સવારે કેટલા વાગે ઉઠવું જોઈએ ? 99% લોકો નથી જાણતા તેનો યોગ્ય સમય

BY: વેબ દુનિયા ફીચર ટીમ

Publish: Sat, 9 May 2026 (08:59 IST) Updated: Sat, 9 May 2026 (09:02 IST)

સારા સ્વાસ્થ્ય માટે દરરોજ 7 થી 8 કલાકની ઊંઘ લેવી જરૂરી માનવામાં આવે છે. પૂરતી ઊંઘ બીમારીથી બચવામાં મદદ કરે છે. પ્રાચીન સમયમાં, વડીલો કહેતા હતા કે "વહેલા ઉઠો", પરંતુ આજની ઝડપી જીવનશૈલી અને "રાત્રે બહાર નીકળવું" સંસ્કૃતિએ આ વ્યાખ્યા બદલી નાખી છે. વિજ્ઞાન અને આયુર્વેદ બંને માને છે કે જાગવાનો "યોગ્ય સમય" હોય છે, જેને અવગણવું લાંબા ગાળે મોંઘુ પડી શકે છે. સમયસર ન સૂવું અને જાગવું બીમારીઓ તરફ દોરી જાય છે. ઘણા લોકો હજુ પણ સવારે ઉઠવાનો યોગ્ય સમય જાણતા નથી. અહીં, અમે સવારે ઉઠવાનો યોગ્ય સમય સમજાવવા જઈ રહ્યા છીએ.

બ્રહ્મ મુહૂર્ત: આયુર્વેદમાં શ્રેષ્ઠ સમય

આયુર્વેદ અનુસાર, સૂર્યોદય પહેલાના લગભગ 1 કલાક 36 મિનિટના સમયને "બ્રહ્મ મુહૂર્ત" કહેવામાં આવે છે. આ સામાન્ય રીતે સવારે 4:00 થી 5:30 ની વચ્ચે થાય છે. આ સમયે જાગવાથી શરીરમાં "વાત" નું યોગ્ય પરિભ્રમણ થાય છે, જે ઉર્જા અને ઉત્સાહ પ્રદાન કરે છે. આ સમયે, વાતાવરણમાં ઓઝોનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે ફેફસાં અને મગજ માટે વરદાન માનવામાં આવે છે. આ સમયે 99% લોકો ઊંઘમાં હોય છે, તેથી માનસિક શાંતિ ચરમસીમાએ હોય છે. આ સમય ધ્યાન, અભ્યાસ અને સર્જનાત્મક કાર્ય માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

આધુનિક વિજ્ઞાન અને સર્કેડિયન રિધમ

વિજ્ઞાન કહે છે કે આપણા શરીરમાં એક જૈવિક ઘડિયાળ છે જે પ્રકાશ અને અંધકાર સાથે સુમેળમાં રહે છે. આને સર્કેડિયન રિધમ કહેવામાં આવે છે. શરીરમાં કોર્ટિસોલનું સ્તર સવારે 6:00 થી 8:30 વાગ્યાની વચ્ચે વધવા લાગે છે. જો તમે આ સમયનો ઉપયોગ નહીં કરો અને રાત્રે 9 કે 10  વાગ્યા સુધી ઊંઘો નહીં, તો તમે આખો દિવસ સુસ્તી અનુભવશો. સૂર્યપ્રકાશના પ્રથમ કિરણો તમારી આંખો સુધી પહોંચતાની સાથે જ ઊંઘ લાવનાર હોર્મોન મેલાટોનિન ઘટવા લાગે છે. વિજ્ઞાન અનુસાર, સૂર્યોદય સાથે અથવા તેના થોડા સમય પહેલા જાગવાથી શરીર સક્રિય રહે છે.

વય મુજબ સવારે ઉઠવાનો યોગ્ય સમય

ઉંમર	ઊંઘની જરૂર	જાગવાનો યોગ્ય સમય
બાળકો (6-13 વર્ષ)	9-11 કલાક	સવારે 6:00 - 7:00
યુવાનો (18-25 વર્ષ)	7-9 કલાક	સવારે 5:30 - 6:30
કાર્યકારી વ્યાવસાયિકો	7-8 કલાક	સવારે 5:00 - 6:00
વરિષ્ઠ વયસ્કો (65+)	7-8 કલાક	સવારે 5:00 થી પહેલા