ઈરાન-ઈઝરાયેલ-અમેરિકા યુદ્ધની આડઅસર, સુરતની ટેક્સટાઈલ મિલોમાં અઠવાડિયે બે દિવસ રજા, મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગને એક મહિનાનું તાળું

Publish: Mon, 23 Mar 2026 (13:40 IST) Updated: Mon, 23 Mar 2026 (15:10 IST)

iran israyel war effect

પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધથી ગુજરાતના અર્થતંત્રને ભારે નુકસાન થયું છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ  100 ડોલરથી ઉપર પહોંચી ગયા છે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગ ઠપ્પ થઈ ગયું છે, અને ગેસ અને LPG સપ્લાય પર ભારે અસર પડી છે. આનાથી સુરતના ટેક્સટાઇલ હબ અને મોરબીના સિરામિક ક્લસ્ટર બંને ગંભીર સંકટમાં ફસાઈ ગયા છે.

સુરત ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ: અઠવાડિયામાં બે દિવસ બંધ, ખર્ચ બમણો:

સુરતની ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ મિલો - જે કૃત્રિમ કાપડ, રંગકામ અને પ્રિન્ટિંગ પર આધાર રાખે છે - પેટ્રોકેમિકલ આધારિત કાચા માલ અને ઊર્જાના ભાવમાં તીવ્ર વધારા સાથે ઝઝૂમી રહી છે. યાર્ન, કોલસો/ગેસ અને અન્ય ઇનપુટ્સના ભાવમાં 15-20% વધારો થયો છે. સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપોના કારણે સ્ટોક ઘટી રહ્યો છે - ઘણી મિલોમાં હવે ફક્ત 10-20 દિવસનો કોલસો/ગેસ બાકી છે. આ બેવડા સંકટ (વધતા ખર્ચ અને ઓછી માંગ) ને પહોંચી વળવા માટે, દક્ષિણ ગુજરાત ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસર્સ એસોસિએશન (SGTPA) એ દર અઠવાડિયે બે દિવસ માટે મિલો બંધ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે.

SGTPA ના પ્રમુખ જીતુ વખારિયાએ જણાવ્યું હતું કે, "ગ્રે કાપડના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે, બજારના પક્ષો હવે પ્રક્રિયા માટે સામગ્રી સપ્લાય કરી રહ્યા નથી. આવી સ્થિતિમાં, મિલો ચલાવવી એ ખોટનો પ્રસ્તાવ બની ગયો છે. અમે આગામી અઠવાડિયાથી નુકસાન ઘટાડવા અને સંસાધનોનું સંરક્ષણ કરવા માટે આ પગલું લઈ રહ્યા છીએ." સુરતમાં આશરે 400-500 પ્રોસેસિંગ યુનિટ છે, જે 300,000 થી વધુ કામદારોની આજીવિકાને સીધી રીતે ટેકો આપે છે. ઘટાડેલી કામગીરી વેતનને અસર કરી રહી છે અને મોટા પાયે કામદારોનું સ્થળાંતર કરી રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને અન્ય રાજ્યોમાંથી હજારો કામદારો દરરોજ સુરત છોડીને ઘરે પરત ફરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો કટોકટી લંબાય છે, તો માંગ પરત ફરતી વખતે કામદારોની તીવ્ર અછત સર્જાઈ શકે છે, જે ઉદ્યોગના પુનઃપ્રાપ્તિ માટે મોટો ફટકો સાબિત થશે.

નોટબંધી અને કોવિડ પછી સુધરતા સુરત માટે આ કટોકટી એક નવો ફટકો છે. ઉદ્યોગ બાંગ્લાદેશ કટોકટી માટે તક તરીકે તૈયારી કરી રહ્યો હતો, પરંતુ હવે વૈશ્વિક અસ્થિરતાએ બધું ઉથલાવી નાખ્યું છે.

મોરબી સિરામિક ઉદ્યોગ: ગેસ કટોકટીને કારણે સેંકડો એકમો બંધ

કટોકટીના લહેરો સુરતથી આગળ વધીને ભારતના સિરામિક હબ મોરબી સુધી પહોંચી ગયા છે, જ્યાં દેશના 80-90% ટાઇલ્સ અને સેનિટરીવેરનું ઉત્પાદન થાય છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે અને ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગેસ પુરવઠો બંધ થવાને કારણે સેંકડો એકમો  બંધ થઈ ગયા છે અથવા બંધ થવાની આરે છે. નિકાસ માર્ગો અવરોધિત છે.  દુબઈ, ઓમાન, કતાર અને શારજાહ જેવા મુખ્ય બંદરો પર અવરોધોને કારણે કન્ટેનર ફસાયેલા છે.  મોરબીના વિશ્વપ્રસિદ્ધ સિરામિક ઉદ્યોગે ગેસની ભારે અછત અને ભાવમાં અનિશ્ચિતતાને કારણે એક મહિના માટે તમામ એકમો બંધ રાખવાનો ઐતિહાસિક અને કડક નિર્ણય લીધો છે. સિરામિક એસોસિએશનની બેઠક બાદ લેવાયેલા આ સામૂહિક નિર્ણયને કારણે હાલમાં 250  જેટલા કારખાનાઓને તાળા લાગી ગયા છે, અને જો સ્થિતિ હજુ વધુ વણસશે તો આ આંકડો 600 ને પાર કરી શકે છે.

નૂર ચાર્જમાં 20-30 ગણો વધારો થયો છે. આનાથી ઉદ્યોગનો રોકડ પ્રવાહ ખોરવાઈ ગયો છે, અને લાખો નોકરીઓ જોખમમાં છે. હજારો કરોડના વાર્ષિક ટર્નઓવર સાથે મોરબી હવે પતનની આરે છે.

ટૂંકમાં, આ ફક્ત પ્રાદેશિક મંદી નથી, પરંતુ ગુજરાતના સમગ્ર ઉત્પાદન અર્થતંત્ર પર વૈશ્વિક ભૂરાજકીય તણાવની સીધી અસર છે. રાજ્યનું સૌથી મોટું આર્થિક એન્જિન કસોટીના સમયનો સામનો કરી રહ્યું છે. લાંબા સમય સુધી સંઘર્ષ ફુગાવા, બેરોજગારી અને સ્થળાંતરની નવી લહેર તરફ દોરી શકે છે. ઉદ્યોગ સરકાર પાસેથી તાત્કાલિક રાહત પેકેજો, વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો અને નિકાસ સહાયની માંગ કરી રહ્યો છે.

પેપર મિલોની હાલત અને ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા

માત્ર સિરામિક જ નહીં, પણ મોરબીની અંદાજે ૫૨ જેટલી પેપર મિલો પણ આર્થિક સંકટમાં સપડાઈ છે. કાચા માલની અછત અને વેચાણમાં 50% ના ઘટાડાને કારણે આખું મોરબી હાલ આર્થિક ચિંતાના વાતાવરણમાં છે. એસોસિએશનના પ્રમુખ મનોજ એરવાડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ગેસની ઉપલબ્ધતા અને ભાવમાં સ્થિરતા આવ્યા બાદ જ નવા ભાવપત્રક સાથે ફરીથી ઉત્પાદનનો ધમધમાટ શરૂ કરવામાં આવશે.