Pitru Paksha 2026 Date: 26 કે 27 સપ્ટેમ્બર ક્યારથી શરૂ થશે પિતૃપક્ષ? જાણો શ્રાદ્ધની તારીખ અને મહત્વ
Shraddha Paksh
Pitru Paksha 2026: ભાદરવા મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની પ્રતિપ્રદા તિથિથી પિતૃ પક્ષની શરૂઆત થાય છે. હિન્દુ ધર્મમાં આ સમયને ખૂબ ખાસ ગણવામાં આવે છે, કારણ કે આ સંમ્પૂર્ણ રીતે પિતરોને સમર્પિત હોય છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ આ દિવસ દરમિયાન કરવામાં આવેલ દાન, તર્પણ, પિંડદાન અને પુણ્ય કાર્યોથી પિતરોને શાંતિ મળે છે. આ જ કારણ છે કે, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, લોકો તેમના પૂર્વજોના આત્માની શાંતિ અને તેમના આશીર્વાદ મેળવવા માટે નિર્ધારિત વિધિઓ અનુસાર શ્રાદ્ધ વિધિ કરે છે. આ શ્રાદ્ધ વિધિ દરમિયાન લોકો બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે છે, દાન કરે છે અને તેમના પૂર્વજોને પ્રાર્થના કરે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, આ વર્ષે પિતૃ પક્ષ ક્યારે શરૂ થાય છે અને પ્રથમ શ્રાદ્ધ કયા દિવસે કરવામાં આવશે? ચાલો જાણીએ.
ક્યારે છે પહેલુ શ્રાદ્ધ ?
આ વર્ષે પિતૃ પક્ષ શનિવાર, 26 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ શરૂ થાય છે. આ દિવસે પ્રતિપદા તિથિનુ શ્રાદ્ધ કરવામાં આવશે. આ દિવસે લોકો તેમના પૂર્વજોની શાંતિ માટે પિંડ દાન, તર્પણ અને શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે. પિતૃ પક્ષ શનિવાર, 10 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે સમાપ્ત થશે.
સ્નાન-દાન મુહૂર્ત
બ્રહ્મ મુહૂર્ત: 4:36 AM થી 5:24 AM
અભિજિત મુહૂર્ત: 11:48 AM થી 12:36 PM
પિતૃપક્ષ શ્રાદ્ધ કેલેન્ડર
| તારીખ | દિવસ | તિથિ | શ્રાદ્ધ |
|---|---|---|---|
| 26 સપ્ટેમ્બર | શનિવાર | ભાદ્રપદ પૂર્ણિમા | પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ |
| 27 સપ્ટેમ્બર | રવિવાર | પ્રતિપદા | પ્રતિપ્રદા શ્રાદ્ધ |
| 28 સપ્ટેમ્બર | સોમવાર | દ્વિતિયા | દ્વીતિયા શ્રાદ્ધ |
| 29 સપ્ટેમ્બર | મંગળવાર | તૃતીયા | તૃતીયા શ્રાદ્ધ |
| 30 સપ્ટેમ્બર | બુધવાર | ચતુર્થી | ચતુર્થી અને પંચમી શ્રાદ્ધ |
| 1 ઓક્ટોબર | ગુરુવાર | છઠ્ઠું | ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ |
| 2 ઓક્ટોબર | શુક્રવાર | સપ્તમી | સપ્તમી શ્રાદ્ધ |
| 3 ઓક્ટોબર | શનિવાર | અષ્ટમી | અષ્ટમી શ્રાદ્ધ |
| 4 ઓક્ટોબર | રવિવાર | નવમી | નવમી શ્રાદ્ધ |
| 5 ઓક્ટોબર | સોમવાર | દશમી | દશમી શ્રાદ્ધ |
| 6 ઓક્ટોબર | મંગળવાર | એકાદશી | એકાદશી શ્રાદ્ધ |
| 7 ઓક્ટોબર | બુધવાર | દ્વાદશી | દ્વાદશી શ્રાદ્ધ |
| 8 ઓક્ટોબર | ગુરુવાર | ત્રયોદશી | ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ |
| 9 ઓક્ટોબર | શુક્રવાર | ચતુર્દશી | ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ |
| 10 ઓક્ટોબર | શનિવાર | અમાવસ્યા | સર્વ પિતૃ શ્રાદ્ધ |
સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા
અમાવસ્યા તિથિ 9 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ રાત્રે 09:35 વાગ્યે શરૂ થશે.
તે બીજા દિવસે 10 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ રાત્રે 09:20 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
2026માં સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા 10 ઓક્ટોબર શનિવારના રોજ માન્ય રહેશે.
Pitru Paksha 2026 Kyarthi Sharu Thashe : પિતૃ પક્ષ શ્રાદ્ધ અને મહત્વ
પિતૃ પક્ષ અને શ્રાદ્ધના મહત્વ વિશે વાત કરીએ તો, પુરાણો અનુસાર, શ્રાદ્ધ પક્ષમાં, યમરાજ બધા પિતૃઓને થોડા સમય માટે મુક્ત કરે છે, જેથી તેઓ તેમના પરિવારના સભ્યો પાસેથી તર્પણ અને પિંડદાન સ્વીકારી શકે. આ સમય પૂર્વજોને પ્રસન્ન કરવાનો માનવામાં આવે છે, જે જીવનમાં શાંતિ, સુખ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે. આ સમય દરમિયાન લોકો તેમના પૂર્વજોને પ્રસન્ન કરવા માટે વિવિધ પ્રકારના શ્રાદ્ધ અને ધાર્મિક વિધિઓ કરે છે. શ્રાદ્ધ કરવાનો અધિકાર ફક્ત પુરુષો પૂરતો મર્યાદિત નથી. હવે સ્ત્રીઓ પણ સંપૂર્ણ ભક્તિ સાથે શ્રાદ્ધ વિધિઓ કરી શકે છે. તેમાં પિતૃઓનું નામ અને ગોત્ર ઉચ્ચારતી વખતે જળદાન, અન્નદાન અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
પિતૃ સ્ત્રોત અર્થ સહિત
અર્ચિતાનામમૂર્તાનાં પિતૃણાં દીપ્તેતેજસામ્ ।
નમસ્યામિ સદા તેષાં ધ્યાનિનાં દિવ્યચક્ષુષામ્ ।।1।।
અર્થ - જે બધા દ્વારા પૂજનીય છે, અમૂર્ત, અત્યંત તેજસ્વી, ધ્યાનશીલ અને દિવ્ય દ્રષ્ટિથી સંપન્ન છે. હું હંમેશા તે પૂર્વજોને નમન કરું છું.
ઈન્દ્વાદીનાં ચ નેતારો દક્ષમારીયોસ્તાથા ।
સપ્તર્ષીણાં તથાન્યેષાં તાન્ નમસ્યામિ કામદાન્ ।।2।।
અર્થ - હું તે પૂર્વજોને નમન કરું છું જે ઇન્દ્ર, દક્ષ, મારીચ, સપ્તર્ષિ અને અન્ય દેવતાઓના નેતા છે, અને જે દરેક ઇચ્છા પૂર્ણ કરે છે.
માન્વાદીનાં ચ નેતારઃ સૂર્યાચન્દમસોસ્તથા ।
તાન્ નમસ્યામહં સર્વાન્ પિતૃનપ્યુદધાવપિ ।।3।।
અર્થ - મનુ, ઋષિઓ, સૂર્યદેવ અને ચંદ્રદેવ જેવા રાજાઓના નેતા કોણ છે? હું પાણી અને સમુદ્રમાં પણ તે બધા પૂર્વજોને નમન કરું છું.
નક્ષત્રાણાં ગ્રહાણાં ચ વાય્વગ્ન્યોર્નભસસ્તથા ।
દ્યાવાપૃથિવોવ્યોશ્ચ તથા નમસ્યામિ કૃતાંજ્નલિઃ ।।4।।
અર્થ - હું તારાઓ, ગ્રહો, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીના નેતા એવા પૂર્વજોને હાથ જોડીને પ્રણામ કરું છું. તેમના આશીર્વાદ હંમેશા મારા પર રહે.
દેવર્ષીણાં જનિતૃંશ્ચ સર્વલોકનમસ્કૃતાન્ ।
અક્ષય્યસ્ય સદા દાતૃન્ નમસ્યેહં કૃતાંજ્નલિઃ ।।5।।
અર્થ - હું એવા પૂર્વજોને હાથ જોડીને નમન કરું છું જે ઋષિઓના સર્જનહાર છે, જેમની બધા લોકો પૂજા કરે છે અને જે હંમેશા શાશ્વત ફળ આપે છે.
પ્રજાપતેઃ કશ્પાય સોમાય વરુણાય ચ ।
યોગેશ્વરેભ્યશ્ચ સદા નમસ્યામિ કૃતાંજ્નલિઃ ।।6।।
અર્થ - હું હંમેશા પ્રજાપતિ, સોમ, કશ્યપ, વરુણ અને યોગેશ્વરોના રૂપમાં મારા પૂર્વજોને હાથ જોડીને નમન કરું છું.
નમો ગણેભ્યઃ સપ્તભ્યસ્તથા લોકેષુ સપ્તસુ ।
સ્વયમ્ભુવે નમસ્યામિ બ્રહ્મણે યોગચક્ષુષે ।।7।।
અર્થ - હું સાત લોકમાં સ્થિત સાત પૂર્વજોને નમન કરું છું. હું યોગની દ્રષ્ટિ ધરાવતા વિશ્વના સ્વ-જન્મ પિતા બ્રહ્માજીને નમન કરું છું. તમારા આશીર્વાદ હંમેશા મારા પર રહે.
સોમાધારાન્ પિતૃગણાન્ યોગમૂર્તિધરાંસ્તથા ।
નમસ્યામિ તથા સોમં પિતરં જગતામહમ્ ।।8।।
અર્થ - હું ચંદ્ર દેવના આધારે સ્થાપિત અને યોગના મૂર્ત સ્વરૂપ એવા પૂર્વજોને નમન કરું છું. હું સમગ્ર વિશ્વના પિતા સોમને પણ નમન કરું છું. તેમના આશીર્વાદ હંમેશા મારા પર રહે.
અગ્નિરુપાંસ્તછૈવાન્યાન્ નમસ્યામિ પિતૃનહમ્ ।
અગ્નીષોમમયં વિશ્વં યત એતદશેષતઃ ।।9।।
અર્થ - હું અગ્નિ સ્વરૂપે રહેલા અન્ય પૂર્વજોને નમન કરું છું, કારણ કે શ્રી પિતૃજી, આ આખું વિશ્વ અગ્નિ અને સોમથી બનેલું છે. તેમના આશીર્વાદ હંમેશા આપણી સાથે રહે.
યે તુ તેજસિ યે ચૈતે સોમસૂર્યાગ્નિમૂર્તયઃ ।
જગત્સવરુપિણશ્ચૈવ તથા બ્રહ્મસ્વરુપિણઃ ।।
તેથ્યોખિલેભ્યો યોગિભ્ય) પિતૃભ્યો યતામનસઃ ।
નમો નમો નમસ્તેસ્તુ પ્રસીદન્તુ સ્વધાભુજ ।।10।।
અર્થ - જે પૂર્વજો પ્રકાશમાં સ્થિત છે, જે ચંદ્ર, સૂર્ય અને અગ્નિના રૂપમાં દેખાય છે અને જે વિશ્વનું સ્વરૂપ અને બ્રહ્માનું સ્વરૂપ છે, તે બધા યોગી પૂર્વજોને હું વારંવાર એકાગ્રતાથી પ્રણામ કરું છું. તે સ્વભક્ષી પૂર્વજો મારાથી પ્રસન્ન થાઓ, તેમના આશીર્વાદ હંમેશા મારા પર રહે.
