ભારતમાં ટૂંક સમયમાં પ્લાસ્ટિક નોટો ચલણમાં આવશે ! 10 અને 20 રૂપિયાની નોટથી થશે શરૂઆત, જાણો શુ થશે ફાયદો

ભારત સરકાર પોલિમર નોટો રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. જોકે, જનતાને પ્લાસ્ટિક નોટો મેળવવા માટે થોડી રાહ જોવી પડશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પ્લાસ્ટિક નોટોના આયોજિત જારી અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી.

પ્લાસ્ટિક નોટો ક્યારે જારી કરવામાં આવશે?

RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે RBI આગામી નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં પોલિમર નોટો જારી કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે RBI આવતા વર્ષે એપ્રિલ-મેમાં પ્લાસ્ટિક નોટો જારી કરી શકે છે. થોડા સમય પછી, તે બજારમાં ઝડપથી ફરવા લાગશે.

10 અને 20  રૂપિયાના મૂલ્યમાં 100  કરોડ નોટો છાપવાની યોજના

કેન્દ્રીય નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ તાજેતરમાં લોકસભામાં માહિતી આપી હતી કે નાણા મંત્રાલયે 10  અને 20 રૂપિયાના મૂલ્યમાં RBIની પોલિમર ચલણી નોટોના ફિલ્ડ ટ્રાયલ્સને મંજૂરી આપી છે. પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે પાયલોટ પ્રોજેક્ટના ભાગ રૂપે 10  અને 20 રૂપિયાના મૂલ્યની 100 કરોડ નોટો છાપવામાં આવશે. આ નોટો ટ્રાયલ ધોરણે બહાર પાડવામાં આવશે જેથી ભારતીયો પ્લાસ્ટિક નોટો પ્રત્યે કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તેનું નિરીક્ષણ કરી શકાય. જો ટ્રાયલ સફળ થાય, તો પ્લાસ્ટિક નોટોનું મોટા પાયે જારી કરવાનું વિચારવામાં આવશે.

પોલિમર નોટો કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે?

પોલિમર નોટો પ્લાસ્ટિક જેવા ખાસ પ્રકારના કૃત્રિમ પદાર્થમાંથી બનાવવામાં આવે છે. નોટો છાપવા માટે એક મજબૂત અને લવચીક પ્લાસ્ટિક ફિલ્મનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ નોટો કાગળની નોટો કરતાં વધુ ટકાઉ તો હશે જ પણ ઝડપથી બગડશે પણ નહીં.

પ્લાસ્ટિક નોટો 30 વર્ષથી વધુ ટકી શકે છે.

RBI ગવર્નરે જણાવ્યું હતું કે કેટલાક દેશોમાં 30 વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલતી પોલિમર નોટોનો રેકોર્ડ છે. આ નોટો ખાસ કરીને ઓછી કિંમતની નોટો માટે ઉપયોગી થશે, કારણ કે તેનો વ્યાપક ઉપયોગ અને પ્રસાર થાય છે. તેમણે કહ્યું, "જો બધી યોજનાઓ સમયપત્રક મુજબ આગળ વધે, તો અમારું લક્ષ્ય આગામી નાણાકીય વર્ષની શરૂઆત સુધીમાં આ નોટો ચલણમાં લાવવાનું છે."

40 થી વધુ દેશોમાં પ્લાસ્ટિક ચલણનો ઉપયોગ થાય છે

આ ટેકનોલોજી સૌપ્રથમ 1988 માં ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. વિશ્વભરમાં 40 થી વધુ દેશો સંપૂર્ણપણે અથવા આંશિક રીતે પ્લાસ્ટિક (પોલિમર) ચલણનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ન્યુઝીલેન્ડ, કેનેડા, વિયેતનામ અને માલદીવ જેવા દેશો ફક્ત પ્લાસ્ટિકની નોટોનો ઉપયોગ કરે છે. આ દેશોએ કાગળની નોટો છાપવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું છે. સિંગાપોર, મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, સાઉદી અરેબિયા, ચિલી અને મેક્સિકો સહિતના ઘણા દેશો પસંદગીની સંખ્યામાં પ્લાસ્ટિક નોટોનો ઉપયોગ કરે છે. કાગળની નોટોની સાથે અહીં પ્લાસ્ટિક નોટોનો પણ ઉપયોગ થાય છે.

શું ફાયદો થશે?

આ નોટો કાગળની નોટો કરતાં લગભગ 2.5 ગણી વધુ સમય સુધી ચાલે છે.

તે પાણી, ચા અથવા કોફીના ઢોળાવ સામે પ્રતિરોધક છે, અને ગંદકી તેમના પર ચોંટી રહેતી નથી.

ફાટ્યા પછી અથવા કાપ્યા પછી, આ નોટોને અન્ય પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનો બનાવવા માટે રિસાયકલ કરી શકાય છે.