CPR ક્યારે આપવો જોઈએ અને ક્યારે નહિ ? જાણો જીવ બચાવવાની યોગ્ય રીત
WHEN TO GIVE CPR
કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અચાનક થઈ શકે છે. આવા સમયે યોગ્ય પગલાં લેવાથી કોઈનો જીવ બચી શકે છે. કાર્ડિયોપલ્મોનરી રિસુસિટેશન (CPR) એ એક કટોકટીની પ્રક્રિયા છે જે મગજ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ અવયવોને રક્ત પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે જ્યારે હૃદય અસરકારક રીતે પંપ કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા ધબકવાનું બંધ કરી દે. જો કે, CPR ક્યારે આપવું અને તેને યોગ્ય રીતે કેવી રીતે આપવું તે જાણવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. બેંગલુરુના બેનરઘટ્ટા રોડ પર ફોર્ટિસ હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી મેડિસિન વિભાગના વડા, ડૉ. મલારવિઝી સંજીવીએ CPR આપવાની સાચી રીત સમજાવી.
CPR ક્યારે આપવો જોઈએ?
જો કોઈ વ્યક્તિ અચાનક પડી જાય, ફોન પર કે ખભા પર હળવેથી થપથપાવીને જવાબ ન આપે, અને સામાન્ય રીતે શ્વાસ ન લે, તો તરત જ CPR શરૂ કરવો જોઈએ. ધ્યાનમાં રાખો કે ક્યારેક વ્યક્તિનો શ્વાસ અનિયમિત હોઈ શકે છે અથવા તે હાંફતો હોય તેવું લાગી શકે છે. આવા શ્વાસને સામાન્ય ન માનવા જોઈએ. પહેલા, ખાતરી કરો કે આસપાસનું વાતાવરણ સલામત છે. પછી, વ્યક્તિના ધબકારા તપાસો. તાત્કાલિક ઇમરજન્સી સેવાઓ (112) ને કૉલ કરો અથવા કોઈને મદદ માટે કૉલ કરવા કહો અને જો ઉપલબ્ધ હોય તો ઓટોમેટેડ એક્સટર્નલ ડિફિબ્રિલેટર (AED) લાવો. તબીબી સહાય આવે તેની રાહ જોતી વખતે CPR શરૂ કરવામાં વિલંબ કરશો નહીં.
પુખ્ત વ્યક્તિને CPR આપતી વખતે, એક હાથનો નીચેનો ભાગ છાતીના મધ્યમાં અને બીજો હાથ તેની ઉપર રાખો. તમારી કોણી સીધી રાખીને મજબૂત અને ઝડપી છાતીના સંકોચન લાગુ કરો. પ્રતિ મિનિટ 100 થી 120 છાતીના સંકોચન માટે લક્ષ્ય રાખો. છાતીને દર વખતે લગભગ 5 થી 6 સેન્ટિમીટર દબાવો અને દબાણ છોડ્યા પછી તેને સામાન્ય થવા દો. જો તમને મોઢાથી મોં સુધી શ્વાસ લેવાની તાલીમ આપવામાં આવી રહી હોય અને તમે આરામદાયક અનુભવતા હો, તો 30 વખત છાતીના દબાણ પછી બે રેસ્ક્યૂ શ્વાસ આપો. જો તમને આ તાલીમ આપવામાં આવી નથી અથવા તમે આરામદાયક અનુભવતા નથી, તો ફક્ત છાતીના દબાણ આપવાથી પણ મદદ મળે છે.
CPR ક્યારે ન આપવો જોઈએ?
જો વ્યક્તિ સભાન હોય, પ્રતિક્રિયા આપતી હોય અને સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેતી હોય, તો CPR જરૂરી નથી. આવી સ્થિતિમાં, વ્યક્તિની સ્થિતિ ઓળખો અને જો જરૂરી હોય તો તબીબી સહાય મેળવો. જો કોઈ વ્યક્તિ બેભાન હોય પણ સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેતી હોય અને નાડી ધબકતી હોય, તો છાતીમાં દબાણ ન કરવું જોઈએ. તાત્કાલિક કટોકટી સહાયને કૉલ કરો અને તેમના શ્વાસનું સતત નિરીક્ષણ કરો. જો કોઈ ઇજાઓ કે અન્ય અવરોધો ન હોય અને તે કરવું સલામત હોય, તો શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અટકાવવા માટે વ્યક્તિને રિકવરી સ્થિતિમાં તેમની બાજુ પર મૂકી શકાય છે.
જો કોઈ વ્યક્તિને હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હોવાની શંકા હોય પરંતુ તે સભાન હોય અને સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેતો હોય, તો CPR જરૂરી નથી. જો કે, તાત્કાલિક તબીબી સહાય પૂરી પાડવી મહત્વપૂર્ણ છે. જો તેમની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય, તેઓ બેભાન થઈ જાય, અને તેઓ સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેવાનું બંધ કરી દે, તો તાત્કાલિક CPR શરૂ કરો.
