Weight Loss દરમિયાન કેમ વધી જાય છે ગળ્યું ખાવાની ક્રેવીંગ ? ડોકટરે બતાવ્યું તેની પાછળનું કારણ
cravings for sweets
આજકાલ વજન ઘટાડવું ખૂબ જ પડકારજનક બની ગયું છે. જ્યારે લોકો વજન ઘટાડવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે તેઓ ઘણીવાર વિચિત્ર તૃષ્ણાઓનો અનુભવ કરે છે. તમે તમારા આહારને જેટલું નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરો છો, મીઠાઈઓ માટેની તૃષ્ણા એટલી જ વધે છે. બપોરના ભોજન કે રાત્રિભોજન પછી, કંઈક મીઠી વસ્તુ માટે તીવ્ર તૃષ્ણા હોય છે. કેટલીકવાર, તૃષ્ણા એટલી તીવ્ર બની જાય છે કે તેને નિયંત્રિત કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે, અને લોકો ન ઇચ્છતા હોવા છતાં પણ મીઠાઈઓ ખાઈ લે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આવું કેમ થાય છે? આ પાછળ ખરેખર એક શારીરિક (physiological) કારણ છે, જેને લોકો ઘણીવાર અવગણે છે. ચાલો જાણીએ આવું કેમ થાય છે.
હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે મીઠાઈ ખાવાની તૃષ્ણા થાય છે
ઘ્રેલિન: આ હોર્મોન ભૂખ વધારવાનું કામ કરે છે. જ્યારે તમે કેલરીની માત્રામાં ઘટાડો કરો છો, ત્યારે આ ભૂખના સંકેતો તીવ્ર બને છે.
લેપ્ટિન: આ હોર્મોન શરીરની ચરબીમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે, જે મગજને ઊર્જા અને ભૂખને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે વજન/ચરબી ઘટે છે ત્યારે લેપ્ટિનનું સ્તર ઘટવાનું શરૂ થાય છે. આ ફેરફારોને કારણે, વ્યક્તિને વધુ ભૂખ લાગે છે અને લાંબા સમય સુધી વજન ઘટાડવામાં મુશ્કેલી અનુભવે છે.
ઉર્જા બચત પદ્ધતિ: આપણું શરીર તેની બાકી રહેલી ઉર્જા બચાવવા માટે રચાયેલ છે. જ્યારે કેલરીની ઉણપ હોય છે, ત્યારે શરીરને લાગે છે કે ઊર્જાનો અભાવ છે. આ કારણે ખાવાની તલપ રહે છે અને ખાસ કરીને મીઠાઈ ખાવાનું મન થાય છે. તેથી, વજન ઘટાડવા દરમિયાન ખાંડની તૃષ્ણા હંમેશા શિસ્તનો અભાવ નથી, પરંતુ તે ખોરાકમાં ઘટાડો કરવા માટે શરીરની કુદરતી પ્રતિક્રિયા હોઈ શકે છે.
ખોરાક છોડવો, ખૂબ જ કડક આહારનું પાલન કરવું અથવા પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રોટીન અને ફાઈબર ન લેવાનું પણ કારણ હોઈ શકે છે. જેના કારણે ભોજન કર્યા બાદ તરત જ ફરી ભૂખ લાગવા લાગે છે. કેટલાક લોકો બ્લડ સુગરમાં વધઘટને કારણે પણ આ રીતે અનુભવી શકે છે, જોકે મીઠાઈની તૃષ્ણાનો અર્થ હંમેશા લોહીમાં શર્કરાનું નીચું હોવું હોતું નથી.
મીઠી વસ્તુઓ મગજના તે ભાગને સક્રિય કરે છે જે સુખ અને સંતોષ સાથે સંકળાયેલ છે. જ્યારે વ્યક્તિ તણાવમાં હોય, ઊંઘ ન આવે અથવા મનપસંદ ખોરાકથી દૂર હોય, ત્યારે મીઠાઈની તલપ વધે છે. કોઈપણ ખોરાકને સંપૂર્ણપણે "ત્યાગ" કરવાથી સંતુલિત આહાર જાળવવો વધુ મુશ્કેલ બને છે.
ક્રેવીંગને કેવી રીતે કરવી કંટ્રોલ ?
તમારા આહારમાં પુષ્કળ પોષક તત્વો, પ્રોટીન અને ફાઇબરનો સમાવેશ કરો.
સમયસર ભોજન લો અને તમારા શરીર દ્વારા સહન કરી શકાય તેટલી કેલરીનું સેવન મર્યાદિત રાખો.
સારી ઊંઘ, તણાવ વ્યવસ્થાપન અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ ભૂખને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ડૉક્ટરની સલાહ ક્યારે લેવી?
ક્યારેક મીઠાઈની ઇચ્છા સામાન્ય છે અને તે ડાયાબિટીસ અથવા હોર્મોનલ સમસ્યા સૂચવતી નથી. જો કે, જો સતત મીઠાઈની ઇચ્છા વધુ પડતી તરસ, વારંવાર પેશાબ અથવા અસ્પષ્ટ થાક સાથે હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
