15 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ તિરંગો ફરકાવતા પહેલાં જાણી લો આ જરૂરી નિયમો

15 ઓગસ્ટ ભારત માટે માત્ર એક પર્વ નથી, પરંતુ દેશભક્તિ, ગૌરવ અને બલિદાનનું પ્રતીક છે. આપણો રાષ્ટ્રધ્વજ તિરંગો દેશની એકતા અને અખંડિતતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેના સન્માન, ઉપયોગ અને જાળવણી માટે ભારતીય ધ્વજ સંહિતા, 2002 હેઠળ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. દરેક નાગરિક માટે આ નિયમો જાણવા અને તિરંગાનું સન્માન કરવું જરૂરી છે.

સ્વતંત્રતા દિવસ અને પ્રજાસત્તાક દિવસમાં શું તફાવત છે?

ધ્વજારોહણ: 15 ઓગસ્ટ એટલે કે સ્વતંત્રતા દિવસના દિવસે ધ્વજને નીચેની સ્થિતિમાંથી ઉપર ખેંચીને ફરકાવવામાં આવે છે. તેને ધ્વજારોહણ (Flag Hoisting) કહેવામાં આવે છે. જ્યારે 26 જાન્યુઆરી એટલે કે પ્રજાસત્તાક દિવસના દિવસે તિરંગો પહેલેથી જ ઉપર બાંધેલો હોય છે અને તેને ખોલીને ફરકાવવામાં આવે છે. તેને ધ્વજ ફરકાવવો (Flag Unfurling) કહેવામાં આવે છે.

કોણ ધ્વજ ફરકાવે છે: 15 ઓગસ્ટના રોજ વડાપ્રધાન દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પરથી તિરંગો ફરકાવે છે. જ્યારે 26 જાન્યુઆરીના રોજ રાષ્ટ્રપતિ કર્તવ્ય પથ પર રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવે છે.

ધ્વજ સંહિતાના જરૂરી નિયમો

કદ અને પ્રમાણ: તિરંગો હંમેશાં લંબચોરસ હોવો જોઈએ. તેની લંબાઈ અને પહોળાઈનું પ્રમાણ 3:2 હોવું જોઈએ.

રંગોનો યોગ્ય ક્રમ: ધ્વજમાં સૌથી ઉપર કેસરિયો, વચ્ચે સફેદ અને સૌથી નીચે લીલો રંગ હોવો જોઈએ. સફેદ પટ્ટીની મધ્યમાં વાદળી રંગનું અશોક ચક્ર હોય છે.

ધ્વજની સ્થિતિ: તિરંગો ફાટેલો, ગંદો અથવા નુકસાનગ્રસ્ત ન હોવો જોઈએ. તેને હંમેશાં સન્માનજનક સ્થિતિમાં રાખવો જોઈએ.

સમય: સામાન્ય રીતે રાષ્ટ્રીય ધ્વજને સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધી ફરકાવી શકાય છે. રાત્રિના સમયે પણ તિરંગો ફરકાવવાની મંજૂરી છે, પરંતુ તેને યોગ્ય રીતે પ્રદર્શિત કરવામાં આવે અને પૂરતી રોશનીની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે તે જરૂરી છે.

અન્ય ધ્વજ સાથે: તિરંગાને હંમેશાં સન્માનજનક સ્થાન આપવું જોઈએ અને અન્ય ધ્વજ સાથે પ્રદર્શન કરતી વખતે નિર્ધારિત પ્રોટોકોલનું પાલન કરવું જોઈએ.

આ ભૂલો કરવાથી બચો

તિરંગાનો ઉપયોગ કપડાં, ટેબલક્લોથ અથવા સજાવટ માટે કરવો નહીં.

તિરંગાને જમીન કે પાણીનો સ્પર્શ થવા દેવો નહીં.

રાષ્ટ્રીય ધ્વજ પર કંઈપણ લખવું કે ચિત્ર દોરવું નહીં.

ફાટેલા અથવા ગંદા તિરંગાનું પ્રદર્શન કરવું નહીં.

તિરંગાનો ઉપયોગ કોઈ વસ્તુ કે વ્યક્તિને ઢાંકવા માટે કરવો નહીં.

ધ્યાન રાખો: રાષ્ટ્રીય ધ્વજનું અપમાન કાયદા હેઠળ દંડનીય હોઈ શકે છે. તેથી 15 ઓગસ્ટના રોજ તિરંગો ફરકાવતી વખતે નિયમોનું પાલન કરવાની સાથે તેના પ્રત્યે સન્માન અને ગૌરવ જાળવવું દરેક નાગરિકની જવાબદારી છે.