ગુરુવાર, 18 એપ્રિલ 2024
  1. લાઈફ સ્ટાઈલ
  2. આરોગ્ય
  3. આરોગ્ય સલાહ
Written By
Last Modified: ગુરુવાર, 19 જાન્યુઆરી 2023 (09:59 IST)

રિસર્ચ મુજબ સર્વાઇકલ કેન્સરથી થતા કુલ 40% મૃત્યુમાંથી 23% ભારતમાં થયા

સર્વાઇકલ કેન્સર (ગર્ભાશય  ના મુખ નું કેન્સર) એ સ્ત્રીઓમાં જોવા મળતા કેન્સરના સૌથી આક્રમક સ્વરૂપોમાંનું એક છે, જેના માટે તેના ચિહ્નો અને લક્ષણો અને નિવારણના પગલાં વિશે વધુ જાગૃતિ લાવવાની જરૂર છે. જાન્યુઆરી મહિનો સર્વાઇકલ કેન્સર જાગૃતિ મહિનો તરીકે મનાવવામાં આવે છે. નારાયણા મલ્ટીસ્પેશિયાલીટી હોસ્પિટલ અમદાવાદના નારાયણા મલ્ટીસ્પેશિયાલીટી હોસ્પિટલ અમદાવાદ ના કન્સલ્ટન્ટ સર્જીકલ ઓન્કોલોજી ડો. મનીષ સાધવાની, ડો. ઋષિત દવે અને ડો રોનક વ્યાસ એ  માનવ પેપિલોમાવાયરસ અથવા એચપીવી ચેપ માટે રસીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો.
 
ભારતમાં, સર્વિક્સ ગર્ભાશયના મુખ નું કેન્સર 18.3% (123,907 કેસો) ના દર સાથે ત્રીજું સૌથી સામાન્ય કેન્સર છે અને ગ્લોબોકેન 2020 મુજબ મૃત્યુ દર 9.1% સાથે મૃત્યુનું બીજું અગ્રણી કારણ છે. 100,000 વસ્તી દીઠ વય પ્રમાણભૂત ઘટના દર 18 હતો જ્યારે 5 વર્ષનો પ્રસાર દર 1 લાખ વસ્તી દીઠ 42.82 હતો. નેશનલ કેન્સર રજિસ્ટ્રી પ્રોગ્રામ મુજબ, સ્ત્રીઓમાં સ્તન અને સર્વિક્સ કેન્સર સૌથી સામાન્ય કેન્સર હતું. ભારતમાં મહિલાઓમાં સર્વાઇકલ કેન્સરનું પ્રમાણ 6-29% છે. 
 
નારાયણા મલ્ટીસ્પેશિયાલીટી હોસ્પિટલ અમદાવાદ ના કન્સલ્ટન્ટ સર્જીકલ ઓન્કોલોજી ડો. મનીષ સાધવાની, ડો. ઋષિત દવે અને ડો રોનક વ્યાસ એ જણાવ્યું કે "સર્વાઇકલ કેન્સરનું મુખ્ય કારણ માનવ પેપિલોમાવાયરસ (HPV) સાથે સતત ચેપ છે, જે જાતીય સંપર્ક દ્વારા પ્રસારિત થતા વાયરસનું એક સામાન્ય જૂથ છે. સર્વાઇકલ કેન્સર ત્વરિત નિદાન અને યોગ્ય સારવારથી સાધ્ય અને અટકાવી શકાય તેવું છે. 
 
વધુમાં, અદ્યતન સ્ક્રીનીંગ પદ્ધતિઓ સર્વિક્સ અને તેના કોષોમાં અસામાન્યતાઓને ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. આ જાગૃતિ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વ્યાપક નિવારણ વ્યૂહરચનાઓ, અસરકારક તપાસ અને સર્વાઇકલ કેન્સરની વહેલી તપાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો છે.અસરકારક રસીકરણ, નિયમિત તપાસ અને અદ્યતન નિદાન સાધનોની ઉપલબ્ધતા સાથે, સર્વાઇકલ કેન્સર ધરાવતી મહિલાઓના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો થઈ રહ્યો છે, અને મૃત્યુદર પણ ઘટી રહ્યો છે. 35 વર્ષથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓને સર્વાઇકલ કેન્સરની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે કારણ કે સર્વાઇકલ કેન્સર થવાની શક્યતા વધી જાય છે."
 
વિવિધ સ્ક્રીનીંગ પદ્ધતિઓ
નિયમિત સ્ક્રિનિંગ થી એચપીવી વાઇરસ ના ઇન્ફેક્શન તથા પ્રિ કેન્સર સ્ટેજીસ નો  વહેલી તકે ઓળખી કેન્સર ના જોખમ ને ટાળી શકાય છે. કેટલાક અસરકારક ડાયગ્નોસ્ટિક સાધનો જે સ્ત્રીઓમાં સર્વાઇકલ કેન્સરના જોખમને રોકવા અને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
 
પાપાનીકોલાઉ ટેસ્ટ (પેપ સ્મીયર):
પેપ સ્મીયર ટેસ્ટમાં સર્વાઇકલ કોશિકાઓમાં થતા કોઈપણ ફેરફારને ઓળખવા માટે થતી તપાસ છે તેમાં દર્દી ને દાખલ કર્યા વગર ગર્ભાશય ના મુખ ની કોશિકાઓ ને માઇક્રોસ્કોપિક તપાસ માટે સ્કોપિંગ વડે લેવામાં આવે છે. અને અસામાન્ય કોશિકાઓ ને ઓળખી વહેલું નિદાન કરી શકાય છે તથા કેન્સર ના જોખમ ને ટાળી શકાય છે. 
 
VIA સ્ક્રીનીંગ:
એસિટિક એસિડ (VIA) સાથે સર્વિક્સનું વિઝ્યુઅલ ઇન્સ્પેક્શન સર્વાઇકલ કેન્સર ના જોખમને ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. તે એક ખર્ચ-અસરકારક પદ્ધતિ છે જેમાં સર્વાઇકલ કેન્સરના પ્રારંભિક લક્ષણો માટે સરળ સારવાર અને કાર્યક્ષમ નિદાનનો સમાવેશ થાય છે. જે મહિલાઓનો ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવ્યો છે તેમને સર્વાઇકલ બાયોપ્સી પછી તરત જ ક્રાયોથેરાપી સારવાર આપવામાં આવે છે. 
 
એચપીવી પરીક્ષણ:
હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ (HPV) 99% થી વધુ સ્ત્રીઓમાં સર્વાઇકલ કેન્સરનું મુખ્ય કારણ છે. આમ, એચપીવી પરીક્ષણ સર્વાઇકલ કેન્સર માટે જવાબદાર એચપીવી વાયરસની હાજરી શોધવામાં સહાય કરે છે અને દર્દીને શ્રેષ્ઠ સારવાર વિકલ્પ પ્રદાન કરે છે. સામાન્ય રીતે, HPV વાયરસ જે સર્વાઇકલ કેન્સરનું કારણ બને છે તે કેન્સરમાં ફેરવાતા ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષ લે છે, આમ નિદાન અને સારવાર માટે પૂરતો સમય મળે છે.
 
સ્ક્રીનીંગ પછી શું અપેક્ષા રાખવી?
પરિણામોના આધારે તમને તમારી સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે. જો ડૉક્ટરને કોઈ અસાધારણતા જણાય, તો વધુ પરીક્ષણો સૂચવવામાં આવે છે, જેમ કે કોલપોસ્કોપી અથવા બાયોપ્સી, અથવા તમે ઓન્કોલોજિસ્ટની મુલાકાત લેવાની ભલામણ કરી શકો છો.
 
શું સર્વાઇકલ કેન્સર અટકાવી શકાય?
હા, ભલામણો મુજબ, HPV રસી મેળવીને સર્વાઇકલ કેન્સરને અટકાવી શકાય છે. રસીકરણ માટેની ભલામણ કરેલ ઉંમર: જાતીય પ્રવૃત્તિની શરૂઆતના 9-14 વર્ષ પહેલાં
 
એચપીવી રસી માટે ડોઝ શેડ્યૂલ
WHO - વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન ની ભલામણો:
6 -12 મહિનાના અંતરાલ પર 9-14 વર્ષની વયની છોકરીઓ માટે 1 અથવા 2 ડોઝ શેડ્યૂલ
15-20 વર્ષની વયની યુવતીઓ માટે 1 અથવા 2 ડોઝ શેડ્યૂલ
21 વર્ષથી ઉપરની સ્ત્રીઓ માટે 6-મહિનાના અંતરાલ સાથે બે ડોઝ
એચ.આઈ.વી ( HIV) વાળા લોકો સહિત રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા વ્યક્તિઓએ જો શક્ય હોય તો ત્રણ ડોઝ લેવા જોઈએ અને જો નહિં તો ઓછામાં ઓછા બે ડોઝ 
કોન્ડોમના ઉપયોગ સહિત સલામત જાતીય પ્રથાઓનું પાલન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે અને સક્રિય જાતીય ભાગીદારોની સંખ્યા મર્યાદિત કરવાથી HPV ચેપ અને કેન્સર થવાનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.