7 વર્ષ પછી ભારતની ધરતી પર પગ મુકાશે જિનપિંગ, PM મોદી સાથે મુલાકાત પર દુનિયાની નજર
Narendra Modi Xi Jinping Meeting
18 મું BRICS સમિટ આજથી દિલ્હીમાં શરૂ થઈ રહ્યું છે. આ બે દિવસીય સમિટ દરમિયાન વિશ્વનું ધ્યાન ભારત પર કેન્દ્રિત રહેશે. BRICS દેશોના રાષ્ટ્રપ્રમુખો ભારત મંડપમ ખાતે એક મંચ પર એકસાથે જોવા મળશે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની હાજરી આ બેઠકને ખાસ બનાવે છે. વિશ્વની લગભગ અડધી વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા દેશોના નેતાઓ અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.
BRICS સમિટ દરમિયાન, બે મુખ્ય એશિયન શક્તિઓ, ભારત અને ચીનના નેતાઓ પણ આજે મળશે. શી જિનપિંગ લગભગ સાત વર્ષ પછી ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. તેમનું વિમાન બપોરે 12:35 વાગ્યે દિલ્હીમાં ઉતરશે. ત્યારબાદ સાંજે 5:45 વાગ્યે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગ વચ્ચે હાઇ-પ્રોફાઇલ દ્વિપક્ષીય બેઠક થશે.
મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાત પર દુનિયાની નજર
વડાપ્રધાન મોદી અને શી જિનપિંગ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં વિદેશમાં ત્રણ વખત મળ્યા છે. કાઝાન અને તિયાનજિનમાં તેમની મુલાકાતો પછી, આ બંને નેતાઓ વચ્ચે સતત ત્રીજી મુલાકાત છે. જોકે, બંને નેતાઓ લગભગ સાત વર્ષ પછી ભારતીય ભૂમિ પર સામસામે મળશે. 2020 માં ગાલવાન ખીણમાં થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર તિરાડ પડી હતી. સરહદ પર બંને દેશોની સેનાઓ લાંબા સમય સુધી આમને-સામને હતી. વધુમાં, વેપારને લઈને બંને દેશો વચ્ચે તણાવ પણ વધ્યો, જેના કારણે ભારતમાં ચીની માલ સામે વિરોધ પ્રદર્શનો થયા.
આ સંદર્ભમાં, આજની મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાતને સંબંધોમાં બરફ ઓગળવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. બંને નેતાઓ વચ્ચેની વાતચીતનું મુખ્ય ધ્યાન તણાવ ઘટાડવા, વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને ભવિષ્યના સંબંધોનો માર્ગ નક્કી કરવા પર રહેવાની અપેક્ષા છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નિંગે જણાવ્યું હતું કે ચીન અને ભારત બંને નેતાઓ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કાઝાન અને તિયાનજિન પછી આ સતત ત્રીજું વર્ષ છે જ્યારે બંને નેતાઓ મળી રહ્યા છે.
ચીન ભારત સાથે મળીને કામ કરવા તૈયાર છે અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વ્યૂહાત્મક અને લાંબા ગાળાના દ્રષ્ટિકોણથી આગળ વધારવા માંગે છે. ચીનનું માનવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે સહયોગ વધવો જોઈએ, વિવાદોનું યોગ્ય રીતે નિરાકરણ લાવવું જોઈએ અને પરસ્પર વાતચીતને મજબૂત બનાવવી જોઈએ. ચીનનો ધ્યેય એ છે કે બંને દેશો સારા પડોશી અને ભાગીદાર બને જે એકબીજાની સફળતામાં ફાળો આપે.
બેઠકમાં કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, મોદી-જિનપિંગ બેઠકમાં ઘણા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. આમાં લશ્કરી અને રાજદ્વારી સંવાદને મજબૂત બનાવવા, ભારતીય કંપનીઓને ચીની બજારમાં વધુ પ્રવેશ આપવો અને ભારતની વેપાર ખાધ ઘટાડવાનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, ચર્ચાઓમાં ભારતીય નિકાસ વધારવા, મશીનરી અને ટેકનોલોજીના પુરવઠાને સરળ બનાવવા, ચીની રોકાણ માટે વિશ્વસનીય નિયમો સ્થાપિત કરવા અને બંને દેશો વચ્ચે વિઝા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીને સરળ બનાવવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
ભારત અને ચીન હાલમાં આશરે $151 બિલિયનનો વેપાર કરે છે. આમાંથી, ભારત ચીનથી આશરે $131 બિલિયનની કિંમતની વસ્તુઓની આયાત કરે છે, જ્યારે ભારત ચીનમાં નિકાસ કરે છે તે આશરે $20 બિલિયન છે. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતને ચીન સાથે નોંધપાત્ર વેપાર ખાધ છે. ભારત આ અંતર ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરશે.
ચીન સાથે વેપારમાં ભારતની મુખ્ય માંગણીઓ
બ્રિક્સ સમિટના એક દિવસ પહેલા બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમની બેઠકમાં વેપારનો મુદ્દો પણ મુખ્ય કેન્દ્ર હતો. ભારતે બ્રિક્સ દેશોને એકબીજા માટે તેમના બજારો ખોલવા વિનંતી કરી. વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત BRICS ને તેના ઉત્પાદનો માટે એક મહત્વપૂર્ણ બજાર તરીકે જુએ છે. ભારત ઇચ્છે છે કે તેના ઉત્પાદનો વિશ્વસનીય ભાગીદારો દ્વારા વિશ્વભરના વિવિધ બજારો સુધી પહોંચે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે ભાગીદાર દેશો સાથેનો વેપાર ઊંડો, મજબૂત અને વૈવિધ્યસભર સપ્લાય ચેઇન પર આધારિત હોવો જોઈએ.
પિયુષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે BRICS દેશોએ કાચા માલ અને આવશ્યક ખનિજો સહિત એકબીજાના ઉત્પાદનો માટે તેમના બજારો ખોલવા જોઈએ. તેનો ઉદ્દેશ્ય સભ્ય દેશોના લોકો માટે વેપાર અને વ્યવસાયને સુધારણાનું સાધન બનાવવાનો છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જિયાકુને પણ ભારત અને ચીન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને બંને દેશો માટે ફાયદાકારક ગણાવ્યા. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે ભારત ભારતમાં વ્યાપાર કરતી તમામ દેશોની કંપનીઓ માટે વાજબી, પારદર્શક અને ભેદભાવ રહિત વ્યાપાર વાતાવરણ પૂરું પાડશે.
BRICS માં ચીન પાસેથી શું અપેક્ષાઓ છે?
ચીન વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે અને તેનું આર્થિક કદ અન્ય ઘણા BRICS દેશો કરતા ઘણું મોટું છે. તેથી, BRICS સમિટમાં ચીન પાસેથી સૌથી મોટી અપેક્ષા એ છે કે તે અન્ય સભ્ય દેશો માટે તેનું બજાર ખોલે. ભારત ચીન સાથે વેપાર સંતુલિત કરવા અને ચીની બજારમાં ભારતીય કંપનીઓ માટે વધુ તકો પૂરી પાડવા માંગે છે. આ દરમિયાન, ચીન યુદ્ધ, વેપાર યુદ્ધો અને આબોહવા પરિવર્તન જેવા વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવા માટે BRICS પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.
ચીન માટે, BRICS યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વેપાર યુદ્ધ અને ટેરિફ નીતિઓને સંબોધવા માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ છે. ભારત અને ચીન આ મુદ્દા પર ઘણા સામાન્ય હિતો ધરાવે છે. ચીની પત્રકાર લી જિનજિંગના મતે, વેપાર યુદ્ધ અને ટેરિફથી માત્ર ચીન જ નહીં પરંતુ ભારત અને અન્ય દેશોને પણ અસર થઈ છે. તેમના મતે, ભારત અને ચીનના નેતાઓ હવે સંવાદ અને સહયોગ દ્વારા ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેણીએ જણાવ્યું હતું કે કોઈ પણ દેશ યુદ્ધ કરવા માંગતો નથી, અને વાતચીત દ્વારા વિવાદોનો ઉકેલ લાવવાથી ચીન, ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સહિત તમામ દેશોના લોકો માટે ફાયદાકારક રહેશે.
પીએમ મોદીની પુતિન અને પેઝેશ્કિયાન સાથે પણ મુલાકાત
બ્રિક્સ સમિટના એક દિવસ પહેલા, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે મળ્યા. મોદી અને પુતિને લગભગ 45 મિનિટ સુધી એક-એક મુલાકાત કરી, જ્યારે પ્રધાનમંત્રીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે 40 મિનિટની વાતચીત કરી. બંને મુલાકાતોમાં નેતાઓ વચ્ચે ઉષ્મા અને ઉત્તમ તાલમેલ જોવા મળ્યો. બ્રિક્સ પ્લેટફોર્મ પર પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાનનો હાથ ચુસ્તપણે પકડીને વિશ્વને એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપતા જોવા મળ્યા.
આ બેઠકોમાં, વડા પ્રધાન મોદીએ વિશ્વને સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો કે વિવાદોનો ઉકેલ યુદ્ધ દ્વારા નહીં, પણ વાતચીત અને રાજદ્વારી દ્વારા થવો જોઈએ. બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમમાં, વડા પ્રધાન મોદીએ એમ પણ કહ્યું કે ભારત વિશ્વને વૈશ્વિક વિશ્વાસ પૂરો પાડી રહ્યું છે. તેથી, બ્રિક્સ સમિટ દ્વારા, ભારત એ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે કે સભ્ય દેશો સાથે મળીને આગળ વધી શકે છે.
ચીને શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાતને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી.
શી જિનપિંગના ભારતમાં આગમન પહેલાં, ભારતમાં ચીનના રાજદૂત ઝુ ફેઇહોંગે સોશિયલ મીડિયા પર આ મુલાકાતને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી. તેમણે કહ્યું કે કાઝાન અને તિયાનજિનમાં તેમની મુલાકાતો પછી, આ સતત ત્રીજું વર્ષ છે જ્યારે બંને નેતાઓ મળશે. રાજદૂતના જણાવ્યા મુજબ, આ બેઠકમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અને સહયોગને આગળ વધારવા પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. ચીન ભારત સાથે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધ બનાવવા માંગે છે, જ્યાં બંને દેશો એકબીજાની સફળતામાં ભાગીદાર બને.
આજે BRICS માં શું થશે?
આજે BRICS સમિટમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ થશે. બપોરે 2:35 વાગ્યે, BRICS સભ્ય દેશોના નેતાઓનું બંધ બારણે સત્ર થશે. થીમ "સમાવેશક વૈશ્વિક શાસન અને બહુપક્ષીયતાને મજબૂત બનાવવી" હશે. ત્યારબાદ, સાંજે 4:25 વાગ્યે, બ્રિક્સ નેતાઓ "ભારત ઇનોવેટ્સ પ્રદર્શન" ની મુલાકાત લેશે. સાંજે 5:05 વાગ્યે, નેતાઓ માટે એક સત્તાવાર કૌટુંબિક ફોટો સેશન અને સંયુક્ત વૃક્ષારોપણ સમારોહ યોજાશે. ત્યારબાદ સાંજે 7:30 વાગ્યે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા આયોજિત બ્રિક્સ નેતાઓ માટે રાત્રિભોજન યોજાશે.
શા માટે મહત્વપૂર્ણ બનવા જઈ રહી છે BRICS સમિટ ?
ટૂંકમાં, આજે દિલ્હીમાં મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાત માત્ર ભારત-ચીન સંબંધો માટે જ નહીં, પરંતુ BRICS અને બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. સંરક્ષણ અને સુરક્ષાથી લઈને વેપાર, રોકાણ, વિઝા અને ફ્લાઇટ્સ સુધીના વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. બેઠક પછી કેટલીક મોટી જાહેરાતો પણ અપેક્ષિત છે. BRICS પ્લેટફોર્મ પર મોદી, શી જિનપિંગ અને પુતિન જેવા અગ્રણી નેતાઓની હાજરીને પણ વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનમાં પરિવર્તનના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. તેથી, વિશ્વ આજે દિલ્હીમાં થઈ રહેલા દરેક મોટા વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખશે.
