Video: નર્મદામાં વહાવી દીધું 11,000 લિટર દૂધ, પર્યાવરણની ચિંતાને લઈને મહા અભીષેક આવ્યો વિવાદમાં

Publish: Thu, 9 Apr 2026 (19:36 IST) Updated: Thu, 9 Apr 2026 (19:48 IST)

Narmada Milk Waste

Narmada Milk Waste: મધ્યપ્રદેશની જીવાદોરી ગણાતી નર્મદા નદીમાં શ્રદ્ધા અને સંસાધનોના ઉપયોગ અંગે એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોએ ચિંતા ફેલાવી છે. જ્યારે આ દ્રશ્ય અતૂટ ભક્તિ અને ભક્તો માટે એક ભવ્ય ધાર્મિક વિધિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, ત્યારે તેણે પર્યાવરણવાદીઓ અને સામાજિક રીતે સભાન જૂથોમાં પણ ચિંતા ઉભી કરી છે. આ મુદ્દો ફક્ત શ્રદ્ધાનો નથી; તે હવે ધર્મ, જાહેર કલ્યાણ અને ઇકોસિસ્ટમ વચ્ચે એક મોટો વિવાદ બની ગયો છે, જે વહીવટથી લઈને સામાન્ય જનતા સુધી દરેકને વિભાજિત કરે છે.

बेक़सूर, नन्हे देवों का शाप विश्व पर पड़ा हिमालय!
हिला चाहता मूल सृष्टि का, देख रहा क्या खड़ा हिमालय?
'दूध-दूध!' फिर सदा कब्र की, आज दूध लाना ही होगा,
जहाँ दूध के घड़े मिलें, उस मंजिल पर जाना ही होगा! pic.twitter.com/YWBz1z9x3a

— Anurag Dwary (@Anurag_Dwary) April 9, 2026

સિહોરના પાતાળેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં થયું ભવ્ય આયોજન 

 આ વાયરલ વીડિયો સિહોર જિલ્લાના સતદેવ ગામનો છે, જ્યાં ચૈત્ર નવરાત્રિ દરમિયાન શ્રી દાદાજી દરબાર પાતાળેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં એક વિશાળ ધાર્મિક વિધિ યોજાઈ હતી. આ કાર્યક્રમ 18 માર્ચથી 7 એપ્રિલ સુધી 21 દિવસ સુધી ચાલ્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન મહાયજ્ઞ, શિવ મહાપુરાણ કથા અને દુર્ગા પાઠ સહિતના અનેક કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. આયોજકોએ જણાવ્યું હતું કે આ ભવ્ય કાર્યક્રમ માટે 5 એકરમાં એક વિશાળ પંડાલ બનાવવામાં આવ્યો હતો, અને લગભગ 41 ટન પૂજા સામગ્રી, જડીબુટ્ટીઓ અને સોના અને ચાંદીનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. સ્થાનિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ સપ્તર્ષિઓ માટેનું પ્રાચીન તપસ્યા સ્થળ છે, જ્યાં ભગવાન શિવ પ્રગટ થયા હતા, તેથી અહીનો મહિમા ભક્તો માટે સર્વોપરી છે.

11,000 લિટર દૂધનો વિશાળ અભિષેક અને શ્રદ્ધાળુઓનો પક્ષ  

જોકે, વિવાદનું મુખ્ય કારણ નર્મદાને 11,000 લિટર દૂધ ચઢાવવામાં આવ્યું હતું તે વિધિ હતી. શ્રી શિવાનંદ મહારાજના ભક્ત પવન પવાર કહે છે કે બાબાની નર્મદા પ્રત્યેની ભક્તિ અજોડ છે. તેઓ પોતે ખુલ્લા પગે પરિક્રમા કરે છે અને લોકોના કલ્યાણ માટે કામ કરે છે. તેમના મતે, અભિષેક પહેલા દરરોજ 151 લિટર દૂધ અને ખાસ દિવસોમાં 1100 લિટર દૂધ સાથે કરવામાં આવતો હતો, પરંતુ બુધવારે આ આંકડો 11,000  લિટર સુધી પહોંચી ગયો. ભક્તો માને છે કે નર્મદા તેમની માતા છે અને આ વ્યક્તિગત શ્રદ્ધાનો મામલો છે, જેને તેઓ પોતાના સંસાધનોથી પૂર્ણ કરી રહ્યા છે. તેમના માટે, આ એક દુર્લભ આધ્યાત્મિક સંગમ છે જેનો તર્ક દ્વારા નિર્ણય ન કરવો જોઈએ.

हटो व्योम के मेघ! पंथ से, स्वर्ग लूटने हम आते हैं,
'दूध, दूध! ...' ओ वत्स! तुम्हारा दूध खोजने हम जाते हैं!
राज्य में 10 लाख से अधिक बच्चे कुपोषित हैं, जिनमें से 1.36 लाख गंभीर कुपोषण की श्रेणी में आते हैं। वहीं 57% महिलाएं एनीमिया से पीड़ित हैं pic.twitter.com/HL79tpgEYn

— Anurag Dwary (@Anurag_Dwary) April 9, 2026

કુપોષણની માર અને સંસાધનોની બરબારી પર ઉઠ્યા સવાલ 

 આ વીડિયો વાયરલ થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર વિરોધનો અવાજ ઉઠ્યો. લોકોએ કહ્યું કે મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યમાં, જ્યાં કુપોષણ એક ગંભીર સમસ્યા છે, ત્યાં આટલા મોટા પાયે દૂધનો બગાડ સમજની બહાર છે. આંકડા દર્શાવે છે કે, હાઇકોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી અરજી અનુસાર, રાજ્યમાં 10 લાખથી વધુ બાળકો કુપોષિત છે, જેમાંથી 136,000 થી વધુ ગંભીર શ્રેણીમાં છે. 57 ટકા સ્ત્રીઓ એનિમિયાથી પીડાય છે. ટીકાકારોનો મત છે કે જો આ દૂધ ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકો સુધી પહોંચ્યું હોત, તો આ સેવા કોઈપણ ધાર્મિક વિધિ કરતાં વધુ મોટી હોત. કેટલાક બાળકોના મૃત્યુ અને પોષક પૂરવણીઓમાં કરોડો રૂપિયાના કથિત કૌભાંડના તાજેતરના અહેવાલોએ આ ચર્ચાને વેગ આપ્યો છે.

પર્યાવરણ અને જલીય જીવો પર શક્યત સંકટ 

આ મુદ્દાના ગંભીર પર્યાવરણીય પરિણામો છે, ફક્ત સામાજિક જ નહીં. નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે નદીમાં મોટા પ્રમાણમાં દૂધ નાખવાથી પાણીની ગુણવત્તા બગડે છે. આનાથી બાયોકેમિકલ ઓક્સિજન માંગ (BOD) વધે છે અને ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટે છે. જ્યારે દૂધ પાણીમાં સડી જાય છે, ત્યારે બેક્ટેરિયા ઝડપથી ગુણાકાર કરે છે, જે માછલીઓ અને અન્ય જળચર જીવો માટે ઘાતક બની શકે છે. નદીના ઇકોસિસ્ટમ પર ગંભીર અસર પડે છે. આ વિવાદે ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ કરી છે કે શું આપણી ધાર્મિક પરંપરાઓને આધુનિક સામાજિક અને પર્યાવરણીય જરૂરિયાતોને અનુરૂપ બનાવવાની જરૂર છે.