અલ નીનો નહીં પણ 'નેગેટિવ PDO' લાવ્યો ગુજરાતમાં તબાહી: જાણો વિજ્ઞાનીઓની આગાહી કેમ ખોટી પડી?
Reason for Heavy Rain fall in Gujarat
ગુજરાતમાં છેલ્લા બે દિવસથી મેઘરાજાએ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે અને માત્ર 14 કલાકમાં જ અનેક વિસ્તારોમાં 400 મીમીથી વધુ વરસાદ નોંધાયો છે. નવસારીના ચીખલી, અમદાવાદના ધોળકા અને સુરતના ઉમરપાડા જેવા વિસ્તારોમાં તોફાની વરસાદને કારણે પૂરની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. રસ્તાઓ, ખેતરો અને ઘરો પાણીમાં ગરકાવ થઈ જતાં સામાન્ય જનજીવન સંપૂર્ણપણે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે.
અલ નીનોની ખોટી સાબિત થયેલી આગાહીઓ
વરસાદ પહેલાં સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય વાતાવરણ વિજ્ઞાનીઓએ 'અલ નીનો'ની અસરને કારણે દુષ્કાળ પડવાની મોટી આશંકાઓ વ્યક્ત કરી હતી. આ આગાહીઓને કારણે લોકોમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. પરંતુ વાસ્તવિકતા સાવ અલગ જ નીકળી અને દુષ્કાળના બદલે રાજ્યમાં આફતરૂપ અને તબાહી મચાવનારો અતિભારે વરસાદ વરસી રહ્યો છે.
પેસિફિક ડિકેડલ ઓસિલેશન (PDO) શું છે?
વૈજ્ઞાનિકોની આગાહી ખોટી પડવાનું મુખ્ય કારણ પેસિફિક ડિકેડલ ઓસિલેશન (PDO) ની અસર હતી, જેને નજરઅંદાજ કરવામાં આવી હતી. PDO એ પેસિફિક મહાસાગરના પાણીના તાપમાનમાં 20 થી 30 વર્ષના લાંબા ગાળે આવતું પરિવર્તન છે. અલ નીનો ટૂંકા ગાળા માટે હોય છે, જ્યારે PDO ની અસર દાયકાઓ સુધી રહે છે અને તે હવાના દબાણ તથા પવનની દિશા બદલે છે.
નેગેટિવ PDO અને ચોમાસા મજબૂત થવાનું કારણ
હાલમાં PDO નો 'મજબૂત નેગેટિવ' તબક્કો ચાલી રહ્યો છે, જે ભારતીય ચોમાસાને ખૂબ મજબૂત બનાવે છે. આ નેગેટિવ તબક્કાને કારણે પશ્ચિમ પેસિફિક અને હિંદ મહાસાગરમાંથી પુષ્કળ ભેજ ભારતીય ઉપખંડ તરફ ખેંચાઈ આવ્યો છે. આ જ ભેજયુક્ત પવનો અરબી સમુદ્રમાંથી પસાર થઈને ગુજરાત અને પશ્ચિમ ભારતમાં અત્યંત ભારે વરસાદ લાવ્યા છે.
આગાહી મોડેલ્સની ક્ષતિ અને ભવિષ્યની ચીંતા
હવામાનની આગાહી કરનારા મોડેલ્સ મોસમી ફેરફારોને જલ્દી પકડી લે છે, પરંતુ PDO જેવા લાંબા ગાળાના પરિબળોને સંપૂર્ણ રીતે સમજી શકતા નથી. ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને નેગેટિવ PDO ના જોડાણને કારણે ભવિષ્યમાં પણ આવા આત્યંતિક વરસાદ અને પૂરની ઘટનાઓ વધવાની શક્યતા છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે હવામાનને સમજવા માટે માત્ર અલ નીનો જ નહીં પણ તમામ સાગર પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.
