ગણપતિના નિદાન ભાવોના રહસ્ય

દંતપાશાકુશેષ્ટાનિ - આ ગણપતિના હાથોમાં વિદ્યમાન અનેક શક્તિનું સૂચક છે. તેમાં દંત, ધનપ્રાણ, પાશ નિયંત્રણ શક્તિ, અંકુશ આકર્ષણ અને વરમુદ્રા અભિષ્ટ કામપૂરિની શક્તિના ક્રમશ ઉપાય છે. શુળ્ડાદંડમાં સ્થિત બીજપૂર ફળ પાર્થિવ પરમાણુઓનું કારણ છે. બાલેન્દુદ્યોતમૌલિમ - આ જ્ઞાનેશ્વર્યનું કારણ છે. અર્થાત 'ગણપતિ' જ્ઞાનધન છે સર્વજ્ઞ છે. 'ગણપતિ'ની એકદંતતા પાર્થિવ પૂષા પ્રાણની સાથે અભેદની સૂચિકા છે. નિદાન ભાવનું ધ્યાન - આગમ-પુરાણ વગેરેમાં 'નિદાન' ભાવોથી કલ્પિત ગણપતિના અનેક ધ્યાનોનો ઉલ્લેખ છે. તેમાંથી ત્રણ ધ્યાનો અહીં રજૂ કર્યા છે. - પહેલો ભાવ खर्वं स्थूलतनुं गजेन्द्रवदनं लम्बोदरं सुन्दरं प्रस्यन्दन्मधुगंधलुब्धमधुपव्यालोलगण्डस्थलम्‌। दन्ताघातविदारितारिरुधिरैः सिन्दूरशोभकरं वन्दे शैलुसुतासुतं गणपतिं सिद्धिप्रदं कामदम्‌॥ - બીજો ભાવ सिन्दूराभं त्रिनेत्रं पृथुतरजठरं हस्तपद्मैर्दधानं दन्तं पाशांकुशेष्टान्युरुकरविलसद्वीजपूराभिरामम्‌॥ बालेन्दुद्योतमौलिं करिपतिवदनं दानपूरार्द्रगण्डं भोगीन्द्राबद्धभूषं भजत गणपतिं रक्तवस्त्रांगरागम्‌॥ - ત્રીજો ભાવ उद्यद्दिनेश्वररुचिं निजहस्तपद्मैः पाशांकशाभयवरान्‌ दधतं गजास्यम्‌। रक्तांबरं सकलदुः खहरं गणेशं ध्यायेत्‌ प्रसन्नमखिलाभरणाभिरामम्‌॥