ચોમાસામા કેવો હોવો જોઈએ ડાયેટ, આયુર્વેદ મુજબ શું ખાવું જોઈએ અને શું ન ખાવું જોઈએ

Written By: કલ્યાણી દેશમુખ

Updated: Wed, 8 Jul 2026 (07:07 IST)

monsoon diet

ચોમાસામાં વરસાદથી આસપાસના વાતાવરણમાં ગંદકી જમા થાય છે. આનાથી મચ્છર, માખીઓ અને અન્ય જંતુઓનો ફેલાવો થાય છે, જેને કારણે ચેપનું જોખમ વધે છે. આ ઋતુમાં ભેજ શરીરમાં વાત દોષનું અસંતુલન બનાવે છે અને પાચનતંત્રને નબળું પાડે છે. વધુમાં, વાત અને વરસાદનું બગડવું પાચન પર પ્રતિકૂળ અસર કરે છે. ક્યારેક ક્યારેક શુષ્કતા શરીરમાં પિત્ત દોષમાં પણ વધારો કરે છે.

ચોમાસાના ચેપથી મેલેરિયા, ફિલેરિયલ તાવ, શરદી, ઝાડા, મરડો, કોલેરા, કોલાઇટિસ, સંધિવા, સાંધાનો દુખાવો, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ફોડલા, દાદ અને ખંજવાળ સહિત વિવિધ રોગો થઈ શકે છે. ચોમાસાની ઋતુ વાતાવરણમાં ભેજ અને ઠંડક લાવે છે. આયુર્વેદ અનુસાર, આ ઋતુ શરીરમાં વાત અને પિત્તનું અસંતુલન પેદા કરે છે.  

આયુર્વેદ અનુસાર ચોમાસાની ઋતુમાં વ્યક્તિએ શું ખાવું જોઈએ?

 આયુર્વેદના ડૉ. મુજબ  ચોમાસાની ઋતુમાં હળવો, સરળતાથી સુપાચ્ય, તાજો અને ગરમ ખોરાક લેવો જોઈએ. આ પ્રકારનો ખોરાક પાચનમાં સુધારો કરે છે. વાતને સંતુલિત કરતા ખોરાક ખાવા જોઈએ. ઘઉં, જવ, શાલી અને સાઠી ચોખા અને મકાઈ જેવા જૂના અનાજ ખાઓ. વધુમાં, સરસવ, કાકડી, ખીચડી, દહીં, લસ્સી અને લીલી મગની દાળ ખાઓ. આ ઋતુમાં મગ અને અડદની દાળ ખાઓ.

ચોમાસાની ઋતુમાં કયા ફળો અને શાકભાજી ખાવા જોઈએ?

શાકભાજીમાં, તમારે દૂધી, ભીંડા, ટામેટા અને ફુદીનાની ચટણી સાથે વેજીટેબલ સૂપ પીવું  જોઈએ. ફળોમાં, સફરજન, કેળા, દાડમ, નાસપતી, પાકેલા બેરી અને પાકેલી દેશી  કેરી ખાઓ. આ ઋતુમાં કેરી અને દૂધનું સેવન ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. જ્યારે ભોજનના વિકલ્પ તરીકે તેનુ યોગ્ય માત્રામાં સેવન કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે શારીરિક શક્તિ અને શરીરને સુધારવામાં મદદ કરે છે.

ચોમાસાની ઋતુમાં પાણી પીતી વખતે સાવચેત રહો.

આ ઋતુમાં પાણી દૂષિત થઈ જાય છે, તેથી તમારા પાણીનું ધ્યાન રાખો.   તમારૂ  પાણી કોઈપણ પ્રકારના દૂષણ અથવા પ્રદૂષણથી મુક્ત છે કે નહિ તેની ખાતરી કરો. દૂષિત પાણી કોલેરા અને ફૂડ પોઈઝનિંગ સહિત અનેક રોગોનું કારણ બની શકે છે. આ ઋતુમાં ઘરે ઉકાળેલું પાણી પીવું અથવા પાણી ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ છે.

આયુર્વેદ મુજબ, બે મહિનાના ભારે વરસાદ દરમિયાન તમારે આ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ. વધુમાં, તમારે એવા ખોરાક ખાવા જોઈએ જે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવે અને તમારા શરીરની રોગ પ્રતિકારક શક્તિને વધારે. આ રીતે, તમે તમારી જાતને અને તમારા પરિવારને બીમારીથી બચાવી શકો છો.