બાંકીપુર અને દતિયા પેટાચૂંટણી: ભાજપ કેમ હાર્યું? શું બદલાઈ રહ્યો છે દેશનો રાજકીય મૂડ?

Bankipur Election Result

ત્રણ રાજ્યોમાં ત્રણ વિધાનસભા બેઠકો માટે પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી, પરંતુ ભાજપ ફક્ત એક જ બેઠક જીતી શક્યું હતું. બિહારના બાંકીપુરમાં ભાજપના નીરજ સિંહ હારી ગયા. જનસૂરાજના પ્રશાંત કિશોર અહીં જીત્યા. મધ્યપ્રદેશના દતિયામાં, કોંગ્રેસના ઘનશ્યામ સિંહે ભાજપના આશુતોષ તિવારીને હરાવ્યા. ભાજપ માટે એકમાત્ર બચાવ કરનારી કૃપા ગુજરાતથી આવી, જ્યાં ભાજપના સતેન્દ્રભાઈ પટેલે માંજલપુરમાં કોંગ્રેસના ભીખાભાઈ રબારીને મોટા માર્જિનથી હરાવ્યા. આનો અર્થ એ થયો કે આજના સ્કોરકાર્ડમાં, ભાજપ, કોંગ્રેસ અને જનસૂરાજે એક-એક બેઠક જીતી.

આ ત્રણ બેઠકો માટેની પેટાચૂંટણીના પરિણામો કોઈપણ સરકારના સ્વાસ્થ્ય પર કોઈ ફરક પાડવાનો નથી, પરંતુ આ પરિણામો દ્વારા આપવામાં આવેલ સંદેશ દૂરગામી અસર કરશે.

ભાજપને બાંકીપુરમાં મોટો ઝટકો લાગ્યો 

બાંકીપુર મતવિસ્તારમાં ભાજપની હારની સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે કારણ કે આજે ભાજપે બાંકીપુર બેઠક ગુમાવી દીધી, આ બેઠક તેના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નવીન થોડા મહિના પહેલા જ જીતી હતી, જે 50,000 થી વધુ મતોથી.

આ હારની ચર્ચા એ પણ થઈ રહી છે કારણ કે બાંકીપુર એવી બેઠક છે જે ભાજપે 1995 પછી ક્યારેય ગુમાવી નથી. આજે, ભાજપે એક એવી બેઠક ગુમાવી છે જે સંપૂર્ણપણે શહેરી છે અને ભાજપનો ગઢ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, આ બેઠકની વધુ ચર્ચા એટલા માટે થઈ રહી છે કારણ કે અહીં ભાજપનો જનસુરાજ નેતા પ્રશાંત કિશોર દ્વારા પરાજય થયો હતો.

આજનો વિજય પ્રશાંત કિશોરની ચૂંટણી યાત્રાની શરૂઆત દર્શાવે છે. અગાઉ, તેઓ ચૂંટણીઓનું આયોજન કરતા હતા. 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, તેમણે એક પાર્ટી બનાવી અને ચૂંટણી લડી, જોકે તેઓ પોતે ચૂંટણી લડ્યા ન હતા.

પ્રશાંત કિશોરની રાજકીય યાત્રા શરૂ  

આ વખતે, તેઓ ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતર્યા અને એવી બેઠક પરથી ચૂંટણી લડ્યા જ્યાં એવું કહેવામાં આવતું હતું કે ભાજપ જેને પણ મેદાનમાં ઉતારશે તે જીતશે. જોકે, રાજકારણમાં ધારણાઓ અલ્પજીવી હોય છે, અને આજે આ ધારણા તૂટી ગઈ.

પ્રશાંત કિશોરે ભાજપના નીરજ સિંહાને મોટા અંતરથી હરાવ્યા. પ્રશાંત કિશોરને 63,946 મત મળ્યા, જ્યારે ભાજપના નીરજ સિંહાને 44,700 મત મળ્યા. બંને વચ્ચેનો તફાવત 19,000 મતોથી વધુ હતો, એટલે કે ભાજપે પાછલી ચૂંટણીમાં 50,000 મતોથી જીત મેળવી હતી, પરંતુ આ વખતે તે 19,000 મતોથી હારી ગઈ.

પરિણામો પછી, પ્રશાંત કિશોરનો પહેલો હુમલો મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરી પર હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે બાંકીપુરના લોકોએ ભાજપ નેતૃત્વને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે કોઈ સારા વ્યક્તિને બિહારના મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવે.

આ હાર ભાજપને અમુક અંશે આશ્ચર્યચકિત કરશે, અને તેથી, પરિણામો પછી તરત જ સમીક્ષા શરૂ થઈ ગઈ છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભાજપ પ્રમુખ નીતિન નવીનની પરંપરાગત બેઠક પરની હારને મોટો ફટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે. પાર્ટીમાં એવી પણ ચર્ચા છે કે ઉમેદવાર બદલવાથી ખોટો સંદેશ ગયો અને કેટલાક પરંપરાગત મતદારો ગુસ્સે થયા.

ચાલો ભાજપની હારના કારણો શોધીએ.

વધુ પડતા આત્મવિશ્વાસને હારનું સૌથી સંભવિત કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

NEET વિદ્યાર્થી આંદોલનની અસર ચૂંટણીમાં જોવા મળી.

UGC મુદ્દા પર ઉચ્ચ જાતિના ગુસ્સાથી ભાજપને નુકસાન થયું.

ભરત તિવારીની ઘટનાએ મુખ્ય મતદારોને ગુસ્સે કર્યા.

સમ્રાટ ચૌધરી વિરોધી ભાવના ચૂંટણીમાં પ્રતિબિંબિત થઈ.

પ્રશાંત કિશોરની છબી અને તેમણે ઉઠાવેલા મુદ્દાઓને જાહેર સમર્થન મળ્યું.

કોંગ્રેસ અને RJDના મત પ્રશાંત કિશોરના પક્ષમાં ગયા.

ચૂંટણીમાં જાતિ સમીકરણો કરતાં મુદ્દાઓ અને ઉમેદવારોએ પ્રાથમિકતા લીધી.

ભાજપની ઉમેદવાર પસંદગી નબળી હતી, જેના પરિણામે નુકસાન થયું.

પ્રશાંત કિશોર બાંકીપુરમાં એક મુખ્ય પરિબળ બન્યા, પરંતુ ભાજપ તેને સમજવામાં નિષ્ફળ ગયો.

જોકે, ભાજપ એવું પણ માને છે કે મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીને એક પણ બેઠકના પરિણામના આધારે નિશાન બનાવવા જોઈએ નહીં. જોકે, નીતિશ કુમારે મુખ્યમંત્રી પદ છોડ્યા પછી અને સમ્રાટ ચૌધરી મુખ્યમંત્રી બન્યા પછી આ પહેલી ચૂંટણી હતી. તેથી, તેને તેમની પહેલી રાજકીય કસોટી તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી હતી.

જોકે, હવે સમીક્ષાની વાત થઈ રહી છે, જ્યારે આરજેડી કહે છે કે પ્રશાંત કિશોર ભાજપની બી ટીમ છે.

બાંકીપુર ભાજપ માટે પરંપરાગત બેઠક રહી છે. આ એવી બેઠક છે જ્યાં ભાજપની સંમતિ વિના ચૂંટણી રાજકારણમાં એક પાંદડું પણ હલતું નથી.1995માં, નીતિન નવીનના પિતા, નવીન કિશોર સિંહા અહીંથી ચૂંટણી જીત્યા હતા. અગાઉ, આ વિધાનસભા મતવિસ્તાર પટના પશ્ચિમ તરીકે ઓળખાતો હતો. તેઓ 1995 થી 2005 સુધી અહીંથી ચૂંટણી જીતતા રહ્યા.

તેમના મૃત્યુ પછી, 2006માં, નીતિન નવીન આ બેઠક જીતવા લાગ્યા.

2015માં, જ્યારે નીતિશ કુમાર અને લાલુ યાદવે સાથે ચૂંટણી લડી હતી, ત્યારે પણ નીતિન નવીન જીત્યા હતા.

2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, તેઓ 50,000 મતોના રેકોર્ડ માર્જિનથી જીત્યા હતા. કલ્પના કરો કે ભાજપ માટે આ બેઠક કેટલી સુરક્ષિત હતી.

આ બેઠકને ભાજપની બેઠક પણ માનવામાં આવતી હતી કારણ કે બાંકીપુરમાં ઉચ્ચ જાતિઓ, વૈશ્ય અને મધ્યમ વર્ગની નોંધપાત્ર વસ્તી છે, જેમને ભાજપની પરંપરાગત મત બેંક માનવામાં આવે છે.

આ સામાજિક સમીકરણોને કારણે, બાંકીપુર વર્ષોથી ભાજપનો સૌથી મજબૂત શહેરી ગઢ માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ આ પેટાચૂંટણીમાં આ ગઢ તૂટી પડ્યો.

દતિયામાં ભાજપની વાપસી યોજના નિષ્ફળ ગઈ

બિહારના બાંકીપુરથી મધ્યપ્રદેશના દાતિયા સુધી, જ્યાં કોંગ્રેસ દ્વારા ભાજપની વાપસી યોજનાને નિષ્ફળ બનાવવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના રાજેન્દ્ર ભારતીએ 2023 માં અહીંથી ચૂંટણી જીતી હતી. તેમણે ભાજપના નરોત્તમ મિશ્રાને હરાવ્યા હતા, પરંતુ છેતરપિંડીના કેસમાં તેમને ત્રણ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, જેના કારણે તેમને રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી હતી અને બેઠક ખાલી રહી હતી.

જ્યારે પેટાચૂંટણીની જાહેરાત થઈ, ત્યારે ભાજપે જીતવા માટે એક યોજના બનાવી. તેમણે નરોત્તમ મિશ્રાના સ્થાને આશુતોષ તિવારીને મેદાનમાં ઉતાર્યા, જેઓ રાજેન્દ્ર ભારતી સામે હારી ગયા હતા, પરંતુ તેમને પણ કોંગ્રેસના ઘનશ્યામ સિંહે 6,000 થી વધુ મતોના માર્જિનથી હરાવ્યા.

વિધાનસભા પેટાચૂંટણીઓમાં સામાન્ય રીતે ખૂબ ઉત્સાહ જોવા મળતો નથી, પરંતુ મધ્યપ્રદેશની દતિયા બેઠક પરથી નરોત્તમ મિશ્રાને ટિકિટ ન મળવાથી ઘણી ચર્ચા થઈ. પાર્ટીના આ નિર્ણયથી તેમના સમર્થકોમાં રોષ ફેલાયો, જેના કારણે અનેક લોકોએ રાજીનામા આપ્યા. ટિકિટ ન મળતાં મિશ્રા પોતે પણ રડી પડ્યા હોવાનું કહેવાય છે. જોકે તેમણે પાછળથી પાર્ટી માટે પ્રચાર કર્યો, પરંતુ ભાજપ હારી ગયો.