ગુજરાતમાં એનાલૉગ પનીર, બટર અને ચીઝ પર લાગી રોક, સ્વાસ્થ્ય મંત્રી પ્રફુલ્લ પાનસૈયાએ કર્યુ મોટુ એલાન
analogue paneer ban in gujarat
ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ્લ પાનસારિયાએ બુધવારે જાહેરાત કરી હતી કે સમગ્ર ગુજરાતમાં હવે બિન-માનક એનાલોગ પનીર, માખણ અને ચીઝના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, પરિવહન, વિતરણ અને વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષા અને ગ્રાહકોના હિતમાં લેવાયેલા આ કડક નિર્ણયનું અનાદર કરનાર સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
નમૂના પરીક્ષણ અને ગ્રાહકો સાથે થતી છેતરપિંડી
રાજ્યના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) દ્વારા મોટા પાયે નમૂનાઓ એકત્ર કરીને પ્રયોગશાળામાં પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં બજારમાં હલકી ગુણવત્તાવાળા અને કૃત્રિમ ડેરી અવેજીઓ વેચાતા હોવાના ચોંકાવનારા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા હતા. આરોગ્ય મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે વનસ્પતિ તેલ અને બિન-ડેરી ઘટકોમાંથી બનાવેલા ઉત્પાદનોને પનીર અથવા ચીઝ તરીકે વેચીને ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહ્યા છે, જેનાથી ખાદ્ય સલામતી સામે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે.
ડેરી ખેડૂતોના હિત અને શુદ્ધતાની સુરક્ષા
ગુજરાત દેશનું એક અગ્રણી ડેરી રાજ્ય હોવાથી, લાખો દૂધ ઉત્પાદક ખેડૂતો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ડેરી ઉત્પાદનો પૂરા પાડવા માટે સખત મહેનત કરે છે. જ્યારે ગ્રાહકો પનીર કે બટર ખરીદે ત્યારે તેઓ શુદ્ધ દૂધમાંથી બનેલી બનાવટોની અપેક્ષા રાખે છે. કૃત્રિમ અને હલકી ગુણવત્તાવાળા એનાલોગ ઉત્પાદનોના કારણે શુદ્ધ ડેરી ઉત્પાદનો બનાવતા સાચા ખેડૂતોને આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડતું હતું, જેને અટકાવવા માટે આ કડક પગલું ભરાયું છે.
કાયદાકીય કાર્યવાહી અને રાજ્ય સરકારની અપીલ
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSA), 2006 હેઠળ મળેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરીને સરકારે આ પ્રતિબંધ લાગુ કર્યો છે. આ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરનાર કોઈપણ વેપારી કે ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટર (FBO) સામે FSSA હેઠળ કડક કાનૂની સજા કરવામાં આવશે. આ સાથે જ રાજ્ય સરકારે તમામ ઉત્પાદકો, વેપારીઓ, હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેટરર્સને કાયદાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવા અને માત્ર પ્રમાણિત તથા અસલી ડેરી ઉત્પાદનોનો જ ઉપયોગ કરવા અપીલ કરી છે.
એનાલોગ પનીર શું છે? જાણો તેનાથી સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસરો અને સરકારી આદેશ અંગેની માહિતી
રાજ્ય સરકારે લોકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા અને સાચા ડેરી ખેડૂતોના હિત માટે હલકી ગુણવત્તાવાળા એનાલોગ ઉત્પાદનો પર કડક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આરોગ્ય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે દરેક નાગરિકને શુદ્ધ, સુરક્ષિત અને પ્રમાણિત ખોરાક પહોંચાડવો એ સરકારની પ્રાથમિકતા છે. ગુજરાતની અમૂલ જેવી ડેરી બ્રાન્ડ્સ આજે સમગ્ર વિશ્વમાં પોતાની ગુણવત્તા માટે જાણીતી છે, ત્યારે બજારમાં શુદ્ધ દૂધના નામે કૃત્રિમ વિકલ્પોનું વેચાણ અટકાવવું અત્યંત જરૂરી બન્યું છે.
1 એનાલોગ પનીર બનાવવાની પ્રક્રિયા
એનાલોગ પનીર એ અસલી દૂધમાંથી બનાવવામાં આવતું નથી. તે પાણી, સસ્તા દૂધના પાવડર, સ્ટાર્ચ અને પામ ઓઈલ જેવા વનસ્પતિ તેલને મિશ્રિત કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેલ અને પાણી આપમેળે ભળતા નથી, તેથી તેને એકરસ કરવા માટે ખાસ પ્રકારના ઇમલ્સિફાયર ઉમેરવામાં આવે છે. આ કૃત્રિમ મિશ્રણને ગરમ કરી તેમાં એસિડ ઉમેરીને જમાવવામાં આવે છે, જેથી તે દેખાવમાં આબેહૂબ અસલી પનીર જેવું જ ઘન અને સફેદ દેખાય છે.
2 . અસલી અને એનાલોગ પનીર વચ્ચેનો તફાવત
કુદરતી પનીર શુદ્ધ દૂધને લીંબુ અથવા વિનેગર (સરકો) વડે મેળવીને બનાવવામાં આવે છે, જેમાં ભરપૂર માત્રામાં કુદરતી પ્રોટીન અને જરૂરી પોષક તત્વો રહેલા હોય છે. બીજી તરફ, એનાલોગ પનીર સંપૂર્ણપણે વનસ્પતિ ચરબી, સ્ટાર્ચ અને રસાયણોનું મિશ્રણ છે. આ બનાવટ અત્યંત સસ્તી પડતી હોવાથી ખર્ચ બચાવવાના હેતુથી ઘણી હોટલો અને ઢાબાઓમાં તેનો બહોળો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં શરીર માટે જરૂરી પોષક તત્વોનો અભાવ હોય છે.
3 સ્વાસ્થ્ય પર અસર અને 'સ્વસ્થ ગુજરાત'નો સંકલ્પ
રસાયણો અને વનસ્પતિ તેલમાંથી બનેલું આ એનાલોગ પનીર જો વારંવાર અથવા વધુ પ્રમાણમાં ખાવામાં આવે તો તે સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. "સ્વસ્થ ગુજરાત" ના સંકલ્પને સાકાર કરવા માટે રાજ્ય સરકારે આ પનીર પર રોક લગાવીને શુદ્ધ ખોરાકની ખાતરી આપી છે. ડેરી ઉદ્યોગનું રક્ષણ કરવાની સાથે નાગરિકોને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત અને સાચો ખોરાક પૂરો પાડવો એ જ આ કડક નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.
