ગંગા સપ્તમીની દંતકથા

BY: વેબ દુનિયા ફીચર ટીમ

Publish: Thu, 23 Apr 2026 (11:29 IST) Updated: Thu, 23 Apr 2026 (11:38 IST)

આપણા દેશની સૌથી પવિત્ર અને જીવન આપતી નદીઓમાંની એક ગંગા હિમાલયમાં ઉદ્ભવે છે. ઉત્તરાખંડમાં સ્થિત ગંગોત્રીને ગંગાનો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. જોકે, ગંગાનો સાચો સ્ત્રોત ગોમુખ નામનો બર્ફીલા તળાવ છે, જે સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 3,900 મીટર ઉપર સ્થિત છે. આ તે સ્થાન છે જ્યાં હિમાલયની ઊંચાઈઓથી વહેતું પાણી ગંગા બનીને નીચે ઉતરે છે.

હિમાલયમાંથી નીકળ્યા પછી, ગંગા અનેક પ્રવાહોમાં વિભાજીત થાય છે, જેમાં મંદાકિની, ભાગીરથી, ધૌલીગંગા અને અલકનંદાનો સમાવેશ થાય છે. ગંગાની મુખ્ય શાખા ભાગીરથી, ગંગોત્રી હિમનદીમાંથી ઉદ્ભવે છે. ગંગાજીને સમર્પિત એક મંદિર અહીં અસ્તિત્વમાં છે.

ગંગાનું પૃથ્વી પર અવતરણ

પુરાણો અનુસાર, રાજા ભગીરથે ગંગાને સ્વર્ગથી પૃથ્વી પર લાવવા માટે કઠોર તપસ્યા કરી હતી. ભગીરથ ઇક્ષ્વાકુ વંશના હતા, અને તેમના પૂર્વજોએ ભારતમાં ઘણી નદીઓનું નિર્માણ કર્યું હતું. ભગીરથે પોતાના પૂર્વજોના કાર્યને આગળ ધપાવ્યું અને ગંગાનું અવતરણ સુનિશ્ચિત કર્યું.

ભગવાન બ્રહ્માએ ભગીરથને ચેતવણી આપી હતી કે પૃથ્વી ગંગાની ગતિ અને વજન સહન કરી શકશે નહીં. તેથી, ગંગાને શાંતિથી પૃથ્વી પર લાવવા માટે ભગવાન શિવની કૃપા જરૂરી હતી. ભગીરથની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને, ભગવાન શિવે ગંગાના પ્રવાહને પોતાના જડિત તાળાઓમાં બાંધી દીધો અને બાદમાં ભગીરથની પ્રાર્થના પછી તેને મુક્ત કરી.

ગંગા માતાની વિવિધ વાર્તાઓ

ગંગા માતાના જન્મનું વર્ણન અનેક પુરાણોમાં અલગ અલગ રીતે કરવામાં આવ્યું છે. કેટલીક વાર્તાઓ અનુસાર, ગંગા માતાનો જન્મ બ્રહ્માના કમંડલુમાંથી થયો હતો. બીજી એક વાર્તામાં, ગંગા માતા ભગવાન વિષ્ણુના ચરણમાંથી ઉદ્ભવી હોવાનું કહેવાય છે, તેથી તેમને 'વિષ્ણુપદી' પણ કહેવામાં આવે છે.

ઘણી જગ્યાએ, ગંગા માતાને હિમવન અને મેનાની પુત્રી, એટલે કે દેવી પાર્વતીની બહેન તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. સ્કંદ પુરાણમાં, ગંગા માતાને કાર્તિકેયની સાવકી માતા તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. આ જ કારણ છે કે ભગવાન ગણેશને બે માતાઓ માનવામાં આવે છે - પાર્વતી અને ગંગા.

ગંગા ફક્ત પવિત્ર પાણીની નદી જ નથી, પરંતુ ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વનું પ્રતીક પણ છે. ગોમુખમાંથી નીકળતી અને સમગ્ર ભારતને જીવન પ્રદાન કરતી આ નદી આપણા હૃદય અને શ્રદ્ધામાં હંમેશા રહેશે.

અસ્વીકરણ: દવા, આરોગ્ય ટિપ્સ, યોગ, ધર્મ, જ્યોતિષ, ઇતિહાસ, પૌરાણિક કથાઓ વગેરે વિષયો પર વેબદુનિયા પર પ્રકાશિત/પ્રસારિત થતા વિડિઓઝ, લેખો અને સમાચાર ફક્ત તમારી માહિતી માટે છે અને વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી લેવામાં આવ્યા છે. વેબદુનિયા તેમની સત્યતાની પુષ્ટિ કરતું નથી. કોઈપણ સ્વાસ્થ્ય અથવા જ્યોતિષ-સંબંધિત પ્રયોગોનો પ્રયાસ કરતા પહેલા હંમેશા નિષ્ણાતની સલાહ લો. આ સામગ્રી જાહેર હિત માટે રજૂ કરવામાં આવી છે અને કોઈપણ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા દ્વારા સમર્થિત નથી.

Edited By- Monica Sahu