ચંદ્ર સાથે અથડાવા જઈ રહ્યો છે SpaceX નો 'અવારા' રોકેટ, જાણો શું થશે આ ટક્કરનો અંજામ

SpaceX rocket crash on Moon

એક જૂનું સ્પેસએક્સ રોકેટ, જે હવે અવકાશમાં છુપાયેલું છે, આગામી થોડા દિવસોમાં ચંદ્ર સાથે અથડાવાની તૈયારીમાં છે. એક વર્ષ કરતાં વધુ સમય પહેલાં બે ચંદ્ર લેન્ડર્સને અવકાશમાં લોન્ચ કર્યા પછી ત્યજી દેવાયેલું આ "ભટકાયેલું" રોકેટ હવે ચંદ્રની સપાટી સાથે અથડાવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, બુધવાર, 5 ઓગસ્ટના રોજ, રોકેટનો ઉપરનો ભાગ ચંદ્રની પશ્ચિમી સપાટી પર આઈન્સ્ટાઈન ક્રેટર પાસે પડશે. આ અસર એટલી શક્તિશાળી હશે કે તે ચંદ્રની સપાટી પર એક મોટો ખાડો બનાવશે અને ધૂળ અને ખડકોનો વિશાળ વાદળ અવકાશમાં મોકલશે.

8,700 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે અથડામણ

સ્પેસ ટ્રેકિંગ નિષ્ણાત બિલ ગ્રેના અંદાજ મુજબ, રોકેટ ચંદ્ર સાથે આશરે 5,400 માઇલ પ્રતિ કલાક અથવા લગભગ 8,700 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે અથડાશે. આ ગતિ અવાજની ગતિ કરતાં લગભગ સાત ગણી છે. આ ઘટના ચંદ્રના તે ભાગ પર થશે જે સૂર્યપ્રકાશમાં રહે છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડાના પૂર્વીય ભાગો તેમજ દક્ષિણ અમેરિકાના ઘણા વિસ્તારોમાંથી જોવાની શ્રેષ્ઠ તકો મળશે. જો કે, તેની અસર રાત્રિના પ્રારંભિક કલાકોમાં થશે અને તેની તેજસ્વી ફ્લેશ ખૂબ જ નબળી હોઈ શકે છે, જેના કારણે તેનું સીધું અવલોકન કરવું મુશ્કેલ બનશે.

અનેક કિલોમીટર સુધી ફેલાશે ધૂળ અને કાટમાળનો ગુબાર 

એક્સપર્ટ્સના મુજબ અથડાયા પછી નીકળનારો કાટમાળ અનેક કિલોમીટર સુધી અંતરિક્ષમાં ફેલાય શકે છે અને દૂરબીનથી તેને અનેક કિલોમીટર સુધી જોઈ શકાય છે. લૉસ એલામોસ નેશનલ લેબોરેટરીના વૈજ્ઞાનિક બેંજામિન ફર્નાડોએ કહ્યુ કે ચંદ્ર પર ગ્રૈવિટી ઓછી છે અને ત્યા હવા પણ નથી, તેથી ધૂળને ઉડાવીને દૂર લઈ જનારી કોઈ પ્રક્રિયા નહી થાય.  

બનશે 90 ફૂટ પહોળો અને 16 ફૂટ ઊંડો ખાડો  

ફર્નાન્ડોના અંદાજ મુજબ, આ અસર ચંદ્રની સપાટી પર લગભગ ૯૦ ફૂટ (૨૭ મીટર) પહોળો અને 16  ફૂટ (5 મીટર) ઊંડો ખાડો બનાવી શકે છે. જોકે આ ખાડો પૃથ્વી પરથી દેખાશે નહીં, ચંદ્રની પરિક્રમા કરતા અવકાશયાન તેને સરળતાથી રેકોર્ડ કરી શકશે. નાસાનું લુનર રિકોનિસન્સ ઓર્બિટર અને દક્ષિણ કોરિયાનું દાનુરી લુનર ઓર્બિટર આ ઘટનાની છબીઓ કેપ્ચર કરશે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, દાનુરી અસર પહેલા અને પછી રોકેટના એક કે બે માઇલની અંદરથી પસાર થશે.

રોકેટ પહેલાથી જ બે ચંદ્ર લેન્ડર્સને અવકાશમાં લોન્ચ કરી ચૂક્યું છે.

રોકેટનો આ ભાગ આશરે 40 ફૂટ (12 મીટર) લાંબો છે અને તેનું વજન આશરે 4,500  કિલોગ્રામ છે. તેનો ઉપયોગ 15 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ બે ખાનગી ચંદ્ર લેન્ડર્સને અવકાશમાં મોકલવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આમાંનું એક લેન્ડર ફાયરફ્લાય એરોસ્પેસનું બ્લુ ઘોસ્ટ હતું, જેણે ખાનગી અવકાશયાન દ્વારા પ્રથમ સંપૂર્ણ સફળ ચંદ્ર ઉતરાણ કર્યું હતું. જાપાની કંપની આઇસ્પેસની માલિકીનું બીજું લેન્ડર તેના ચંદ્ર ઉતરાણ દરમિયાન ક્રેશ થયું હતું.

શુ પહેલા પણ થઈ ચુકી છે કોઈ આવી ઘટના ?  

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે કુદરતી ઉલ્કાના પ્રભાવની આગાહી કરી શકાતી નથી, પરંતુ માનવસર્જિત પદાર્થોના નિયંત્રિત પ્રભાવનો અભ્યાસ કરી શકાય છે. આ પહેલી વાર નથી જ્યારે કોઈ નિષ્ક્રિય રોકેટ ચંદ્ર પર અથડાશે. 2022 માં, એક ચીની રોકેટ ઘટક ચંદ્રની દૂરની બાજુએ પડ્યો, જેના કારણે બે ખાડા બન્યા. નાસાએ ભૂકંપ અભ્યાસ કરવા માટે એપોલો મિશન દરમિયાન ચંદ્ર પર ઇરાદાપૂર્વક રોકેટ ઘટકો અને ચંદ્ર મોડ્યુલો પણ છોડ્યા હતા. 2009 માં, નાસાએ તેના LCROSS મિશનના ભાગ રૂપે, ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પાસે બરફની હાજરીની તપાસ કરવા માટે એક અવકાશયાન અને રોકેટ ઘટક છોડ્યા હતા.

ચંદ્ર પર વધતી ગતિવિધિઓ વચ્ચે વધી ચિંતા  

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આગામી વર્ષોમાં ચંદ્ર પર માનવ અને રોબોટિક મિશનની સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે. તેથી, અવકાશ કાટમાળનું નિરીક્ષણ અને ટ્રાફિક નિયંત્રણમાં સુધારો કરવો જરૂરી બનશે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ચીન આગામી થોડા વર્ષોમાં ફરીથી ચંદ્ર પર માનવોને મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. દરમિયાન, એલોન મસ્કનું સ્પેસએક્સ અને જેફ બેઝોસનું બ્લુ ઓરિજિન નાસાના ભાવિ આર્ટેમિસ મિશન માટે લેન્ડર્સ પૂરા પાડવાની રેસમાં છે.