જન્માષ્ટમી 2026: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને કેમ ધરાવવામાં આવે છે 56 ભોગ? જાણો તેની પાછળની રસપ્રદ કથા

જન્માષ્ટમીના પર્વને લઈને દેશ-વિદેશમાં ભક્તોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળે છે. હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર ભાદરવા મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ મધ્યરાત્રિના સમયે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ થયો હતો. આ દિવસને ભગવાન વિષ્ણુના આઠમા અવતાર શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

જન્માષ્ટમીના દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને વિવિધ પ્રકારના ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. તેમાં 56 ભોગનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે શ્રીકૃષ્ણને 56 ભોગ જ કેમ ધરાવવામાં આવે છે? તેની પાછળ એક પ્રચલિત પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે.

શ્રીકૃષ્ણને માખણ કેમ પ્રિય હતું?

બાળપણમાં શ્રીકૃષ્ણ ખૂબ જ નટખટ અને તોફાની સ્વભાવના હતા. તેમને ખાવાનો પણ ખૂબ શોખ હતો. માતા યશોદા પોતાના લાડકા કાન્હા માટે દરરોજ વિવિધ પ્રકારની વાનગીઓ બનાવતી અને પોતાના હાથે ખવડાવતી.

શ્રીકૃષ્ણને ખાસ કરીને માખણ ખૂબ જ પ્રિય હતું. બાળપણમાં તેઓ ગોકુળની ગોપીઓના ઘરમાંથી માખણ ચોરીને ખાતા હતા. આ કારણે તેમને પ્રેમથી 'માખણ ચોર' પણ કહેવામાં આવે છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પ્રસન્ન કરવા માટે ભક્તો આજે પણ તેમને માખણ-મિશ્રીનો ભોગ ધરાવે છે. આ ઉપરાંત જન્માષ્ટમીના દિવસે અનેક સ્થળોએ ભગવાનને 56 પ્રકારની વાનગીઓનો ભોગ પણ ધરાવવામાં આવે છે.

56 ભોગ ધરાવવા પાછળ શું છે માન્યતા?

56 ભોગ સાથે જોડાયેલી એક પ્રચલિત કથા અનુસાર, જ્યારે ગોકુળમાં ભારે વરસાદ અને ઈન્દ્રના પ્રકોપથી બ્રજવાસીઓ મુશ્કેલીમાં મુકાયા હતા, ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે તેમને બચાવવા માટે ગોવર્ધન પર્વત પોતાની નાની આંગળી પર ઉપાડી લીધો હતો.

માન્યતા છે કે શ્રીકૃષ્ણે સતત 7 દિવસ સુધી ગોવર્ધન પર્વત ધારણ કર્યો હતો. આ દરમિયાન તેમણે અન્ન અને જળ ગ્રહણ કર્યું નહોતું.

કહેવાય છે કે શ્રીકૃષ્ણ દરરોજ 8 પ્રહરમાં ભોજન કરતા હતા. એટલે કે દિવસ દરમિયાન તેમના માટે 8 પ્રકારના ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવતી હતી. પરંતુ ગોવર્ધન પર્વતને સાત દિવસ સુધી ધારણ કરવાને કારણે તેઓ સાત દિવસ સુધી ભોજન કરી શક્યા નહીં.

આથી જ્યારે સાત દિવસ પછી વરસાદ બંધ થયો અને બ્રજવાસીઓ સુરક્ષિત થયા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણ માટે દરેક ઘરેથી વિવિધ વાનગીઓ બનાવવામાં આવી. સાત દિવસના 8 પ્રહર પ્રમાણે 7 × 8 = 56 થાય છે. તેથી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને 56 પ્રકારની વાનગીઓનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આજે પણ જન્માષ્ટમીના પવિત્ર દિવસે મંદિરો અને ઘરોમાં શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવથી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને 56 ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. તેમાં મીઠાઈ, ફળ, શાક, પૂરી, ખીર, માખણ-મિશ્રી સહિત અનેક પ્રકારની વાનગીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે.