વર્ષ 2007માં ગુજરાત દર્શન

ગુજરાતને 1600 કિ.મીનો લાંબો દરિયા કિનારો મળેલો છે !

PRP.R

ગુજરાત રાજ્ય ની સ્થાપના 1st મે, 1960ના રોજ બૃહદ મુંબઇ રાજ્યમાંથી ગુજરાતી બોલતા વિસ્તારો અલગ પાડીને કરવામાં આવી હતી. ઉત્તરપૂર્વે રાજસ્થાન, પૂર્વે મધ્ય પ્રદેશ અને દક્ષીણે મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય તથા દમણ અને દીવ અને દાદરા અને નગર હવેલી ના કેન્દ્રશાસીત પ્રદેશોથી ઘેરાયેલું છે. તેની રાજધાની ગાંધીનગર છે.

ભારતવર્ષનું ઔદ્યોગીક રાજ્ય માનવામાં આવતું ગુજરાત દેશના કુલ ઔદ્યોગીક ઉત્પાદનના 19.8 ટકા ઉત્પાદનનું ભાગીદાર છે. દેશના પશ્ચિમી ક્ષેત્રમાં આવેલ આ રાજ્યની સીમા એક બાજુથી પાકિસ્તાનને મળે છે તો બીજી બાજુથી ઉત્તર-પૂર્વ સીમા મધ્ય પ્રદેશ, પૂર્વી સીમા મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યો તેમજ દમણ અને દીવ તથા દાદરા અને નગર હવેલી જેવા કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશોથી ઘેરાયેલ છે. આના પશ્ચિમે અરબ સાગર તેની શોભા વધારે છે. ગાંધીનગર આ રાજ્યની રાજધાની છે જ્યારે કે અમદાવાદ અહીની વ્યાવસાયિક રાજધાની માનવામાં આવે છે.

સામાજીક વિવિધતા : આ રાજ્યની અધિકારીક ભાષા ગુજરાતી છે. આ રાજ્યની અંદર આશરે 89.1 ટકા હિન્દુ, 9.1 ટકા મુસલમાન,1.0 ટકા જૈન અને 0.1 ટકા શીખ ધર્માનુયાયી છે. ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિકોણથી અહીંયા ઘણાં વિદેશી સમૂહોનું આગમન થયું હતું જેની અંદર વધારે પડતાં લોકો અહીંયાં ભળી ગયાં. આમાંથી પ્રમુખ પ્રજાતિઓ તુર્ક, ફારસી તેમજ અરબી રહી જેમને ફક્ત અહીની સંસ્કૃતિ જ નહી પરંતુ તેના ધર્મને પણ અપનાવી લીધો.

જો આપણે જાતિઓની વાત કરીએ તો હિન્દુ ધર્મની ઘણી જાતિઓ અહીં વસવાટ કરે છે. જેમાંથી સૌથી વધારે કોળી(20 ટકા) અને બીજો નંબર પાટીદાર(15 ટકા) જાતિ છે. અન્ય હિન્દુ જાતિની અંદર પ્રમુખ જાતિઓ- બ્રાહ્મણ, વૈષ્ણવ, સુથાર, લુહાર, કડિયા, કુંભાર, આદિવાસી, રાજપૂત, વાણીયા, હરીજન, લોહાણા વગેરે છે.

સાથે સાથે અહીં ઉત્તર પ્રદેશથી આવેલ અહીર જાતિ પણ મળી આવે છે જે મૂળ રૂપે દુધ ને દહીંનો વ્યવસાય કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ જાતિ ભગવાન કૃષ્ણની સાથે ગોકુળથી અહીં આવી હતી.અહીં જોવા મળતી ખાસ કરીને આદિવાસી પ્રજાતિ વાગડિયા, ધાબડિયા અને કચ્છી નામના ત્રણ પ્રમુખ સમુહોની અંદર વિભાજીત છે. સાથે સાથે ઔદ્યોગીક રૂપે સબળ હોવાના કારણે આ રાજ્ય અન્ય રાજ્યોના નિવાસીયોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે.

આર્થિક આવક : દેશનું સૌથી ધનવાન રાજ્ય માનવામાં આવતું આ રાજ્ય દેશના થોડાક પ્રમુખ ઉદ્યોગોનું ગઢ માનવામાં આવે છે. ઘરેલૂ ઉત્પાનની સાથે સાથે અહીં ખેતીનું પણ ખુબ જ મહત્વ છે. જેની અંદર ખાસ કરીને કપાસ, માવા, શેરડી, દૂધ, અને દૂધના ઉત્પાદકોનું ઘણું મહત્વ છે. સાથે સાથે અહીંયા સીમેંટ અને પેટ્રોલ જેવા ઔદ્યોગીક પદાર્થોનું પણ ભારે માત્રાની અંદર ઉત્પાદન થાય છે.

માનવામાં આવે તેવું છે કે આ રાજ્ય ભારતના ઔદ્યોગીક ઉત્પાદનનું વીસ ટકા એકલું જ ભાગીદાર છે. 10 ટકા ખનીજ ઉત્પાદનની સાથે સાથે દેશની અંદર કાપડ ઉદ્યોગમાં પણ આ રાજ્યની 25 ટકાની ભાગીદારી છે. આટલું જ નહી વિશ્વનું સૌથી મોટુ જહાજ બનાવાનું કારખાનું પણ ગુજરાતમાં અલંગ જીલ્લાની અંદર આવેલ છે. સાથે સાથે રિલાયંસ સમુહનું મૂળ પણ આ રાજ્યની સાથે જોડાયેલ છે. વળી અમૂલનું નામ પણ આ રાજ્યની સાથે જોડાયેલ છે જેને અહીંયાં દૂધ ઉદ્યોગને નવી દિશા આપી છે.

વેબ દુનિયા| Last Modified શુક્રવાર, 25 જાન્યુઆરી 2008 (14:41 IST)
ક્ષેત્રફળ - 196,024રાજધાની - ગાંધીનગર જનસંખ્યા - 50.67 મિલિયન (વર્ષ -2001ની જનગણના મુજબ)
ભાષા - ગુજરાતી
ગુજરાતે ભારતને તેની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળમાં બે વરિષ્ઠ નેતા ભેટ આપેલ છે, જેમાં મહાત્મા ગાંધી અને સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલનો સમાવેશ થાય છે.


આ પણ વાંચો :