શુ છે ઈસ્લામી કાયદા નો 'તાજીર' નિયમ ? જેના હેઠળ મક્કાની મસ્જિદમાં 'અનૈતિક કૃત્ય' પર 2 બાંગ્લાદેશીઓને મળી મોતની સજા !
What is Tazir Law
સાઉદી અરેબિયાએ પવિત્ર શહેર મક્કાની એક મસ્જિદમાં "અભદ્ર/અનૈતિક કૃત્યો" કરવાના આરોપસર બે બાંગ્લાદેશી નાગરિકો - એક પુરુષ અને એક મહિલા - ને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી છે. સાઉદી ગૃહ મંત્રાલયના એક સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, બંનેને 14 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ મક્કા ક્ષેત્રમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
આ નિર્ણયથી બાંગ્લાદેશમાં હોબાળો મચી ગયો છે. ઢાકા સરકારે દાવો કર્યો છે કે ફાંસી પહેલાં સાઉદી અરેબિયાના વહીવટીતંત્ર દ્વારા તેમને કોઈ સત્તાવાર સૂચના કે પૂર્વ માહિતી આપવામાં આવી ન હતી.
સાઉદી ગૃહ મંત્રાલયનુ નિવેદન અને સજાનો આધાર
સાઉદી પ્રેસ એજન્સી (SPA) દ્વારા જારી કરાયેલા ગૃહ મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર, મૃતકોની ઓળખ નઝરુલ ઇસ્લામ અબ્દુલ બસીર અને સિટી અખ્તર (Siti Akhtar / Sweety Akhtar) તરીકે કરવામાં આવી છે.
• તાઝીર (Ta'zir) હેઠળ સજા: ઇસ્લામિક કાયદા હેઠળ 'તાઝીર' ની જોગવાઈઓના આધારે બંનેને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. 'તાઝીર' એક દંડ પ્રણાલી છે જેમાં સજા લાદવાનો નિર્ણય ન્યાયાધીશ (Judge)ના વિવેકબુદ્ધિ પર આધાર રાખે છે.
• મસ્જિદની પવિત્રતાનું ઉલ્લંઘન: સાઉદી અધિકારીઓએ ગુનાની ગંભીરતા અને પવિત્ર પૂજા સ્થળ (મસ્જિદ) ની ગરિમાના ઉલ્લંઘનને દોષિત ઠેરવવાના મુખ્ય આધાર તરીકે ટાંક્યું હતું. જો કે, સાઉદી વહીવટીતંત્રે કથિત કૃત્યની વિગતવાર વિગતો, પ્રશ્નમાં રહેલી મસ્જિદનું નામ અથવા ધરપકડની ચોક્કસ તારીખ જાહેર કરી નથી.
• શાહી આદેશ (Royal Decree) પછી અમલ: સ્થાનિક અદાલત દ્વારા આપવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની સજાને અપીલ અને સુપ્રીમ કોર્ટે સમર્થન આપ્યું હતું, જેના પગલે શાહી હુકમનામું જારી કર્યા પછી 14 ઓક્ટોબરે તેને અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી.
બાંગ્લાદેશ સરકારનો જવાબ: 'અમને જાણ કરવામાં આવી ન હતી'
ઘટના જાહેર થયા બાદ બાંગ્લાદેશ સરકારે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. વિદેશ રાજ્યમંત્રી શમા ઓબેદ ઇસ્લામે પુષ્ટિ આપી છે કે ઢાકાને ફાંસીની જાણ સાઉદી અધિકારીઓ પાસેથી નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલો અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા થઈ હતી.
"અમે સાઉદી અધિકારીઓ પાસેથી કેસ અંગે સંપૂર્ણ માહિતી, કોર્ટના આદેશોની નકલો અને રાજદ્વારી સંદેશાવ્યવહારમાં આ મોટા ભંગાણના કારણો અંગે વિગતવાર અહેવાલ માંગ્યો છે." - બાંગ્લાદેશ વિદેશ મંત્રાલય
જેદ્દાહ સ્થિત બાંગ્લાદેશી કોન્સ્યુલેટ અનુસાર, બંને નાગરિકો 2023 થી સાઉદી પોલીસ કસ્ટડીમાં હતા:
1. નજેરુલ ઇસ્લામ: 1 ઓગસ્ટ, 2023 ના રોજ સાયબર ક્રાઇમ કાયદા(Cybercrime Law) હેઠળ ધરપકડ.
2. સ્વીટી અખ્તર: 2 ઓગસ્ટ, 2023 ના રોજ વ્યભિચાર (Adultery)ના આરોપસર ધરપકડ.
બંને નાગરિકો અલ મજલ (Al Majal) નામની સફાઈ કંપનીમાં કામ કરતા હતા. દૂતાવાસના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સાઉદી અધિકારીઓ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા કેદીઓની પ્રારંભિક યાદીમાં તેમના વિરુદ્ધ મૃત્યુદંડના કોઈ કેસનો ઉલ્લેખ નહોતો.
પરિવાર રડીને બેહાલ, મૃતદેહો પાછા લાવવાની વિનંતી
સોશિયલ મીડિયા અને પ્રારંભિક અહેવાલો સૂચવે છે કે દંપતી પતિ-પત્ની હતા, પરંતુ પરિવારોએ આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા છે:
• નજેરુલનો પરિવાર: નજેરુલ બાંગ્લાદેશના બ્રાહ્મણબારિયા જિલ્લાના એક ગામનો રહેવાસી હતો અને 2022 માં રોજીરોટી કમાવવા માટે સાઉદી અરેબિયા ગયો હતો.
• સ્વીટીનો પરિવાર: સ્વીટી ટાંગૈલ જિલ્લાની હતી અને 2023 માં તેના પરિવારની ખરાબ આર્થિક પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે સાઉદી અરેબિયા ગઈ હતી.
બંને પરિવારોએ બાંગ્લાદેશ સરકારને અપીલ કરી છે કે તેઓ તેમના મૃતદેહોને સાઉદી અરેબિયાથી પાછા લાવવામાં મદદ કરે જેથી તેમના વતનમાં અંતિમ સંસ્કાર થઈ શકે.
રાજદ્વારી અને સામાજિક અસર
લાખો બાંગ્લાદેશી સ્થળાંતર કામદારો સાઉદી અરેબિયામાં કામ કરે છે, જે બાંગ્લાદેશના અર્થતંત્ર માટે રેમિટન્સનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આ ઘટનાએ સ્થળાંતર કામદારોના કાનૂની અધિકારો, પારદર્શક ન્યાયી ટ્રાયલ પ્રક્રિયાઓ અને રાજદ્વારી સહયોગ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. બાંગ્લાદેશી નાગરિક સમાજ અને માનવાધિકાર સંગઠનો હવે સાઉદી અરેબિયામાં કામ કરતા તેમના નાગરિકોના કાનૂની રક્ષણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
