.

સફેદ રંગ - સફેદ ચંદ્ર, સફેદ સસલુ, સફેદ હંસ, આ બધા શાંતિ ઘરાવવાની સાથે માનવીના હૃદયમાં પણ શાંતિને જ પ્રસારિત કરે છે. આને જોવા માત્રથી અપાર શીતળ શાંતિનો અનુભવ થાય છે. તેથી સફેદ રંગ આની પ્રકૃતિના મુજબ શાંતિનુ પ્રતિક છે.

કેસરિયો રંગ - અંગારાઓથી બળતા 'ટેસૂ વન'થી જ્યારે કોઈ રાજાની વિજયી સેના પસાર થઈ હશે અને એ જ રંગમાં રંગીને રાજાએ જ્યારે વિજય પતાકા લહેરાવી હશે, પછી પોતાના બગીચાઓમાં ખિલેલા કેસરની સુગંધમાં રચેલા વ્યંજન બનાવ્યા હશે તો એકાએક જ કેસરિયા રંગને રાજસી એશ્વર્ય અને વીરતાનુ પ્રતિક માની લીધુ હશે. રાજ વૈભવ જ્યારે ફીકો લાગવા માંડે ત્યારે ત્યાગની ભાવના જાગ્રત થાય છે. તે દરમિયાન યુધ્ધથે વિરક્ત થઈ શાંતિના સફેદ રંગની અનુભૂતિનો સમાવેશ થાય છે તો પરિણામ સ્વરૂપ પ્રાપ્ત રંગ જ ત્યાગનો પ્રતિક બની જાય છે. પહ્ચી જ્યારે કાલાંતરે ઋષિ, મુનિ, સાધુ-સંત, સંન્યાસીએ આને ધારણ કર્યુ તો આ રંગની પ્રતિકાત્મકતા નક્કી થઈ ગઈ.

પીળો રંગ - જ્યારે ખેતરમાં પીળી સરસોનો પાક લહેરાવવા લાગ્યો તો ફૂલો-સરસોના સ્વાગતમાં ખુશીઓ ભર્યો ઉત્સવ ઉજવાય છે. ગામના બધા લોકો ભેગા મળીને મિલન અને આત્મીયતાના ગીત ગાય છે. કદાચ તેથી જ પીળા રંગને પરસ્પર મિલન અને આત્મીયતાનો પ્રતિક માની લીધો છે.

કાળો રંગ - કાળો રંગ નિરાશા, મલીનતા અને નકારાત્મકતાનુ પ્રતીક છે. કદાચ તેથી જ અંધારુ કાળુ હોય છે અને અંધારામાં માણસ બેબસ થઈ જાય છે. કાળો કાગડો ગંદકી પર રહે છે અને કર્કશ અવાજ કરે છે અને કોલસાને તો અડકવા માત્રથી હાથ કાળા થઈ જાય છે.

હોળીના રંગબેરંગી જોક્સ

Wed, 19 Mar 2008 18:06:51 +0530

ટકલુ સ્ત્રી

એક પત્ની ખૂબ ઈર્ષાળુ હતી. જ્યારે પણ ક્યાંકથી તેનો પતિ ઘરે પાછો ફરશે, તો તે તેની તપાસ થશે. જો પતિના કપડા પર વાળ પણ જોવા મળે તો તે ઘર માથા પર ઉઠાવી લેતી.

એક વાર પતિના કપડા પર વાળનુ નામોનિશાન ન જોઈને પણ તે ઘ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડી અને બોલી - તો હવે ટકલુ સ્ત્રીઓ પણ...

સાડી કે થાન ?

W.D

તેને કપડાની નવી દુકાન ખોલી હતી. તેમણે એક રાત સપનામાં જોયુ કે એક ગ્રાહક વીસ ગજ કપડાં માંગી રહ્યા છે.
ખુશ થઈને તેમણે થાનના કપડાને ફાડવાનુ શરૂ કર્યુ.

ખુશ થઈને તેણે કપડાને ફાડવાનુ શરૂ કર્યુ. ત્યારે પત્ની જાગી ગઈ અને બોલી ; શુ કરી રહ્યા છો ? મારી સાડી કેમ ફાડી રહ્યા છો ?
તે ઉંઘમાં જ બબડ્યો - આ પત્ની, દુકાનમાં પણ પીછો નથી છોડતી.

મારો પતિ

પતિ અને પત્ની મસ્ત સૂઈ રહ્યા હતા. પત્નીએ ઉંઘમાં એક સપનુ જોયુ કે તેના પતિને કોએ મારી રહ્યુ છે. તે ગભરાઈને બરાડી ઉઠી - મારો પતિ...
તેના પાસે ઉંઘેલો પતિ આ સાંભળીને એકાએક જાગી પડ્યો અને ગભરાઈને ઝડપથી પાછળની બારીમાંથી બહાર કૂદી ગયો.

W.D

પણ હું એ નથી ?

ડોક્ટર મને પત્નીથી બીક લાગે છે. તે ઉંઘતા - ઉંઘતા બડબડે છે કે 'રમેશ નહી, રમેશ નહી'
ડોક્ટરે કહ્યુ - તમે શુ કામ ગભરાવ છો ? તે ના જ પાડે છે ને.
પણ ડોક્ટર હુ મારું નામ રમેશ નથી. પતિએ જવાબ આપ્યો.

પહેલા તુ ખા

પતિ પત્ની વચ્ચે તૂ-તૂ, મેં-મેં થઈ ગઈ.
પતિ દિવસભર ઘરથી બહાર રહ્યો. સાંજે જ્યારે ભૂખ લાગે તો તેણે સમજૂતી કરવાના વિચારથી ઘરે ટેલિફોન કર્યો - જમવામાં આજે શુ બનાવી રહી છે ?
ગુસ્સે ભરાઈને બેસેલી પત્ની એ કહ્યુ - ઝેર.
પતિએ જવાબ આપ્યો - તો એવુ કરજે હું જરા મોડો આવીશ તો તુ પહેલા જમી લેજે.

શરમ

W.D

પતિ - હું શરમ અનુભવી રહ્યો છુ, મને મોડુ થઈ ગયુ.
પત્ની - શરમ તો મને આવવી જોઈએ, તમારા ગાલ પર આ હોઠના નિશાન જોઈને.

શાંતિથી જા

એકવાર પત્ની જાસૂસ નોવેલ વાચી રહી હતી. વાંચતા-વાંચતા તેણે પતિને પૂછ્યુ - જો મને કોઈ ભગાડીને લઈ જાય તો?
પતિ બોલ્યો - હું તેને કહીશ 'સાચવજે, ભાગે છે શુ કામ? આરામથી લઈ જા.

હોળીના દિવસે શુ સાવધાની રાખશો ?

Wed, 19 Mar 2008 18:06:11 +0530

W.D

હોળી તહેવાર છે મોજમસ્તીનો. રંગોથી લપેટવાનો. આની મસ્તી બરકરાર રાખવા માટે જરૂરી છે કે આને યોગ્ય રીતે રમવામાં આવે. હોળી રમતા પહેલા કેટલીક સાવધાની રાખો, જેનાથી તમારી ત્વચાને નુકશાન ન પહોંચે.

પહેલા લોકો પ્રાકૃતિક રંગોથી હોળી રમતા હતા. હવે રાસાયણિક રંગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જે ત્વચાને માટે નુકશાનદાયક હોય છે. ઉપરથી તેમા સફેદ, પીળો, કાઁચ, પેંટ, ગ્રીસ વગેરે મેળવી દેવાથી ખંજવાળ અને એલર્જી થવાની શક્યતા વધી જાય છે. તેથી હોળી રમતા પહેલા નિમ્ન સાવચેતી રાખો.

- હોળી રમતા પહેલા શરીરના ખુલ્લા ભાગ પર વેસલીન, તેલ કે કોલ્ડ ક્રીમ લગાવો. સરસિયાનુ તેલ, ઓલિવ ઓઈલ કે નારિયળનુ તેલ લગાવવાથી ત્વચા પર રંગોની પકડ ઓછી રહે છે.

- નખને હોળીથે બચાવવા તેના પર નેલપોલિશ લગાવી લો. બને શકે તો રંગ રમતા પહેલા નખ કાપી લો.

- મોટાભાગે હોળીના દિવસે લોકો જૂના કપડાં પહેરતા હોય છે, પણ કપડા એટલા પણ જૂના ન હોય કે ખેંચાતાણીમાં તેની સિલાઈ જ નીકળી જાય કે ફાટી જાય. ચૂડીદાર, જીંસ-પેંટ જેવા આખા શરીરને ઢાંકનારા કપડા જ પહેરો. આનાથી શરીરનો રંગોથી બચાવ સારો એવો થાય છે.

- ઘાટ્ટા રંગના કપડા પહેરો. સફેદ કે લાઈટ કપડા પાણીમાં પલળવાથી પારદર્શી થઈ જાય છે. વિશેષકરીને મહિલાઓ આ અંગે જરૂર ધ્યાન રાખે.

- હોળી રમતા પહેલા આભૂષણ જરૂર ઉતારી દો. હોળીની છેડખાનીમાં ઘરેણાના પડી જવાની શક્યતા રહે છે.

- વાળ પર તેલ લગાવી લો. મહિલાઓ તેલ નાખીને વાળનો અંબોડો બાંધી દો જેથી રંગ વાળની અંદર ન જાય.

- કોશિશ કરો કે હોળીનો રંગ મોં-આખોમાં ન જાય, રંગ પેટમાં જઈને નુકશાન પહોંચાડે છે.

હોળી કેવી રીતે ઉજવશો ?

Wed, 19 Mar 2008 18:05:42 +0530

W.D

મુખ્ય રીતે પાંચ દિવસ સુધી ચાલનારો આ તહેવારનુ સૂત્ર વાક્ય છે - પ્રેમ, ઉલ્લાસ, એકતા અને ભાઈચારો.

- હોલિકા દહન પછી બીજા દિવસે અર્થાત ધુલેંડીના રોજ ભગવાનનુ પૂજન કરીને માતા-પિતા પાસેથી પણ આશીર્વાદ મેળવવા જોઈએ.

- રંગ, અબીલ, ગુલાલ લઈને બધા મિત્રોએ એક જગ્યાએ મળવુ જોઈએ.

- ઢોલક અથવા મૃદંગની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ

- પછી ટોળી બનાવીને વાજતે ગાજતે નીકળવુ જોઈએ.

- આ દરમિયાન મિત્રો, પડોશીઓ, સંબંધીઓને રંગ-ગુલાલ લગાવીને તેમને પણ ટોળીમાં જોડવા જોઈએ.

- આ દરમિયાન જોક્સ, હાસ્ય ગીતો, પેરોડીઓ, વિચિત્ર વેશભૂષા ધારણ કરીને આનંદ ઉલ્લાસ નુ વાતાવરણ બનાવવુ જોઈએ.

- સાંજે ફરી સ્નાન કરીને ભગવાનના દર્શન કરી માતા-પિતાના આશીર્વાદ મેળવવા જોઈએ.

- દ્વિતિયા, તૃતીયા અને ચોથના રોજ એક બીજાને હોળીની શુભકામનાઓ આપવાનો અને મીઠાઈ ખાવા અને ખવડાવવાનો દિવસ હોય છે.

- પંચમી એટલે રંગ પંચમીએ ફરી ધૂલેંડી જેવી જ મસ્તી કરવાની હોય છે. કેટલીક જગ્યાએ રંગપંચમીનો દિવસ વધુ હર્ષોલ્લાસથી ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે બધા લોકો ભેગા મળીને એક 'ગેર' બનાવે અને મસ્તી કરતા સરઘસ કાઢે છે.

- આ દિવસે દોસ્તો કે બરાબરીવાળા લોકોને હાસ્યથી ભરપૂર ટાઈટલ આપીને મનમાં ગલીપચી કરી શકાય છે.

- આ દિવસોમાં દુશ્મનની ઘરે જઈને, તેને ભેટીને બધી ફરિયાદો દૂર કરીને તેની સાથે પણ હોળી રમી શકાય છે અને તેમની માટે પણ શુભ કામનાઓ કરવામાં આવે છે.

હોળી પર શુ નહી કરો ?

Wed, 19 Mar 2008 18:05:05 +0530

W.D

હોળી મુખ્યત્વે આનંદ ઉલ્લાસ અને ભાઈ ચારોનો તહેવાર છે. જેમ જેમ સમય વીતતો જાય છે તેમ તેમ આને ઉજવવાના ઢંગમાં વૃધ્ધિ થઈ ગઈ. આનાથી મિત્રતા તો દૂર દુશ્મની થવાની શરૂઆત થઈ ગઈ.

- આ પ્રસંગે અબીલ, ગુલાલ અને સુંદર રંગોની જગ્યાએ કેટલાક અસભ્ય અને ઓછી બુધ્ધિવાળા લોકો કીચડ, માટી, ન છૂટવાવાળા પાકા ઝેરીલા રંગ વગેરેનો પ્રયોગ કરે છે. જેનાતેહે તહેવારની પવિત્રતા ઓછી થતી જાય છે. જેથી આનો પ્રયોગ ન કરો.

- આ પ્રસંગે ગંદા અને અશ્લીલ મજાક પણ નહી કરવા જોઈએ.

- ટાઈટલ આપતી વેળાએ આપણે બીજાના આત્મ સમ્માનનુ વિશેષ ધ્યાન રાખવુ જોઈએ.
- આપણે આ તહેવાર નિમિત્તે કોઈનુ દિલ દુ:ખાય તેવો વ્યવ્હાર ન કરવો જોઈએ.

- આ દિવસે હોળિકા દહન માટે લીલા વૃક્ષોને કાપીને આગને હવાલે ન કરવા જોઈએ. આનાથી અમારી કિમતી લાકડીનુ નુકશાન થાય છે, સાથે સાથે પર્યાવરણનો નાશ પણ થાય છે.

આ રીતે આપણ પ્રેમ અને એકતાના પ્રતિક સમાન આ તહેવારને હર્ષ અને ઉલ્લાસ સાથે જ ઉજવવો જોઈએ.

હોળીમાં વપરાત રંગો ઘાતક-ચામડી સર્જન

Wed, 19 Mar 2008 17:28:19 +0530

PTI

હોળી એ રંગોનો અને કેસુડાથી રંગાઈ જવાનો તહેવાર છે, એક બીજા પર ગુલાલ છાંટીને પિચકારીઓ ફેકી આનંદ મનાવવાનો તહેવાર છે પરંતુ આજના જમાનામાં હોળીમાં વપરાતા રંગો એ આનંદ નહી પરંતુ ખેલૈયાઓના સ્વાસ્થ્ય સાથે ભયંકર ચેડા કરતા ઘાતક રંગો છે. એવું કહેવાય છે કે આજકાલ હોળીના રંગોમાં જે મીલાવટ થાય છે તે રસાયણો આપણા માટે ખુબ ઘાતક છે. હકીકતમાં તો આ રંગો રસાયણિક દવાઓ અને કપડા ઉદ્યોગમાં ઉપયોગમાં લેવાતા હોય છે.

પ્રાપ્ય માહિતી અનુસાર, હોળી- ધુળેટીનાં પર્વ દરમિયાન બજારમાં મળતા વિવિધ રંગોમાં હાનિકારક કેમિકલ્સ હોય છે. આ રંગોમાં કાપડમાં વપરાતાં વિવિધ કલર્સનાં પિગમેન્ટને નદીની રેતી, ડોલામાઇટ, વાસણ ઘસવાના પાવડર અને કાચના બારીક ભૂકાને એક મિકસર જેવા મશીનમાં બારીક કરીને જોઇતો કલર બનાવાય છે. પરંતુ, રંગોની કાપડ પર પ્રોસેસ થવાથી ચામડી પર વિપરિત અસર થતી નથી, જયારે પ્રોસેસ વગરનાં રંગોમાંથી લેડ ઓકસાઇડ, કોપર સલ્ફેટ, મરકયુરી સલ્ફાઇડ, સીલિકા, એસ્બેસ્ટોસ જેવાં તત્ત્વો છૂટાં પડે છે, જેથી આ રંગો ચામડી સાથે એવાં ચીપકી જાય કે ચાર દિવસ સુધી પીછો છોડતા નથી, પર્વનાં ઉન્માદમાં આ રંગોથી વ્યકિતનાં આંખ, નાક અને ચામડી જેવાં અંગો પર ઘાતક અસર થવાથી કેટલાંક લોકો અસાઘ્ય બીમારીનો ભોગ પણ બની શકે છે.

આ જ સંદર્ભે રાજકોટની શિવમ હોસ્પિટલના આંખના સર્જન(આઇસ સ્પેશિયાલિસ્ટ) ડો. આર કે પરિખ જણાવ્યું કે, હોળીમાં વપરાશમાં લેવાતા રંગબેરંગી રંગોમાં ભારે પ્રમાણમાં મેટલ, એસિડ, અલ્કલીઝ અને કાચનો ભૂકો જેવા ઝેરી પદાર્થો હોય છે, જેનાથી રમવાથી અનેક પ્રકારના ત્વચાના રોગો, એલર્જી, આંખના રોગો, કીકીને નુક્શાન અને અનેક પ્રકારની ગંભીર સ્વાસ્થ્યલક્ષી સમસ્યાઓ ઊભી થવાના જોખમો છે.

હોળીના રંગોમાં સૌથી જોખમકારક વસ્તુ હોય તો એનિલિન ડાય એટલેકે કૃત્રિમ રંગો. ચિંતા જનક બાબત એ છે કે હોળીમાં કુદરતી રંગોની જગ્યાએ આજકાલ આ પ્રકારના રંગોનું જ વધારે ચલણ છે. જ્યારે સ્કીન(ચામડી) સર્જન(ડરમિટિલોજી) ડો. એસ.ટી. પટેલે જણાવ્યું હતું કે, પેસ્ટ તરીકે બજારમાં ઉપલબ્ધ રંગોમાં ઝેરી તત્વોનો પ્રમાણ વધુ હોય છે જેમાં એન્જીન ઓઈલ અથવા અન્ય ઉતરતી કક્ષાના ઓઈલનું મિશ્રણ હોય છે જે ત્વચાને ખુબ જ નુક્સાન પહોંચાડે છે. ક્યારેક તો આ પ્રકારના રંગો જો આંખમાં જાય તો હંગામી રીતે દ્રષ્ટિ ખોવાઈ જવાનો ભય પણ ઊભો થાય છે.

PTI

એવું નથી કે માત્ર ખતરનાક કૃત્રિમ રંગો જ નુક્સાન પહોંચાડે છે. આપણે જે રીતે હોળી રમતા હોઈએ છીએ તે પણ ક્યારેક ઘાતક નીવડે છે. ડો. પટેલે આ બાબતે વધુમાં કહે છે કે હોળીમાં અનેક લોકોને ખાસ કરીને બાળકોને પાણી કે રંગો ભરેલા ફુગ્ગા ફેંકવાની આદત હોય છે જે ક્યારેક આંખમાં કે કાનમાં ઈજા પહોંચાડે છે. આથી આવી હોળી રમવાની રીતોથી બચવું જોઇએ. હોળી એ નિર્દોષ તહેવાર છે આથી તેની સુંદરતા પણ રાસાયણિક રંગોથી નહીં પરંતુ કુદરતી રંગોથી રમવાથી જ નીખરી આવે છે.

કુદરતી રંગોમાં ફૂલોના રંગ, બીટ, હળદર, રેડ સેંડલવુડ પાવડર કે પછી સુરક્ષિત ખાવાના રંગોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત કેસુડા અને કુદરતી ગુલાલ તો ખરા જ. હોળીમાં બને એટલા કુદરતી રંગોનો જ ઉપયોગ કરવો બધા માટે હિતાવહ છે.