Diwali Muhurat- દિવાળી અને લક્ષ્મીપૂજનના મુહુર્ત અને પૂજા વિધિ
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, દિવાળીનો પવિત્ર તહેવાર કારતક મહિનાની અમાસ તિથિએ પ્રદોષ કાળ અને નિશીથ કાળમાં ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં દિવાળી અને લક્ષ્મી પૂજન 8 નવેમ્બર, રવિવારના રોજ કરવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ આ દિવસે માતા લક્ષ્મીની પૂજા માટેના શુભ મુહૂર્ત, પૂજાની સામગ્રી અને સરળ પૂજા વિધિ વિશે.
8 નવેમ્બર 2026: દિવાળી પૂજાની તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત
અમાસ તિથિનો સમયગાળો
- અમાસ તિથિ શરૂ: 8 નવેમ્બર 2026, સવારે 11:27 વાગ્યે
- અમાસ તિથિ પૂર્ણ: 9 નવેમ્બર 2026, બપોરે 12:31 વાગ્યે
લક્ષ્મી પૂજનના મુખ્ય શુભ મુહૂર્ત (8 નવેમ્બર 2026)
- અભિજિત મુહૂર્ત: સવારે 11:43 થી બપોરે 12:26 વાગ્યા સુધી
- વિજય મુહૂર્ત: બપોરે 01:54 થી 02:37 વાગ્યા સુધી
- ગોધૂલી મુહૂર્ત: સાંજે 05:31 થી 05:57 વાગ્યા સુધી
- લક્ષ્મી પૂજન મુહૂર્ત: સાંજે 05:54 થી 07:50 વાગ્યા સુધી
પ્રદોષ કાળ અને નિશીથ કાળનું મુહૂર્ત
પ્રદોષ કાળ મુહૂર્ત: સાંજે 05:31 થી રાત્રે 08:09 વાગ્યા સુધી.
નિશીથ કાળ મુહૂર્ત: રાત્રે 11:39 થી મધરાતે 12:31 વાગ્યા સુધી.
નોંધ: ગૃહસ્થો માટે મહાલક્ષ્મી પૂજન કરવા પ્રદોષ કાળનો સમય સૌથી ઉત્તમ અને સ્થિર લગ્ન મુહૂર્ત માનવામાં આવે છે. જ્યારે નિશીથ કાળનો સમય તાંત્રિક પૂજા, કાલી પૂજા અને મહાનિશા પૂજા માટે વિશેષ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
દિવાળી અને લક્ષ્મી પૂજનની સરળ વિધિ
1. પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી
દિવાળીના દિવસે માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવા માટે નીચેની સામગ્રી તૈયાર રાખો.
માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની નવી મૂર્તિ અથવા તસવીર
લાકડાની ચોકી અને લાલ અથવા પીળું કપડું
કળશ, શ્રીફળ (નાળિયેર) અને આંબાનાં પાન
રોળી, અક્ષત (ચોખા), હળદર અને કંકુ
શુદ્ધ ઘીનો મોટો દીવો, સરસવના તેલના દીવા, ધૂપ, અગરબત્તી અને કપૂર
પાનનાં પાન, સોપારી, એલચી અને લવિંગ
ખીલ, પતાસાં, મીઠાઈ અને ફળ (ખાસ કરીને નાળિયેર, કેળાં અને દાડમ)
કમળગટ્ટા, પીળી કોડી અને ગોમતી ચક્ર (જો ઉપલબ્ધ હોય તો)
ગંગાજળ અને તાજાં ફૂલ (ખાસ કરીને લાલ, પીળાં અથવા કમળનાં ફૂલ)
2. પૂજાસ્થળની તૈયારી
સૌપ્રથમ આખા ઘરની અને પૂજાસ્થળની સારી રીતે સફાઈ કરો.
ઘરના ઈશાન ખૂણા (ઉત્તર-પૂર્વ દિશા) અથવા ઉત્તર દિશામાં લાકડાની ચોકી ગોઠવો.
ચોકી પર લાલ અથવા પીળું કપડું પાથરીને તેના પર થોડા અક્ષત (ચોખા) મૂકો.
માતા લક્ષ્મીની જમણી બાજુએ ભગવાન ગણેશની સ્થાપના કરો.
3. કળશ સ્થાપના
ચોકીની નજીક તાંબા અથવા પિત્તળના કળશમાં શુદ્ધ પાણી અને ગંગાજળ ભરો.
કળશમાં એક સિક્કો, સોપારી, અક્ષત અને થોડું દુર્વા ઘાસ નાખો.
કળશના મુખ પર આંબાનાં 5 પાન ગોઠવો અને તેની ઉપર લાલ કપડામાં વીંટાળેલું શ્રીફળ (નાળિયેર) મૂકો.
4. દિવાળી પૂજન વિધિ (ક્રમવાર)
આચમન અને પવિત્રીકરણ
સૌપ્રથમ હાથમાં થોડું પાણી લઈને પોતાના પર અને પૂજાની સામગ્રી પર છાંટો. ત્યારબાદ નીચેના મંત્રનું સ્મરણ કરો.
મંત્ર:
ૐ અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા।
યઃ સ્મરેત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરઃ શુચિઃ॥
સંકલ્પ
જમણા હાથમાં થોડું જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને પોતાનું નામ, સ્થળ અને તિથિનું સ્મરણ કરો. ત્યારબાદ માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરવાનો સંકલ્પ લો. અંતે હાથમાં રહેલું જળ ચોકીની પાસે છોડી દો.
ભગવાન ગણેશનું પૂજન
સૌપ્રથમ પ્રથમ પૂજનીય ભગવાન ગણેશની પૂજા કરો. તેમને રોળી, અક્ષત, દુર્વા અને મોદક અથવા મીઠાઈ અર્પણ કરો.
માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેરનું પૂજન
માતા લક્ષ્મીને રોળી, હળદર, કંકુ, સિંદૂર અને લાલ વસ્ત્ર અર્પણ કરો.
માતાને કમળ અથવા લાલ રંગનાં ફૂલ ચઢાવો.
ખીલ, પતાસાં, મીઠાઈ અને ફળનો ભોગ ધરાવો.
ઘરની તિજોરી અથવા ધન રાખવાની જગ્યાની પૂજા કરો. પીળી કોડી, ગોમતી ચક્ર અને કમળગટ્ટા પણ માતાના ચરણોમાં અર્પણ કરો.
ભગવાન કુબેરનું સ્મરણ કરીને ધન રાખવાની જગ્યાએ પૂજા કરો.
દીવા પ્રગટાવો
પૂજાની ચોકી પર શુદ્ધ ઘીનો એક મુખ્ય ચોમુખી દીવો પ્રગટાવો. તેની સાથે સરસવના તેલના નાના દીવા પણ પ્રગટાવો.
માતા લક્ષ્મીના મંત્રનો જાપ
કમળગટ્ટાની માળા અથવા હાથ જોડીને માતા લક્ષ્મીના નીચેના મંત્રનો જાપ કરો.
મંત્ર:
ૐ શ્રીં હ્રીં શ્રીં કમલે કમલાલયે પ્રસીદ પ્રસીદ શ્રીં હ્રીં શ્રીં ૐ મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ॥
આરતી અને ક્ષમાયાચના
સૌપ્રથમ ભગવાન ગણેશની આરતી કરો અને ત્યારબાદ માતા લક્ષ્મીની આરતી 'ૐ જય લક્ષ્મી માતા...' ગાઈને કરો.
આરતી પૂર્ણ થયા પછી ઘરના તમામ સભ્યો આરતી લે અને માતા લક્ષ્મીના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરે. અંતે પૂજા દરમિયાન અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે હાથ જોડીને માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની ક્ષમા માગો.
5. પૂજા પૂર્ણ થયા પછી શું કરવું?
ઘરના તમામ રૂમ, મુખ્ય દરવાજા અને આંગણામાં દીવા પ્રગટાવો.
ઘરના મુખ્ય દરવાજાની બહાર યમદેવના નામનો સરસવના તેલનો એક દીવો પ્રગટાવો.
ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે તેવી માતા લક્ષ્મીને પ્રાર્થના કરો.
