શુક્રવાર, 20 માર્ચ 2026
  1. લાઈફ સ્ટાઈલ
  2. આરોગ્ય
  3. આરોગ્ય સલાહ/ હેલ્થ ટિપ્સ ગુજરાતી
Written By
Last Modified: શુક્રવાર, 20 માર્ચ 2026 (15:38 IST)

શુ ખરેખર વધુ પડતી painkiller ખાવાથી કિડની ખરાબ થઈ જાય છે ? જાણો શુ કહે છે વિશેષજ્ઞ

Kidneys
Hum Fit To India Hit: આજકાલ માથાનો દુખાવો, શરીરનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો કે તાવ આવતા ઘણા લોકો તરત જ પેન કિલર લઈ લે છે. અનેકવાર આ દવાઓ આપણને તરત જ રાહત પણ આપ છે.  પણ આ દવાઓ વારેઘડીએ લેવાથી કે ખોટી રીતે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો આપણા શરીર માટે નુકશાનદાયક  સાબિત થઈ શકે છે.   આવો જાણીએ કે શુ ખરેખર વધુ પેન કિલર લેવાથી કિડની ખરાબ થઈ શકે છે ?
 

 આપણા શરીરમાં બે કિડની હોય છે જે કરોડરજ્જુના બંને બાજુ પીઠના નિચલા ભાગમાં હોય છે. કિડની નુ કામ છે લોહીને સાફ કરવુ અને શરીરના બેકાર પદાર્થોને પેશાબ દ્વારા બહાર કાઢવા. આ ઉપરાંત કિડની શરીરમાં પાણી, મીઠુ અને અનેક જરૂરી મિનરલ્સ નુ બેલેંસ બનાવી રાખવામા પણ મદદ કરે છે.  જો કિડની યોગ્ય રીતે કામ ન કરે તો શરીરમાં અનેક સમસ્યાઓ શરૂ થઈ શકે છે.  

 
પેઇનકિલર્સમાં પેરાસીટામોલ, આઇબુપ્રોફેન અને ડાયક્લોફેનાક જેવી વિવિધ દવાઓ હોય છે. આ દવાઓ શરીરમાં દુ:ખાવો અને સોજા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે યોગ્ય માત્રામાં અને ડૉક્ટર દ્વારા સૂચવ્યા મુજબ લેવામાં આવે છે, ત્યારે તે સલામત માનવામાં આવે છે. જોકે, જ્યારે લોકો ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના વારંવાર પેઇનકિલર્સ લે છે ત્યારે સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. ઘણા લોકો હળવો દુખાવો અનુભવતાની સાથે જ તરત જ ગોળી લઈ લે છે. કેટલાક લોકો લાંબા સમય સુધી દરરોજ પેઇનકિલર્સ લેવાનું ચાલુ રાખે છે, ખાસ કરીને કમરના દુ:ખાવા, ઘૂંટણના દુLખાવા અથવા માથાના દુખાવા માટે. આ ધીમે ધીમે કિડનીને અસર કરી શકે છે. 
 
દુખાવાની કેટલીક દવાઓ કિડની મા બ્લડ ફ્લોને પ્રભાવિત કરી શક છે. જો તેનો ખૂબ વધુ કે લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરવામાં આવે તો કિડની લોહી ઓછુ મળે છે.  આનાથી કિડનીની કામ કરવાની ક્ષમતા  ધીમે ધીમે ઓછી થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે ડોકટરો હંમેશા ભલામણ કરે છે કે પેઇનકિલર્સનો ઉપયોગ મધ્યમ માત્રામાં અને જરૂર પડે ત્યારે જ કરવો.
 
કેટલીક પેઇનકિલર્સ કિડનીમાં લોહીના પ્રવાહને અસર કરી શકે છે. જો વધુ પડતો અથવા લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરવામાં આવે તો, કિડનીને ઓછું લોહી મળવાનું શરૂ થઈ શકે છે. આ ધીમે ધીમે કિડનીની કામગીરી ઘટાડી શકે છે. આ કારણોસર, ડોકટરો હંમેશા ભલામણ કરે છે કે પેઇનકિલર્સનો ઉપયોગ મધ્યમ માત્રામાં અને જરૂર મુજબ જ કરવો જોઈએ.
 
એ નોંધવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે આ અસર દરેક વ્યક્તિને લાગુ પડતી નથી. ક્યારેક ક્યારેક પેઇનકિલર્સ લેવાથી સામાન્ય રીતે સ્વસ્થ વ્યક્તિઓ માટે સલામત હોય છે. જો કે, કેટલાક વ્યક્તિઓને જોખમ વધી શકે છે. પેઇનકિલર્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ પહેલાથી જ કિડની રોગ, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા હૃદય રોગ ધરાવતા લોકો માટે ખતરનાક બની શકે છે. વધુમાં, વૃદ્ધ વયસ્કોમાં કિડનીનું કાર્ય ઉંમર સાથે થોડું ઘટે છે. તેથી, પેઇનકિલર્સ લેતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી ખાસ કરીને વૃદ્ધ વયસ્કો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
 

આ લક્ષણ દેખાય તો તરત થઈ જાવ સાવધાન 

 
હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે કિડની ફેલ્યોરના શરૂઆતના સંકેતો શું છે? કિડનીની સમસ્યાઓ ઘણીવાર ધીમે ધીમે વિકસે છે અને શરૂઆતમાં સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી. જોકે, કેટલાક સંકેતો છે જેના પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. આમાં વારંવાર થાક, શરીરમાં સોજો, ખાસ કરીને પગ અથવા ચહેરા પર સોજો, પેશાબની માત્રા અથવા રંગમાં ફેરફાર, ભૂખ ન લાગવી અથવા સતત નબળાઈનો સમાવેશ થાય છે. જો આ લક્ષણો દેખાય, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
 
તમારી કિડનીને સુરક્ષિત રાખવા માટે કેટલીક સરળ સાવધાની રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પ્રથમ, બિનજરૂરી પેઇનકિલર્સ ટાળો. જો દુખાવો ફરીથી થાય છે, તો ફક્ત દવા લીધા કરતાં પહેલા દુખાવાનુ મૂળ કારણ શોધવું વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. કેટલીકવાર, યોગ્ય સારવાર અથવા જીવનશૈલીમાં ફેરફાર પણ પીડાને દૂર કરી શકે છે. બીજી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે તમારા ડૉક્ટરની સલાહનું પાલન કરો. જો કોઈ ડૉક્ટર દવા લખે છે, તો તે નિર્ધારિત માત્રા અને સમય અનુસાર લેવી જોઈએ. ડોઝ જાતે વધારવો અથવા લાંબા સમય સુધી લેવો યોગ્ય નથી.
 
 

આ વાતોનુ રાખો ધ્યાન 

 
વધુમાં, કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે પૂરતું પાણી પીવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પાણી શરીરમાંથી કચરો બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. દરરોજ પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવાથી કિડની શ્રેષ્ઠ રીતે કાર્ય કરે છે. સ્વસ્થ આહાર અને કસરત પણ કિડનીના સ્વાસ્થ્યમાં ફાળો આપે છે. વધુ પડતું મીઠું, જંક ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ખોરાક ટાળવા જોઈએ. લીલા શાકભાજી, ફળો, કઠોળ અને સંતુલિત આહાર શરીરને મજબૂત બનાવે છે.
 
પેન કિલર્સ દવાઓ સંપૂર્ણપણે હાનિકારક નથી; તેનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવાની જરૂર છે. ડૉક્ટર દ્વારા સૂચવ્યા મુજબ મર્યાદિત માત્રામાં લેવામાં આવતી દવાઓ સામાન્ય રીતે સલામત હોય છે, પરંતુ જો તે આદત બની જાય અને વારંવાર લેવામાં આવે, તો તેની કિડની પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે. કારણ વગર દવાઓ લેવાથી બચો અને બિનજરૂરી દવાઓ લેવાનુ ટાળો અને કોઈપણ સમસ્યા માટે ડૉક્ટરની સલાહ લો.