Makar Sankranti Ni Katha: કેમ ઉજવાય છે મકર સંક્રાંતિ ? જાણો તેની સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા

Publish: Sat, 10 Jan 2026 (00:29 IST) Updated: Fri, 9 Jan 2026 (11:35 IST)

Makar Sankranti Ki Katha: મકર સંક્રાતિ દર વર્ષે મહા મહિનામાં ઉજવાય છે. આ તહેવાર સૂર્યદેવના ધનુ રાશિમાંથી નીકળીને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરવાના અવસરને ઉજવવામાં આવે છે.  દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં આ તહેવારને પોંગલ, માઘી, ઉત્તરાયણ અને તિલ સંક્રાતિ જેવા નામોથી ઓળખાય છે.  આ તહેવાર શિયાળાના અંત અને વસંતના આગમનનું પ્રતીક છે. મકરસંક્રાંતિ પર સ્નાન, દાન, પૂજા અને અન્ય શુભ કાર્યો ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ લેખમાં, આપણે મકરસંક્રાંતિ સાથે સંકળાયેલી પૌરાણિક કથા વિશે શીખીશું અને સમજીશું કે આ મહાન તહેવાર કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યો.

મકરસંક્રાંતિની દંતકથા

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, પ્રકાશ અને તેજના દાતા સૂર્ય દેવને બે પત્નીઓ હતી. તેમની પહેલી પત્ની સંજ્ઞા અને બીજી પત્ની છાયા. પહેલી પત્ની સંજ્ઞાથી તેમને બે સંતાનો પ્રાપ્ત થયા - યમ અને યામી.  તેમને બે બાળકો હતા - યમ અને યામી. બીજી બાજુ તેમની બીજી પત્ની છાયાથી તેમને એક પુત્ર હતો જે શનિદેવ નામથી ઓળખાતો. 

માતા છાયાએ સૂર્ય દેવને શ્રાપ આપ્યો

જ્યારે શનિદેવનો જન્મ થયો, ત્યારે તેમનો રંગ શ્યામ હતો. આ જોઈને સૂર્ય દેવ ગુસ્સે થયા અને તેમને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો. તેમણે કહ્યું કે તેમનો પુત્ર શ્યામ ન હોઈ શકે. પરિણામે, સૂર્ય દેવ ધીમે ધીમે શનિદેવ અને તેમની માતા છાયા પ્રત્યે કઠોર બન્યા. અંતે, સૂર્ય દેવે માતા છાયા અને શનિદેવને પોતાનાથી અલગ કરી દીધા. તેઓ જ્યાં રહેતા હતા તે સ્થળનું નામ કુંભ હતું. સૂર્યદેવના વર્તનથી વ્યથિત થઈને, માતા છાયાએ તેમને કુષ્ઠ રોગનો શ્રાપ આપ્યો.

સૂર્યદેવે શનિદેવનું ઘર બાળી નાખ્યું

આ શ્રાપથી ગુસ્સે થઈને, સૂર્યદેવે માતા છાયા અને શનિદેવનું ઘર બાળી નાખ્યું. બાદમાં, સૂર્યદેવના તેમની પહેલી પત્ની સંજ્ઞાના પુત્ર યમે, સૂર્યદેવને શ્રાપમાંથી મુક્ત કર્યા. યમે પણ સૂર્યદેવને માતા છાયા અને શનિદેવ સાથે સારો વ્યવહાર કરવા વિનંતી કરી. પુત્રની વાત સાંભળીને, સૂર્યદેવને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો અને શનિદેવને મળવા તેમના ઘરે ગયા, પરંતુ તેમને બધું બળીને રાખ થઈ ગયું.

શનિદેવને તલથી કર્યુ પિતાનુ સ્વાગત 

પોતાના પિતાને જોઈને શનિદેવ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. તેમણે કોઈ ફરિયાદ ન કરી અને કાળા તલથી સૂર્યદેવનુ સ્વાગત કર્યુ.  પુત્રના આ પ્રેમ અને સમ્માનને જોઈને સૂર્યદેવ ખૂબ પ્રસન્ન થયા. તેમને શનિદેવને એક નવુ ઘર આપ્યુ. જેને મકર કહેવામાં આવ્યુ. સાથે જ સૂર્ય દેવે શનિદેવને કુંભ અને મકર બંને રાશિઓના સ્વામી બનાવી દીધા.  

સૂર્યદેવનુ વરદાન 

સૂર્ય દેવે વરદાન આપ્યુ કે જ્યારે પણ તેઓ શનિદેવના ઘરે આવશે ત્યા ધન-ધાન્ય અને ખુશહાલી કાયમ રહેશે. તેમણે એ પણ કહ્યુ કે મકર સંક્રાંતિના દિવસે જે વ્યક્તિ સૂર્ય દેવને કાળા તલ અર્પણ કરશે તેના જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિની ક્યારેય કમી નહી રહે. આ કારણે સૂર્ય દેવના મકર રાશિમાં પ્રવેશને મકર સંક્રાંતિના રૂપમાં ઉજવાય છે.