શું પુત્રી કરી શકે છે માતા-પિતાનું શ્રાદ્ધ કર્મ કે નહિ ? જાણો સંતાનનાં આ અધિકાર પર શું કહે છે ગરુડ પુરાણ

Written By: કલ્યાણી દેશમુખ

Updated: Fri, 10 Jul 2026 (00:45 IST)

Can Daughter Perform Parents' Last Rites

માતા-પિતાના મૃત્યુ પછી, લોકોના મનમાં ઘણીવાર તેમના શ્રાદ્ધ વિધિઓ વિશે ઘણા પ્રશ્નો હોય છે. ખાસ કરીને જ્યારે પરિવારમાં કોઈ પુત્ર ન હોય, ત્યારે તેઓ વિચારે છે કે શું પુત્રી તેના માતાપિતા માટે શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે. ધાર્મિક ગ્રંથો, ખાસ કરીને ગરુડ પુરાણ, બાળકોના આ અધિકાર અંગે ચોક્કસ નિયમો દર્શાવે છે. આને બાળકોનું એક મહત્વપૂર્ણ કર્તવ્ય પણ માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે શું પુત્રી તેના માતાપિતા માટે શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે.

શ્રાદ્ધનું મહત્વ

સનાતન ધર્મમાં, શ્રાદ્ધ વિધિને પૂર્વજો પ્રત્યે આદર અને ફરજ નિભાવવાનું સાધન માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવાથી પૂર્વજોના આત્માને શાંતિ મળે છે અને પૂર્વજોના ઋણમાંથી મુક્તિનો માર્ગ મળે છે.

પુત્રી દ્વારા  શ્રાદ્ધ અંગેની માન્યતાઓ

ગરુડ પુરાણની માન્યતાઓ અનુસાર, માતાપિતા માટે શ્રાદ્ધ વિધિ કરવાનો પ્રાથમિક અધિકાર પુત્રને આપવામાં આવ્યો છે. એવું કહેવાય છે કે પુત્ર દ્વારા કરવામાં આવતી શ્રાદ્ધ પૂર્વજોને મુક્ત કરે છે. આ કારણોસર, પરંપરાગત રીતે, પુત્રીઓને શ્રાદ્ધ વિધિ માટે પ્રાથમિક અધિકાર માનવામાં આવતો નથી.

જોકે, વિવિધ પ્રદેશો અને પરંપરાઓમાં વિવિધ માન્યતાઓ જોવા મળે છે. ઘણી જગ્યાએ, પરિસ્થિતિઓના આધારે, પુત્રીઓ પણ તેમના માતાપિતાને આદર આપવાની પરંપરા કરે છે. બંનેની ગેરહાજરીમાં, પરિવારના અન્ય સભ્યો પણ આ વિધિઓ કરે છે.

જો પુત્ર ન હોય તો શ્રાદ્ધ વિધિ કોણે કરવી જોઈએ?

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિને પુત્ર ન હોય, તો તેની પત્ની શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે. વધુમાં, પુત્રવધૂ, પૌત્ર અથવા અન્ય લાયક પરિવારના સભ્ય પણ આ જવાબદારી નિભાવી શકે છે. જો આમાંથી કોઈ પણ વ્યક્તિ પરિવારમાં હાજર ન હોય, તો પુત્રીનો પુત્ર કે પૌત્ર પોતાના દાદા-દાદી માટે શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં, પૂજારી દ્વારા શ્રાદ્ધ વિધિ કરવાની પરંપરાનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

શ્રાદ્ધ શા માટે જરૂરી છે?

એવું માનવામાં આવે છે કે મૃત્યુ પછી શ્રાદ્ધ વિધિ કરવાથી પૂર્વજોને શાંતિ મળે છે, જ્યારે તેમને ન કરવાથી પિતૃદોષ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. નિર્ધારિત વિધિઓ અનુસાર તર્પણ અને શ્રાદ્ધ વિધિઓ કરવી એ પણ પરિવારના સુખ અને સમૃદ્ધિ સાથે જોડાયેલી છે.