http://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/વિવિધ > યોગ > યોગાસનCopyright Webdunia.comFri, 07 May 2010 09:31:09 GMTgu-INયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/27/1080827027_1.htmમાથાના બળે કરવામાં આવતુ હોવાથી આને શીર્ષાસન કહે છે. વિધિ - બંને ઘૂંટણ જમીન પર ટકાવતા હાથોની કોણીઓ જમીન પર મૂકો. પછી હાથોની આંગળીઓને પરસ્પર મેળવીને ગ્રિપ બનાવો, ત્યારે માથાને ગ્રિપ બનેલી હથેળીઓની પાસે જમીન પર ટેકવી દો. જેનાથી માથાને ટેકો મળશે. પછી ઘૂંટણને જમીનથી ઉપર ઉઠાવીને પગને લાંબા કરી દો. પછી ધીરે ધીરે પંજા ટકાવી બંને પંજાને બળ ચઢાવતા શરીરની પાસે અર્થાત માથાની નજીક લાવવામાં આવે છે અને પછી બંને પગને ઘૂંટણથી વાળતા તેમને ધીરે ધીરે ઉપર ઉઠાવીને સીધુ કરવામાં આવે છે અને પૂર્ણ રૂપથી માથાને બળે શરીરને ટેકવવામાં આવે છે. થોડી વાર આ જ અવસ્થામાં રહ્યા પછી ફરી એ જ અવસ્થામાં આવવા માટે પહેલા ઘૂંટણને વાળતા ધીરે ધીરે ઘૂંટણને પેટની તરફ લાવતા પંજાઓને જમીન પર મૂકવામાં આવે છે. પછી માથાને જમીન પર ટકાવી થોડીવાર આ સ્થિતિમાં રહ્યા પછી માથાને જમીન પરથી ઉઠાવતા વજ્રાસનમાં બેસીને પૂર્વ સ્થિતિમાં આવી જાવ. સાવધાની : શરૂઆતમાં આ આસન દિવાલનો ટેકો લઈને જ કરવુ જોઈએ અને એ પણ યોગાચાર્યની દેખરેખમાં. માથાને જમીન પર ટેકવતી વખતે ધ્યાન રાખો કે સારી રીતે માથાનો આ ભાગ જ ટેકવ્યો છે,Fri, 05 Feb 2010 08:09:26 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/27/1080827027_1.htmશીર્ષાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/20/1080820018_1.htmબધા આસનોનો સાર સૂર્ય નમસ્કારમાં છિપાયો છે. સૂર્ય નમસ્કાર યોગાસનોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે. આ નમસ્કર માં લગભગ બધા આસનોનો સમાવેશ થાય છે. સૂર્યનમ: સ્કાર કરનારને સંપૂર્ણ લાભ આપવામાં સમર્થ છે. આનો અભ્યાસ કરવાથી સાધકનુ શરીર નિરોગી અને સ્વસ્થ થઈને તેજસ્વી બની જાય છે. સૂર્ય નમસ્કારનો અભ્યાસ બાર સ્થિતિઓમાં કરવામાં આવે છે, આની પણ બે સ્થિતિઓ હોય છે. પ્રથમ જમણા પગથી અને બીજી ડાબા પગથી. 1) પહેલા સાવધાનની સ્થિતિમાં ઉભા થઈ જાવ. પછી બંને હાથને ખભાના સમાંતર ઉઠાવતા માથા ઉપર બંને હથેળીઓને તેના આગળના ભાગ સાથે જોડતા બંને હાથોને સામે લાવીને આગળના ભાગ સાથે જોડાયેલી હથેળીઓને નીચેની તરફ ફરાવતા નમસ્કારની સ્થિતિમાં ઉભા થઈ જાવ. 2) શ્વાસ લેતા બંને હાથોને કાનોથી અડાવીને ઉપરની તરફ ખેંચો અને હાથને ગરદનની વધુ પાછળની તરફ નમાવો. ધ્યાનને ગરદન પાછળ 'વિશુધ્ધિ ચક્ર' પર કેન્દ્રીત કરો. 3) ત્રીજી સ્થિતિમાં શ્વાસને ધીરે ધીરે બહાર કાઢતા આગળની તરફ નમો. હાથ ગરદનની સાથે, કાનથી અડાવીને નીચે જઈને પગને જમણી-ડાબી પૃથ્વીને સ્પર્શ કરો. ઘૂંટણ સીધા રહેવા જોઈએ. થોડી ક્ષણ આવી જ સ્થિતિમાં રહો. આ સ્થિતિને પાદ પશ્ચિમોતાસનની સ્થિતિ કહે છે.Fri, 07 May 2010 09:25:22 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/20/1080820018_1.htmસૂર્ય નમસ્કાર - બધા રોગોમાં લાભદાયકયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/13/1080813029_1.htmકટિનો અર્થ કમર અર્થાત કમરનું ચક્રાસન. આ આસનમાં બંને ભુજાઓ, ગરદન અને કમરનુ વ્યાયામ થાય છે. વિધિ : પહેલા સાવધાનની મુદ્રામાં ઉભા થઈ જાવ. પછી બંને પગમાં લગભગ એક ફૂટનુ અંતર મુકીને ઉભા થઈ જાવ. પછી બંને હાથોને ખભાને સમાંતર ફેલાવતા હથેળીઓ જમીન તરફ મૂકો. પછી ડાબો હાથ સામેથી ફરાવતા જમણા ખભા પર મુકો. પછી જમણ હાથ વાળીને પીઠની પાછળ લઈ જઈને કમર પર મૂકો. ધ્યાન રાખો કે કમરવાળા હાથને હથેળી ઉપર જ રહે. હવે ગરદનને જમણેથી ખભાની તરફ ફરાવતા પાછળ લઈ જાવ. થોડી વાર આ જ સ્થિતિમાં રહો. પછી ગરદનને સામે લાવીને ક્રમશ : હાથોને ખભાને સમાંતર મુકીને હવે આ જ ક્રિયાને જમણેથી કરવાનો પ્રયત્ન કર્યા પછી જમણી બાજુથી કરો. આ રીતે આના એક એક તરફથી પાંચ-પાંચ ચક્ર કરો. સાવધાની : કમર કે ગરદનમાં વધુ દુ:ખાવો હોય તો આ આસન ન કરો.Fri, 07 May 2010 09:16:58 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/13/1080813029_1.htmકટિચક્રાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/06/1080806024_1.htmઆમાં આપણે બંને હાથથી પોતાના પગના અંગૂઠાને પકડીએ છીએ, પગની ટચલી આંગળી પણ પકડીએ છીએ. આ આસન હાથથી પગને પકડીને કરવામાં આવે છે, તેથી આને પાદહસ્તાસન કહેવાય છે. વિધિ : આ આસન ઉભા થઈને કરવામાં આવે છે. પહેલા ખભા અને કરોડરજ્જુના હાડકાં સીધા રાખતા સાવધાનની મુદ્રામાં ઉભા થઈ જાવ. પછી બંને હાથને ધીરે ધીરે ઉપર ઉઠાવવામાં આવે છે. હાથને ખભાથી સમાંતર લાવીને થોડા થોડા ખભાને આગળની તરફ દબાવતા પછી હાથોને માથા સુધી ઉપર ઉઠાવવામાં આવે છે. ધ્યાન રાખો કે ખભા કાનથી અડેલા હોવા જોઈએ. હવે ઘૂંટણને સીધા રાખ્યા પછી હાથની બંને હથેળીઓથી એડી-પંજા મળેલ બંને પગને ઘૂંટી પાસેથી પકડીને માથાને ઘૂંટણથી સ્પર્શ કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં શ્વાસ લેતા રહો. આ સ્થિતિને સૂર્ય નમસ્કારની ત્રીજી સ્થિતિ પણ કહી શકાય છે. તમારી અનુકૂળતા મુજબ 30-40 સેકંડ સુધી આ સ્થિતિમાં રહો.Fri, 07 May 2010 09:15:53 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0808/06/1080806024_1.htmપાદહસ્તાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/31/1080731002_1.htmઅર્ધનો અર્થ થાય છે અડધું અને ચંદ્રાસન અર્થાત ચંદ્રની જેમ કરવામાં આવેલુ આસન. આ આસનને કરતી વખતે શરીરની સ્થિતિ અર્ધ ચંદ્રની જેમ થઈ જાય છે, તેથી આને અર્ધ ચંદ્રાસન કહે છે. આ આસનની સ્થિતિ ત્રિકોણ જેવી પણ બને છે તેથે તેને ત્રિકોણાસન પણ કહે છે, કારણ કે બંને કરવામાં કોઈ ખાસ અંતર નથી. વિધિ : સૌ પ્રથમ બંને પગને એડી પંજાને અડાડીને ઉભા રહો. બંને હાથને કમરથી જોડાયેલા ગરદન સીધી અને નજર સામે રાખો. પછી બંને પગને લગભગ એક થી દોઢ ફૂટ દૂર રાખો. મેરુદંડ સીધા રાખો. ત્યાર બાદ ડાબા હાથને ઉપર ઉઠાવતા ખભાને સમાંતર લાવો પછી હથેળીને આકાશ તરફ કરો. પછી ઉપરના હાથને વધુ ઉપર ઉઠાવતા કાનથી અડાડી દો. આ દરમિયાન ધ્યાન રાખો કે ડાબો હાથ તમારી કમરથી જ અડાવી રાખો. પછી જમણા હાથને ઉપર સીધા કાનને માથાથી અડાડીને રાખતા કમર થી ડાબી બાજુ નમતા જાવ. આ દરમિયાન તમારો ડાબો હાથ તેની જાતે જ નીચે સરકતો જશે. ધ્યાન રાખો કે ડાબા હાથની હથેળીને ડાબા પગથી અલગ ન થઈ જાય. જ્યા સુધી બની શકે ડાબી તરફ નમો પછી આ અર્ધ ચંદ્રની સ્થિતિમાં 30-40 સેકંડ સુધી રહો. પાછા આવવા માટે ધીરે ધીરે ફરી: સીધા ઉભા થઈ જાવ.Fri, 05 Feb 2010 08:35:55 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/31/1080731002_1.htmઅર્ધચન્દ્રાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/23/1080723023_1.htmઆનાથી શરીરની સ્થિતિ તાડના ઝાડ જેવી થઈ જાય છે તેથી આ આસનને તડાસન કહે છે. વિધિ - આ આસન ઉભા રહીને કરવામાં આવે છે. એડી-પંજાને સમાનાંતર ક્રમમાં થોડા દૂર રાખો. હાથોને કમર સાથે સીધા અડાવી રાખો. પછી ધીરે ધીરે હાથને ખભા સુધી ઉઠાવો ત્યારે હાથને માથા ઉપર લઈ જતા પગની એડી પણ જમીનથી ઉઠાવીને સાવધાનીથી પંજાને બળે ઉભા થઈ જાવ. પછી ફિંગર લોક લગાવીને હાથને પંજાથી વિરુધ્ધ દિશામાં વાળી દો. ગરદન સીધી રાખો અને પછી આના વિરુધ્ધ કરતા ફરી પહેલા જેવી સ્થિતિમાં આવી જાવ. સાવધાની : જ્યારે હાથને ઉપરની તરફ લઈ જવામાં આવે છે, ત્યારે આ ધ્યાન રાખવાનુ છે કે હાથની સાથે એડિયોને પણ ઉપરાની તરફ ઉઠાવવામાં આવે છે. આ અવસ્થામાં શરીરનો ભાર પગને આંગળીઓ પર રહે છે. જ્યારે હાથને ઉપરની તરફ ખેંચવામાં આવે છે તે સમયે પેટને અંદરની તરફ વધુ ખેંચવામાં આવે છે.Fri, 07 May 2010 09:07:05 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/23/1080723023_1.htmતાડાસન.યોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/16/1080716028_1.htmઆ આસનમાં શરીરની આકૃતિ સંપૂર્ણ રીતે ખેંચાયેલા ધનુષ જેવી થઈ જાય છે તેથી તેને ધનુરાસન કહે છે. અર્ધધનુરાસન અને પૂર્ણ ધનુરાસનમાં કોઈ ખાસ ફરક નથી હોતો. સામાન્ય રીતે આને પણ ધનુરાસન જ કહેવાય છે. પરંતુ સતત પ્રયત્ન કરતા રહેવાથી જ્યારે આ આસન સિધ્ધ થઈ જાય છે તો પૂર્ણ ધનુરાસનની આકૃતિ જેવી પ્રતિત થાય છે અર્થાત ખેંચાયેલા ધનુષ બાણ જેવી. વિધિ : મકરાસનની અવસ્થામાં પેટના બળે ઉંધી જાય. પછી બંને પગને પરસ્પર અડાડી હાથોને કમર સાથે જોડો. દાઢી ભૂમિ પર ટેકવો. એડી-પંજા અને ધૂંટણ જોડાયેલા હોય. કોણીઓ કમરને અડેલી, ઉપરની તરફ હથેળી મુકો. હવે પગને ઘૂંટણથી વાળો. પછી બંને હાથથે પગના અંગૂઠાને જોરથી પકડો. પછી હાથ અને પગને ખેંચતા ઘૂંટણ પણ ઉપર ઉઠાવો. માથુ પાછળની તરફ પગના તળિયા પાસે લઈ જાવ. આખા શરીરનો ભાર નાભિપ્રદેશના ઉપર જ રહે. કુમ્ભક કરીને આ સ્થિતિમાં 10-30 સેકંડ સુધી રહો. પાછા ફરવા માટે પહેલા દાઢીને જમીન પર ટેકવી પગ અને હાથને સમાનાંતર ક્રમમાં ક્રમશ: ધીરે ધીરે જમીન પર લઈ ફરીથી મકરાસનની સ્થિતિમાં આવી જાવ.અને શ્વાસોચ્છસની પ્રક્રિયા સામાન્ય બનતા તેનું પુનરાવર્તન કરો. આ રીતે ત્રણથી ચાર વાર આ આસન કરો.Fri, 07 May 2010 09:01:38 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/16/1080716028_1.htmપૂર્ણધનુરાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/09/1080709022_1.htmઆ આસનમાં શરીરની આકૃતિ સામાન્ય રીતે ખેંચાયેલા ધનુષ જેવી લાગે છે. તેથી તેને અર્ધધનુરાસન કહે છે. સામાન્ય રીતે આને પણ ધનુરાસન કહે છે. વિધિ : મકરાસનની અવસ્થામાં પેટના બળે ઉંઘી જાવ. પછી બંને પગને એકબીજા સાથે જોડી હાથને કમર સાથે અડાડો. દાઢી જમીન પર મૂકો. એડી-પંજા અને ઘૂંટણો મળેલા હોવા જોઈએ. કોણીને કમરથી જોડાયેલી, ઉપરની તરફ હથેળીઓ મૂકો. હવે પગને ઘૂંટણથી વાળો. પછી બંને હાથથી પગને ટચલી આંગળીથી પકડો. હાથ અને પગને ખેંચતા ઘૂંટણને ઉપર ઉઠાવો. જેટલુ બની શકે તેટલુ માથુ પાછળની તરફ લઈ જાવ. સમગ્ર શરીરનો ભાર નાભિ પર આવે એવો પ્રયત્ન કરો. પગના તળિયા અને માથુ સમાન રીતે લાઈનમાં રહે. કુમ્ભક કરીને આ સ્થિતિમાં 10-30 સેંકંડ સુધી રહો. પાછા ફરવા માટે દાઢીને જમીન પર ટેકવો પછી હાથને પછી ધીરે ધીરે પગને ભૂમિ પર લાવતા ફરી મકરાસનની સ્થિતિમાં સૂઈ જાવ અને પૂરક કરો. શ્વાસોચ્છશ્વાસની પ્રક્રિયા સામાન્ય થતા બીજી વાર કરો. આ રીતે 3-4 આવૃત્તિ કરો. સાવધાની - જે લોકોને કરોડરજ્જૂની અથવા ડિક્સનું વધુ કષ્ટ હોય, તેમણે આ આસન ન કરવુ જોઈએ. પેટ સંબંધી કોઈ ગંભીર રોગ હોય તો તે પણ આ આસન ન કરે.Fri, 05 Feb 2010 08:50:28 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/09/1080709022_1.htmઅર્ધધનુરાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/02/1080702024_1.htmનૌકાસનને પીઠના બળે ઉંઘીને કરવામાં આવે છે, જ્યારે કે વિપરીત નૌકાસનને પેટના બળે. જેમાં શરીરની આકૃતિ નૌકા જેવી દેખાય છે જેના કારણે તેને વિપરીત નૌકાસન કહે છે. વિધિ : આ આસન પણ પેટના બળે ઉંઘીને કરવામાં આવે છે. પેટના બળે ઉંઘીને બંને હાથોને મેળવીને સામે ફેલાવો. પગ પણ પાછળ ભેગા કરો અને સીધા રહો. પંજાને પાછળની તરફ ખેંચાયેલા રહે. શ્વાસ અંદર ભરીને બંને તરફથી શરીરને ઉપર ઉઠાવો. પગ, છાતી, માથા અને હાથ ભૂમિથી ઉપર ઉઠેલુ હોવુ જોઈએ. આ પ્રકારે 4-5 વાર આવૃતિ કરો. સાવધાની : જે લોકોને મેરુદંડનો કોઈ ગંભીર રોગ હોય તેમણે આ આસન ન કરવુ જોઈએ. સ્ત્રીઓએ આ આસન ન કરવુ. લાભ : નાભિ પ્રદેશને શક્તિ પ્રદાન કરે છે. મેરુદંડને શક્તિ પ્રદાન કરે છે. ગેસ કાઢે છે. યૌન રોગ અને દુર્બળતા દૂર કરે છે.Mon, 22 Feb 2010 06:38:10 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0807/02/1080702024_1.htmવિપરીત નૌકાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/25/1080625021_1.htmશલભ એક કિટને કહે છે અને શલભ ટીંડાને પણ. આ આસનમાં શરીરની આકૃતિ કાંઈક આવા જ પ્રકારની થઈ જાય છે તેથી તેને શલભાસન કહે છે. વિધિ : આ આસનની ગણતરી પણ પેટના બળે ઉંઘીને કરવામાં આવેલા આસનોમાં કરવામાં આવે છે. પેટના બળે ઉંઘીને સૌથી પહેલા દાઢીને જમીન પર ટેકવો. પછી બંને હાથને જાંધ નીચે દબાવો. હવે શ્વાઅસ અંદર લઈને બંને પગને એક બીજા સાથે અડાડીને સમાનાંતરે ક્રમમાં ઉપર ઉઠાવો. પગને વધુ ઉપર ઉઠાવવા માટે હાથોની હથેળીઓથી જાંધને દબાવો. પાછા ફરવા માટે ધીરે ધીરે પગને જમીન પર લઈ આવો. પછી હાથોને જાંધની નીચેથી કાઢતા મકરાસનની સ્થિતિમાં ઉંધી જાવ.Fri, 07 May 2010 08:49:03 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/25/1080625021_1.htmશલભાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/18/1080618028_1.htmઆ આસનમાં શરીરની આકૃતિ ફન ઉઠાવેલા સર્પ જેવી બને છે, તેથી આને ભુજંગાસન કે સર્પાસન કહેવાય છે. ઉંધા થઈને પેટના બળે ઉંધી જાવ. એડી-પંજા ભેગા થયેલા મૂકો. દાઢી જમીન પર અડેલી રાખો. કોણી કમરને અડીને અને હથેળીઓ ઉપરની તરફ. હવે ધીરે ધીરે હાથને કોણી તરફથી વાળીને લાવો અને હથેળીઓને બાજૂઓની નીચે મૂકો. પછી દાઢીને ગરદનમાં દબાવીને માથુ જમીન પર ટેકવો. ફરી નાકને જમીન પર થોડુ અડાડીને માથાને આકાશ તરફ ઉઠાવો. માથુ અને છાતીને જેટલુ પાછળ લઈ જઈ શકો છો લઈ જાવ, પરંતુ નાભિને જમીન પર રાખો. આ આસનના લાભ - આ આસનથી કરોડરજ્જુ મજબૂત થાય છે. આ આસનથી પેટની ચરબી ઓછી થાય છે. વય વધવાને કારણે પેટની નીચેના ભાગની નસોને ઢીલી થતી અટકાવવમા મદદ મળે છે. આનાથી બાજુઓને તાકત મળે છે. પીઠમાં આવેલ ઈડા અને પિંગલા નાડીઓ પર સારો પ્રભાવ પડે છે. ખાસ કરીને મગજમાથી નીકળતા જ્ઞાનતંતુઓ બળવાન બને છે. પીઠના હાડકાની દરેક અડચણો દૂર થાય છે. ગેસ દૂર થાય છે.Fri, 07 May 2010 09:08:18 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/18/1080618028_1.htmભુજંગાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/12/1080612007_1.htmમકરાસનની ગણતરી પેટના ભાગે સુઈને કરવામાં આવતાં આસનોમાં કરવામાં આવે છે. આ આસનની છેલ્લી અવસ્થામાં આપણા શરીરની આકૃતિ મગર જેવી દેખાય છે. રીત : સૌથી પહેલાં પેટને સમાંતર સુઈ જાવ. દાઢીને જમીન પર...Mon, 22 Feb 2010 06:41:34 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/12/1080612007_1.htmમકરાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/04/1080604033_1.htmઆ પીઠના બળે સૂઈને કરવામાં આવે છે. પહેલા સવાસનની સ્થિતિમાં સૂઈ જાવ. પછી બંને પગને એક બીજાથી અડાડીને હાથને કમર સાથે જોડી દો. હવે ઘૂંટણને વાળીને પંજાને ભૂમિ પર ટકાવો. પછી ધીરે ધીરે બંને જોડાયેલા ઘૂંટણને છાતી પર મૂકો. ત્યારે હાથને કાતર બનાવી ઘૂંટણને પકડો.Fri, 05 Feb 2010 08:53:20 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0806/04/1080604033_1.htmપવન મુક્તાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/28/1080528016_1.htmઆ આસનની અંતિમ અવસ્થામાં આપણા શરીરની આકૃતિ નૌકા જેવી દેખાય છે, આ જ કારણે આને નૌકાસન કહે છે. વિધિ : પીઠના બળે ઉંધી જવાનુ હોય છે. એડી-પંજાને ભેગા મળેલા બંને હાથ બાજુમાં, હથેળીઓ જમીન પર અને ડોકને સીધી રાખવામાં આવે છે. હવે બંને પગ, ગરદન અને હાથને ધીરે ધીરે સમાનંતરે એક સાથે ઉપરની તરફ ઉઠાવવામાં આવે છે. છેલ્લી અવસ્થામાં આખા શરીરનુ વજન નિતંબ ઉપર રાખવુ જોઈએ. સાવધાની - શરીરને ઉપર ઉઠાવતી વખતે બંને હાથ-પગના અંગૂઠા અને માથાનો ભાગ એક લાઈનમાં હોય. છેલ્લી અવસ્થામાં પગનો અંગૂઠો અને માથાનો ભાગ સીધા નથી આવતા તો ધીરે ધીરે અભ્યાસ કરીને પ્રયત્ન કરો. જેમણે સ્લિપ ડિસ્કની તકલીફ હોય તેમણે આ આસન ન કરવુ જોઈએ. મેરુદંડમાં કડકપણું કે પેટ સંબંધી ગંભીર રોગ હોય તો પણ આ આસન ન કરવુ. લાભ - આ આસન કરવાથી પાચન ક્રિયામાં, નાના-મોટા આંતરડામાં લાભ મળ્યો છે. અંગૂઠાથી આંગળીઓ સુધી ખેંચાવ હોવાને કારણે શુધ્ધ લોહી તીવ્ર ગતિથી પ્રવાહિત થાય છે, જેનાથી શરીર નિરોગી બનેલુ રહે છે. હર્નિયા રોગમાં પણ આ આસન લાભદાયક માનવામાં આવ્યુ છે.Mon, 22 Feb 2010 06:50:52 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/28/1080528016_1.htmનૌકાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/21/1080521011_1.htmઆ આસનમાં શરીરનો આકાર હલ જેવો થાય છે તેથી આને હલાસન કહે છે. વિધિ - પહેલા પીઠના બળે સૂઈ જાવ. એડી પંજા મેળવી લો. હાથોની હથેળીઓને જમીન પર મૂકીને કોણીને કમરથી અડાડીને મૂકો. હવે શ્વાસને સુવિદ્યામુજબ બહાર કાઢી લો. પછી બંને પગને એક સાથે ધીરે ધીરે ઉંચા ઉઠાવતા જાવ. ઘૂંટણ સીધા મૂકીને પગને ઉપર આકાશની તરફ ઉઠાવો પછી પાછળથી માથા તરફ ઉઠાવતા જમીન પર મૂકી દો. પછી બંને હાથને પંજાને ભેગા કરીને માથાને થોડુ દબાવો જેનાથી તમારા પગ વધુ પાછળની તરફ જશે. ધ્યાન રાખો કે પગ ખેંચાયેલા અને ઘૂંટણથી સીધા રહે. આને તમારી સુવિદ્યામુજબ જેટલો સમય સુધી મુકી શકો છો તેટલો સમય મુકી રાખો. પછી ધીરે ધીરે આ સ્થિતિની અવધિને બે થી પાંચ મિનિટ સુધી વધારો. સાવધાની - રીઢ સંબંધી ગંભીર બીમારી થવાની સ્થિતિમાં અથવા ગળામાં કોઈ ગંભીર રોગ થયાની સ્થિતિમાં આ આસન ન કરો. આ આસનના લાભ - કરોડરજ્જુમાં કઠોરતા હોવી એ વૃધ્ધાવસ્થાની નિશાની છે. હલાસનથી કરોડરજ્જુ નરમ પડે છે. મેરુદંડ સંબંધી નાડિઓના સ્વાસ્થ્યની રક્ષક બનીને વૃધ્ધાવસ્થાના લક્ષણો જલ્દી નથી દેખાતા.Fri, 05 Feb 2010 09:07:08 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/21/1080521011_1.htmહલાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/14/1080514032_1.htmસર્વ, અંગ અને આસન અર્થાત સર્વાગાસન. આ આસનને કરવાથી બધા અંગોની કસરત થાય છે તેથી આને સર્વાગાસન કહે છે. વિધિ : પીઠના બળે સીઘા સૂઈ જાવ. પગ ભેગા થયેલા, હાથને બંને બાજુ બગલમાં અડાડીને હથેળીઓ જમીનની તરફની રાખી મૂકો. શ્વાસ અંદર ભરતા જરૂર મુજબ બંને હાથની મદદથી પગને ધીરે ધીરે 30 ડિગ્રી, પછી 60 ડિગ્રી અને છેવટે 90 ડિગ્રી સુધી ઉઠાવો. 90 ડિગ્રી પર જો સીધુ ન થાય તો 120 ડિગ્રી પર પગ લઈ જઈને હાથને ઉઠાવીને કમરની પાછળ અડાડો. પાછા ફરતી વખતે પગને સીધા મૂકીને પાછળની તરફ થોડા નમાવો. બંને હાથને કમરથી હટાવીને જમીન પર સીધા કરી દો. હવે હથેળીઓથી જમીન દબાવતા જે ક્રમમાં ઉઠ્યા હતા તે જ ક્રમમાં ધીરે ધીરે પહેલા પીઠ અને પછી પગને જમીન પર સીધા કરો. જેટલા સમય સુધી સર્વાગાસન કરવામાં આવે તેટલા સમય સુધી શવાસનમાં વિશ્રામ કરો. સાવધાની : કોણીને ભૂમિ પર ટેકવીને મૂકી રાખો અને પગને મેળવીને સીધા રાખો. પંજા ઉપરની તરફ ખેંચાયેલા અને આંખો બંધ હોય અથવા પગના અંગૂઠા પર નજર રાખો. જે લોકોને ગરદન કે કરોડરજ્જુમાં કોઈ પણ જાતની તકલીફ હોય તેમણે આ આસન ન કરવુ જોઈએ.Mon, 22 Feb 2010 06:49:39 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/14/1080514032_1.htmસર્વાગાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/07/1080507036_1.htmઆ આસનના અંતિમ અવસ્થામાં અમારુ શરીર ઉંધુ થઈ જાય છે, તેથી તેને વિપરીતકર્ણી આસન કહેવાય છે. વિધિ - પીઠના બળે ઉંઘીને બંને પગને મેળવીને એડી પંજાને પરસ્પર મળેલા, હાથ બગલમાં હાથોની હથેળીઓ જમીન ઉપર અને ગરદન સીધી રાખવી જોઈએ. ધીરે ધીરે બંને પગને 30 ડીગ્રીના કોણ પર પહોંચાડે છે. 30 ડીગ્રી પર પહોંચાડ્યા પછી થોડીક સેકંડ રોકાય છે. ત્યારબાદ ફરી 90 ડીગ્રીના ખૂણા પર પહોંચ્યા પછી બંને હાથને જમીન પર પ્રેસ કર્યા બાદ નતિંબને ધીરે ધીરે ઉઠાવતા પગને પાછળ લઈ જાય છે અને બરોબર નિતંબના સીધમાં રાખે છે. બંને હાથ નિતંબ પર મુકે છે અને પગને સીધા કરી દે છે. સાવધાની : 90 ડીગ્રી કોણ પર પહોંચ્યા પછી પગને ઝટકીને ઉઠાવો. પગ ઉઠાવતી સમયે પગ ઘુંટણ સુધી વળેલા ન હોય. નિતંબ ઉઠાવતી વખતે જમણી અને ડાબી તરફ પગ ચલાવે છે, જેમાં ડોક મચકાવાનો ભય રહે છે. પગ નિતંબની સીધમાં રહે. જે લોકોને બીપી, હૃદય રોગ, કમરમાં દુ:ખાવો અને ગરદનનો દુ:ખાવાની ફરિયાદ હોય તે લોકોએ આ આસન ન કરવુ જોઈએ.Mon, 22 Feb 2010 07:09:34 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0805/07/1080507036_1.htmવિપરિતકર્ણી આસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/30/1080430031_1.htmસવનો અર્થ થાય છે મડદુ એટલેકે આપણા શરીરને મડદાંની જેમ બનાવી લેવાને કારણે જ આ આસનને સવાસન કહેવામાં આવે છે. વિધિ : પીઠના બળે ઉંધીને બંને પગમાં વધુમાં વધુ અંતર રાખવામાં આવે છે. પગના પંજાની બહાર અને એડિયોની અંદરની તરફ રાખવામાં આવે છે. બંને હાથને શરીરથી લગભગ છ ઈંચના અંતરે રાખવામાં આવે છે. હાથને ઉપરની તરફ ખોલીને મુકો. ડોકને સીધી અને આખો બંધ કરો. આખુ શરીર ઢીલુ છોડ્યા પછી સૌથી પહેલા મનને શ્વાસોશ્વાસના ઉપર લગાવે છે, અને આપણે મનથી અનુભવી છે કે બંને નાસિકાઓથી શ્વાર અંદર જઈ રહ્યો છે અને બહાર આવી રહ્યો છે. જ્યારે શ્વાસ અંદર જાય છે ત્યારે નાસિકાના આગળના ભાગમાં થોડી ઠંડક લાગે છે અને જ્યારે શ્વાસ બહાર છોડીએ છીએ ત્યારે આપણને ગરમાહટનો અનુભવ થાય છે. આ ગરમાહટ અને ઠંડકનો અનુભવ કરો.Mon, 22 Feb 2010 07:04:39 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/30/1080430031_1.htmસવાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/23/1080423027_1.htmમયૂરનો અર્થ થાય છે મોર. આ આસન કરવાથી શરીરની આકૃતિ મોરના જેવી દેખાય છે તેથી આનુ નામ મયૂરાસન છે. વિધિ ; બંને હાથને બંને ઘૂંટણની વચ્ચે મુકો. હાથના અંગૂઠા અને આંગળીઓ અંદરની બાજુ મુકીને હાથેળી જમીન પર મુકો. પગ ઉઠાવતી વખતે બંને હાથ પર એકસરખું વજન આપીને ધીરે ધીરે પગને ઉઠાવો. હાથના પંજા અને કોણીના બળ પર ધીરે ધીરે સામેની તરફ નમતા શરીરને આગળ નમાવ્યા પછી પગને ધીરે ધીરે સીધા કરી દે છે. ફરી સામાન્ય સ્થિતિમાં આવતા પહેલા પગને જમીન પર લાવવામાં આવે છે અને ત્યારે ફરી વજ્રાસનની સ્થિતિમાં આવી જાવ. સાવધાની : જે લોકોને બ્લડપ્રેશર, ટી.બી. હૃદય રોગ, અલ્સર અને હર્નિયા રોગની તકલીફ હોય તે આ આસન યોગ ચિકિત્સકની સલાહ મુજબ કરે. લાભ : પાચન ક્રિયા વ્યવસ્થિત રીતે કામ કરે છે. કબજિયાત, ગેસ વગેરે પેટ સંબંધી સામાન્ય રોગોની સારવાર થાય છે. આંતરડા અને તેનાથી સંબંધિત અંગોને મજબૂતી મળે છે સાથે સાથે અમાશય અને મૂત્રાશયના દોષ દૂર થાય છે.Fri, 07 May 2010 08:32:58 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/23/1080423027_1.htmમયૂરાસનયોગાસનhttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/16/1080416028_1.htmજે આસનમાં સુખનો અનુભવ હોય તેવુ આસન પસંદ કરી (પદ્માસન, સિધ્ધાસન કે વજ્રાસન) કમર અને ડોકને સીધી રાખીને ધીરે ધીરે ડાબી બાજુ લઈ જવામાં આવે છે. થોડાક સેકંડ જમણી બાજુ રોકાય છે,Fri, 07 May 2010 08:29:14 GMThttp://gujarati.webdunia.com/miscellaneous/yoga/yogasan/0804/16/1080416028_1.htmબ્રહ્મમુદ્રાસન