સંબંધિત સમાચાર
- US Vs Iran: રોજ ડૂબશે રૂ. 4000 Cr... US ની હોર્મુજ 'નાકાબંદી', સંકટમાં ઈરાનની લાઈફલાઈન
- Iran-US Ceasefire LIVE: હોર્મુજને લઈને ઈરાન અને અમેરિકા બાથે ચઢ્યા, ઈસ્લામાબદમાં શાંતિ વાર્તાની પુરજોશ તૈયારી
- ટ્રમ્પે શાહબાઝ શરીફના જુઠ્ઠાણાનો કર્યો પર્દાફાશ, બતાવ્યું - ઈરાન સાથેના સીઝફાયર એગ્રીમેંમાં લેબનોન કેમ નહિ ?
- અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ શુ સમાપ્ત થઈ ચુક્યુ છે ? ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યુ અમારા હાથ હજુ પણ ટ્રિગર પર છે ! 10 પોઈંટ્સમાં જાણો સીઝફાયર પાછળની હકીકત
- ચેતવણી! તાત્કાલિક ઈરાન છોડી દો, 'ભારતીઓ માટે કેન્દ્ર સરકારની નવી સલાહ'
હોર્મુજ સંમ્પૂર્ણ રીતે બંધ થઈ જાય તો શુ બીજો કોઈ રસ્તો નથી બની શકતો, જાણો કેટલા ઓપ્શન મળી રહેશે ?
if hormuz is completely closed know about other routes
દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થા જે લાઈફલાઈન સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુજ પર ટકી છે તેના પર સંકટના વાદળો છવાય ગયા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુજની સમુદ્રી નાકાબંદીનુ એલાન કરી આતરરાષ્ટ્રીય જગતમાં ખલબલી મચાવી દીધી છે. આ ફક્ત એક રસ્તો બંધ થવાની વાત નથી. પણ આખી દુનિયાની તેલ સપ્લાયને ઠપ કરવાના સંકેત છે. છેવટે કેમ આ રસ્તો આટલો ખાસ છે અને જો આ સંમ્પૂર્ણ રીતે બંધ થઈ જાય તો શુ આપણી પાસે તેનો કોઈ બીજો વિકલ્પ બચ્યો છે ?
સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રમ્પનો કડક સંદેશ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર તેમની "અમેરિકા ફર્સ્ટ" નીતિને વધુ તીવ્ર બનાવી છે, જેમાં એક મોટા લશ્કરી પગલાનો સંકેત આપવામાં આવ્યો છે. તેમણે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, "ટ્રુથ સોશિયલ" પર સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે યુએસ નેવી હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરેક જહાજ પર નજર રાખશે અને નાકાબંધી કરશે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ઈરાનની જીદને કારણે આ પગલું જરૂરી બન્યું છે. જો કે તેમણે ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિ સુધરશે તો છૂટછાટ આપવાનું વચન આપ્યું છે, પરંતુ શક્તિ પ્રદર્શનનો તબક્કો શરૂ થઈ ગયો છે.
દરિયાઈ નાકાબંધીની સીધી અસર શું થશે?
આ નાકાબંધીનો અર્થ એ છે કે કોઈ પણ જહાજ યુએસ નેવીની પરવાનગી અથવા નિરીક્ષણ વિના આ સાંકડા માર્ગને પાર કરી શકશે નહીં. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે જેમાંથી વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયનો એક તૃતીયાંશ ભાગ પસાર થાય છે. નાકાબંધીથી જહાજોની અવરજવરમાં વિલંબ થશે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ માત્ર ઈરાન માટે જ નહીં પરંતુ ભારત અને ચીન જેવા મુખ્ય તેલ આયાતકારો માટે પણ સમસ્યાઓ ઊભી કરશે.
જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થાય તો વિકલ્પો શું છે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની સ્થિતિમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ની ઇસ્ટ કોસ્ટ પાઇપલાઇનને વૈકલ્પિક માર્ગ માનવામાં આવે છે. આ પાઇપલાઇન અબુ ધાબીના તેલ ક્ષેત્રોને સીધા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બહાર ઓમાનના અખાતમાં સ્થિત ફુજૈરાહ બંદર સાથે જોડે છે. જો કે, તેની ક્ષમતા ફક્ત 1.5 થી 1.8 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (mbpd) છે. હોર્મુઝથી દૈનિક તેલ પ્રવાહની તુલનામાં, આ ક્ષમતા સમુદ્રમાં એક ટીપા જેવી છે અને વિશ્વની ભૂખ સંતોષવામાં નિષ્ફળ જશે.
સાઉદી અરેબિયાની પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇનની તાકાત
સાઉદી અરેબિયા પાસે "પેટ્રોલાઇન" અથવા પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન નામનો એક મુખ્ય વિકલ્પ છે. આ આશરે 1,200 કિલોમીટરની પાઇપલાઇન પર્સિયન ગલ્ફથી સીધા લાલ સમુદ્રના બંદર યાનબુ સુધી તેલનું પરિવહન કરે છે. તેની ક્ષમતા આશરે 5 થી 7 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ છે. તકનીકી રીતે, તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બાયપાસ કરવાનો સૌથી મોટો માર્ગ છે, પરંતુ લાલ સમુદ્રમાં તાજેતરના સંઘર્ષોને જોતાં, આ માર્ગને પણ સંપૂર્ણપણે સલામત ગણી શકાય નહીં.
લાલ સમુદ્ર અને સુએઝ નહેરનો પડકાર
જે જહાજો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીથી બચી જાય છે તેમને બાબ અલ-મંડેબ સામુદ્રધુની અને સુએઝ નહેરના આગામી મોટા પડકારનો સામનો કરવો પડે છે. જ્યારે આ માર્ગ યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જતા જહાજો માટે ટૂંકો છે, તેમ છતાં તે પ્રાદેશિક સંઘર્ષો અને ડ્રોન હુમલાઓનો ભય ધરાવે છે. જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને લાલ સમુદ્ર અશાંતિમાં રહે છે, તો વૈશ્વિક વેપારની સમગ્ર શૃંખલા તૂટી જશે, જેના કારણે જહાજોને હજારો માઇલ ચકરાવો કરવો પડશે.
ગુડ હોપના કેપનો લાંબો માર્ગ
જ્યારે બધા ટૂંકા માર્ગો બંધ અથવા અસુરક્ષિત હોય છે, ત્યારે જહાજો પાસે દક્ષિણ આફ્રિકાના ગુડ હોપના કેપ દ્વારા પરંપરાગત લાંબા માર્ગનો માર્ગ રહે છે. આ માર્ગ માટે યુરોપમાં હજારો માઇલ વધારાની મુસાફરીની જરૂર પડે છે. આનાથી જહાજોના આગમનમાં અઠવાડિયાનો વિલંબ થાય છે, પરંતુ બળતણ અને મજૂર ખર્ચ પણ એટલો વધી જાય છે કે સામાન્ય ગ્રાહક સુધી પહોંચતો માલ અને તેલ ખૂબ જ મોંઘો થઈ જાય છે.
ઇરાક અને કુવૈત જેવા દેશોની લાચારી
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થવાથી પર્સિયન ગલ્ફની અંદર સ્થિત દેશો પર સૌથી વિનાશક અસર પડશે. ઇરાક, કુવૈત અને કતાર જેવા દેશો પાસે તેલ અને ગેસ નિકાસ કરવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સિવાય બીજો કોઈ મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ નથી. જો આ માર્ગ સંપૂર્ણપણે અવરોધિત થઈ જાય, તો તેમની અર્થવ્યવસ્થા તૂટી શકે છે. ઈરાન પણ આ શ્રેણીમાં આવે છે, પરંતુ તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પોતાનો કબજો જાળવી રાખ્યો છે કારણ કે તે તેની સૌથી મોટી તાકાત છે.
ઈરાનનો ડ્રોન અને મિસાઈલ ખતરો
વિકલ્પો વિશે વાત કરવી જેટલી સરળ છે, તેને સુરક્ષિત કરવી વધુ મુશ્કેલ છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો હોર્મુઝ બંધ થઈ જાય, તો તે યુએઈના ફુજૈરાહ બંદર જેવા અન્ય વૈકલ્પિક માર્ગોને સુરક્ષિત રહેવા દેશે નહીં. ઈરાન પાસે લાંબા અંતરના ડ્રોન અને મિસાઈલોનો ભંડાર છે જે ઓમાનના અખાત અને આસપાસની પાઇપલાઇનોને નિશાન બનાવી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો વિકલ્પો અસ્તિત્વમાં હોય, તો પણ સુરક્ષા લગભગ અનિશ્ચિત છે.
પાઈપલાઈનની મર્યાદિત ક્ષમતા અને ફુગાવો
સત્ય એ છે કે વિશ્વમાં કોઈ પાઇપલાઇન અથવા વૈકલ્પિક માર્ગ હોર્મુઝનું સ્થાન લઈ શકતો નથી. દરરોજ સરેરાશ 20-21 મિલિયન બેરલ તેલ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. જો આપણે બધી હાલની પાઇપલાઇન્સની ક્ષમતાને જોડીએ તો પણ, તે 8-9 મિલિયન બેરલથી વધુનું સંચાલન કરી શકશે નહીં. બાકીના ૧.૨ કરોડ બેરલ તેલની અછત વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટનું કારણ બનશે, જે ફેક્ટરીઓથી લઈને વાહનો સુધી બધું જ સ્થગિત કરી શકે છે.
