નવરાત્રિ દરમિયાન માસિક ધર્મ આવે તો શું કરવું? આ રીતે વ્રત અને પૂજા પૂર્ણ કરો
નવરાત્રિની પૂજા હિન્દુ ધર્મના મુખ્ય તહેવારો અને વ્રતોમાંની એક માનવામાં આવે છે. નવરાત્રિ દરમિયાન માતા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તો નવરાત્રિના નવ દિવસ સુધી કઠોર વ્રત પણ રાખે છે. આ ઉપરાંત, નવરાત્રિના વ્રત સાથે સંબંધિત અનેક નિયમો છે, જેનું પાલન કરીને પૂજાનું સંપૂર્ણ ફળ અને માતાજીના આશીર્વાદ મેળવવાની માન્યતા છે. જોકે, કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓને કારણે નવરાત્રિની પૂજા પૂર્ણ કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે અને પરિણામે વ્રત તથા પૂજામાં વિક્ષેપ આવી શકે છે.
ALSO READ: Diwali 2026 - દિવાળી કઈ તારીખે છે 2026
આવી જ એક પરિસ્થિતિ માસિક ધર્મની છે. જો નવરાત્રિ પહેલાં અથવા નવરાત્રિ દરમિયાન માસિક ધર્મ શરૂ થાય, તો ઘણી મહિલાઓ મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે કે તેમણે પૂજા બંધ કરવી કે નહીં. તો ચાલો જાણીએ કે નવરાત્રિ દરમિયાન માસિક ધર્મ આવે તો પણ વ્રત અને પૂજા કેવી રીતે કરી શકાય.
માસિક ધર્મ દરમિયાન નવરાત્રિની પૂજા કેવી રીતે કરવી?
કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, માસિક ધર્મ એવી બીમારી નથી કે જેના કારણે મહિલાએ પોતાની પ્રાર્થના છોડી દેવી પડે. અગાઉના સમયમાં માસિક ધર્મ દરમિયાન મહિલાઓને પૂજા કરવાની મનાઈ રાખવામાં આવતી હતી, જેથી તેમને આ સમય દરમિયાન થતી પીડા અને અસ્વસ્થતામાંથી આરામ મળી શકે. જોકે, સમય જતાં માસિક ધર્મને અસ્પૃશ્યતા સાથે જોડવાની માન્યતા વધુ પ્રચલિત થઈ અને આજે પણ અનેક ઘરોમાં આ માનસિકતા જોવા મળે છે.
નવરાત્રિ દરમિયાન માસિક ધર્મ આવે તો ગભરાવાની કે પોતાને દોષી માનવાની જરૂર નથી. તમારી શ્રદ્ધા, પરિવારની પરંપરા અને શારીરિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નીચે મુજબ વ્રત અને પૂજા કરી શકાય છે.
1. વ્રત ચાલુ રાખી શકાય છે
જો તમે નવ દિવસના વ્રતનો સંકલ્પ કર્યો હોય, તો માસિક ધર્મ શરૂ થવાથી વ્રત છોડવું જરૂરી નથી. તમે તમારી શારીરિક સ્થિતિ અને ક્ષમતા અનુસાર વ્રત ચાલુ રાખી શકો છો. જોકે, નબળાઈ કે અસ્વસ્થતા અનુભવાય તો સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને વ્રતમાં ફેરફાર કરી શકાય છે.
2. મૂર્તિ અથવા પૂજાની સામગ્રીને સ્પર્શ કરવો કે નહીં?
કેટલીક પરંપરાઓમાં માસિક ધર્મ દરમિયાન માતાજીની મૂર્તિ, તસવીર, કળશ અથવા પૂજાની સામગ્રીને સ્પર્શ કરવાનું ટાળવામાં આવે છે. જોકે, આ અંગે અલગ-અલગ પરિવારો અને ધાર્મિક પરંપરાઓમાં જુદી માન્યતાઓ છે. તમે તમારા પરિવારની પરંપરા અનુસાર નિર્ણય લઈ શકો છો.
3. માનસિક પૂજા અને નામસ્મરણ કરો
જો તમે પ્રત્યક્ષ પૂજા ન કરવા ઇચ્છતા હો, તો દૂર બેસીને અથવા મનમાં માતા દુર્ગાનું નામસ્મરણ કરી શકો છો. દુર્ગા મંત્રનો જાપ કરી શકો છો અથવા દુર્ગા ચાલીસા સાંભળી શકો છો. શ્રદ્ધા સાથે પ્રાર્થના કરવી પણ ભક્તિનો એક માર્ગ છે.
4. પરિવારના અન્ય સભ્યોની મદદ લો
જો તમારા ઘરમાં ઘટસ્થાપના કરવામાં આવી હોય અથવા અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવામાં આવી હોય, તો રોજની પૂજા, દીવો પ્રગટાવવો અને માતાજીને નૈવેદ્ય ધરાવવાનું કામ પરિવારના અન્ય સભ્યોની મદદથી કરાવી શકો છો.
5. કન્યા પૂજન કેવી રીતે કરવું?
જો અષ્ટમી અથવા નવમીના દિવસે પણ માસિક ધર્મ ચાલુ હોય, તો પરિવારની પરંપરા અનુસાર કન્યા પૂજનની વ્યવસ્થા કરી શકાય છે. જો તમે જાતે કન્યાઓના પગ ધોવા અથવા ભોજન પીરસવાનું ટાળવા ઇચ્છતા હો, તો પરિવારના અન્ય સભ્યની મદદ લઈ શકો છો. તમે દૂરથી કન્યાઓને નમન કરીને તેમના આશીર્વાદ પણ લઈ શકો છો.
6. સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખો
માસિક ધર્મ દરમિયાન નબળાઈ ન આવે તે માટે પૂરતું પાણી પીવો. ફળો, નાળિયેર પાણી અને પૌષ્ટિક આહારનું સેવન કરો. જો વ્રત દરમિયાન ચક્કર આવવા, વધુ નબળાઈ લાગવી અથવા અસ્વસ્થતા અનુભવાય, તો સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપો અને જરૂર પડે તો તબીબી સલાહ લો.
ધાર્મિક શ્રદ્ધા અને માસિક ધર્મ
ધાર્મિક શ્રદ્ધા અનુસાર, ઈશ્વર પ્રત્યેની ભક્તિ અને વિશ્વાસનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. માસિક ધર્મ મહિલાઓમાં થતી એક કુદરતી શારીરિક પ્રક્રિયા છે. તેના કારણે કોઈ મહિલા અશુદ્ધ કે દોષિત બની જતી નથી. તેથી, નવરાત્રિ દરમિયાન માસિક ધર્મ આવે તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમારી શ્રદ્ધા, પરંપરા અને સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને વ્રત તથા પૂજા અંગે નિર્ણય લઈ શકો છો.
અસ્વીકરણ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાઓ પર આધારિત છે. વેબદુનિયા આ માહિતી સંપૂર્ણપણે સાચી કે સચોટ હોવાનો દાવો કરતું નથી. ધાર્મિક વિધિઓ અંગે વધુ માહિતી માટે સંબંધિત નિષ્ણાત અથવા જાણકાર વ્યક્તિની સલાહ લેવી.
